Yüksek TL mevduat faizleri 300 milyar liralık tasarrufu harcattı: Konut ve otomotiv alımları patladı

Türkiye’de Haziran 2023’ten bu yana uygulanmakta olan sıkı para siyaseti TL mevduatlara ilgiyi artırdı. Tarihin en yüksek gerçek faizi ile TL mevduattan kazanan yatırımcılar faiz getirisinin bir kısmını yine tasarrufa yöneltmedi. Ekonomim’den Şebnem Turan’ın haberine nazaran, Ağustos 2024’ten Ağustos 2025 sonuna ortalama yüzde 60 bileşik faiz getirisi kazanan yatırımcıların faiz gelirinin bir kısmını konuta, lüks araca gitti. Bileşik faiz olarak yüzde 60 artması gereken faiz gelirinde artış yüzde 32,4’te kaldı. Yaklaşık 300 milyar liraya yakın bir tasarruf harcandı.

Düzenleme ve Denetleme Kurumu bilgilerine nazaran geçen yıl ağustosta 4.5 trilyon lira olan gerçek kişi mevduatları bu yıl ağustos sonunda yüzde 32,45 arttı ve 8.5 trilyon liraya ulaştı. Lakin Pusula Portföy Yönetim Kurulu Danışmanı İris Cibre’nin yaptığı hesaba nazaran geçen yıl ağustos ile bu yıl ağustos ortasında uygulanan TL mevduat faiz oranları ortalamasına nazaran mevduatın bileşik faiz getirisi yüzde 60 oldu. Yani aslında 4.5 trilyon lira olan gerçek kişi TL mevduatının bu yıl ağustos sonunda 10.3 trilyon liraya yükselmesi gerekiyordu. Ortada 1.76 trilyon lirayı aşan bir ölçü faiz geliri yine TL mevduatta tasarrufa yöneltilmedi.

PPF VE DÖVİZ FONLARINDA YÜKSELİŞ

Cibre’nin yaptığı hesaba nazaran tıpkı devirde para piyasası fonları ve döviz fonları ise faiz getirisinin üzerinde artış göstererek tasarrufların arttığını ortaya koydu. Geçen yıl ağustosta 986.8 milyar lira olan para piyasası fonları yıllık bileşik faiz oranı ile 1.6 trilyon liraya yakın getiri sağlaması gerekirken 539.1 milyar lira daha fazla arttı ve 2.12 trilyon liraya yükseldi. Döviz fonları da 1.2 trilyon lira olan geçen yıl ağustostan bu yana 2.4 trilyon liraya yükseldi. Yıllık bileşik faizle artması gereken fiyat olan 1.45 trilyon liradan 946.3 milyar lira daha fazla büyüdü. Yani yatırımcılar TL mevduat faiz getirisinin bir kısmını para piyasası fonu ile döviz fonuna girişlerini devam ettirdi.

İris Cibre’nin hesaplamalarına nazaran gerçek kişi TL mevduatlarında para piyasası fonu ile döviz fonuna gittiği varsayım edilen kısım çıkarıldığında kalan 281.44 milyar liralık bir net tasarruf son bir yılda harcanmış oldu. Pekala bu harcama nereye gitti? Cibre bu faiz getirisinin dövize de yönlenmediğini son bir yılda gerçek kişi döviz mevduatlarının parite tesirinden arındırılmış olarak yalnızca 780 milyon dolar yükseldiğini vurguladı. Döviz mevduatlarındaki yükselişin de bu farkı açıklamadığını vurgulayan Cibre, gerçek kişi TL mevduat stokunun yüzde 21’inin harcandığına işaret etti.

BELLİ BİR KISMIN ALIM GÜCÜ ARTTI

Cibre, harcanan ölçü içinde kredilerle oluşturulan para arzının da bulunduğunu söyleyerek ferdî kredi artışının tıpkı devirde yüzde 46 olduğunu ve para arzının yüzde 36 artış gösterdiğini belirtti. Sonuç itibariyle netleştirildiğinde gerçek bireylerin TL tasarrufların 281.44 milyar lirasını harcadığını ortaya koyduğunu vurgulayan Cibre, tasarruf olması gereken sayının harcamaya gittiğine işaret etti.

300 milyar liraya yakın bir ölçünün tasarruftan çıkarak nereye harcandığını ise Cibre konut ve araç alımlarına kaydığı cevabını verdi. Konut ve araç satışlarında yaşanan hareketlenmenin de bu yorumu doğruladığına vurgu yapan Cibre, “Aylık enflasyon yüzde 2’nin altına düşmüyor. En yüksek gerçek faizi veren ülke olarak uyguladığımız sıkı para siyasetiyle belirli bir kesitin alım gücünü azalırken muhakkak bir kısmın ise yükseleceği ortadaydı. Bu tesir gücü yüksek lakin sayısı az olan kesim yüksek gerçek faiz ile getirisini hayli arttırdı. Ve bu yararlar ise çoğunlukla konut ve araç alımı olarak değerlendirildi” dedi.

KONUT VE ARAÇ SATIŞLARI HIZLANDI

Türkiye İstatistik Kurumu bilgilerine nazaran temmuz sonu itibariyle son bir yılda konut satışlarındaki yükseliş yüzde 12,4. Yüzde 87’sinin peşin alındığı konutta nakit alımlarda bu periyotta artış yüzde 8’e varırken kredili konut satışları ise yüzde 60,3 yükseldi. Bu durum faiz getirisini peşin alımın yanı sıra kredi teminatına da gittiğini ortaya koyuyor. Ocak-temmuz periyodunda ise geçen yılın birebir devrine nazaran toplam konut satışları yüzde 24,2, kredili konut satışları yüzde 93,2, nakit konut satışları ise yüzde 17,1 artış gösterdi. Araç satışlarında ise lüks segmentteki yükseliş dikkat çekiyor. Toplam otomotiv satışları yüzde 18 artarken birtakım lüks otomotivlerin satışlarında 2-3 katına varan artışlar yaşandı.

patronlardunyasi.com