QNB analizine göre, TCMB 2025’te para politikası zararına rağmen toplamda kâra geçti
Merkez Bankası’nın son yıllarda bilhassa kur muhafazalı mevduatın yükü nedeniyle bilançosunda artan ziyan 2025 yılında değişti. QNB ekonomistlerinin hesaplarına nazaran TCMB’nin bilanço içi ziyanı 2025 prestijiyle artmaya devam etse de net döviz konumunun müspete dönmesi ve altın fiyatlarındaki yükseliş sayesinde, değerleme hesabı güçlü bir düzgünleşme gösterdi. Değerleme hesabı şimdi kar/zarar hesabına aktarılmadı lakin bu kalemle birlikte değerlendirildiğinde Merkez Bankası geçen yıl yaklaşık 500 milyar TL toplam kâr elde etti. QNB ekonomistleri lakin 2025 sonunda 2.6 trilyon TL’ye ulaşan birikmiş ziyan dikkate alındığında, Hazine’ye kâr transferinin bir mühlet daha gündemden olmayacağını vurguladı. QNB ekonomistleri Erkin Işık, Deniz Çiçek ve Şakir Oktay Gür, Merkez Bankası 2025 yılı görünümüne ait tahlil yayımladı. TCMB’nin yıllık kâr yahut ziyanını resmi olarak yılda bir defa, yıllık genel heyetin akabinde yayımladığı faaliyet raporunda açıklandığına işaret edilen tahlilde, TCMB’nin haftalık vaziyet bilançosu ve günlük analitik bilançosu üzerinden yıl içindeki kâr/zarar gelişiminin takip edilebileceği vurgulandı.
2023’TE GSYH’YE ORANIYLA ZİYAN REKORU
Ekonomim’den Şebnem Turhan’ın haberine nazaran, geçmiş yıllarda TCMB’nin bilançoda ziyan etmesindeki en kıymetli iki etmenin, döviz satışları sonucu oluşan döviz açık konum ziyanları ile KKM ödemelerinden kaynaklanan ziyanlar olduğuna işaret edilen tahlile nazaran bu nedenlerle 2023 ortasında toplam realize ziyan 0.8 trilyon TL düzeyine ulaştı. GSYH’ye oranla bilanço içi ziyan yüzde 3,3 olurken, değerleme hesabı ile birlikte toplam ziyan yüzde 6,7 ile rekor düzeye ulaştı.
Değerleme ziyanı 2024 sonunda 0.5 trilyon TL’ye gerilerken, bilanço içi realize ziyan 1.5 trilyon TL’ye, yani GSYH’ye oranla yüzde 3,3’e ulaştı. 2024 sonundan itibaren TCMB’nin net döviz konumunun (swap, KKM dahil) olumlu bölgeye geçmesiyle, kurlardaki ölçülü artış değerleme hesabında artık müspet tesir yaratmaya başladı, altın fiyatlarındaki yükseliş de değerleme hesabında besbelli bir artış getirdi. Bu çerçevede değerleme hesabı 2025 yılında 1.5 trilyon TL artarak 1 trilyon TL düzeyine ulaştı.
GSYH’ye oran Mayıs 2023’ten itibaren en düşükte
Analitik bilançodaki “diğer kalemler” hesabındaki değişimden izlendiği kadarıyla, bilanço içinde görünen ziyan 2025 yılında 1.1 trilyon TL artarak 2.6 trilyon TL’ye ulaştı. Bu ziyan sıfırlanana kadar Hazine’ye rastgele bir kâr transferi önümüzdeki periyotta de yapılmayacak. Lakin değerleme hesabı ile birlikte değerlendirildiğinde, toplamda TCMB’nin geçen yıl yaklaşık 0.5 trilyon TL meblağında bir kâr gerçekleştirdiği görüldü. Değerleme hesabı dahil edildiğinde toplam oran yüzde 2,2 ile Mayıs 2023’ten bu yana en düşük düzeye geriledi.
HER ZİYAN TIPKI DEĞİLDİR
QNB ekonomistleri tahlillerinde TCMB’nin ziyanının art planına da yer verdi. 2023 ve öncesinde oluşan zararın kaynağı, esasen merkezi idare bütçesi kapsamında kıymetlendirilmesi gereken KKM ziyanları üzere kalemlerin TCMB bilançosuna yansıtılması olduğuna dikkat çekildi. Son yıllarda ise KKM’nin sona ermesi ve kurların daha istikrarlı seyretmesiyle bu kanaldan yazılan ziyanların ortadan kalktığı kaydedildi.
Analizde, “Buna rağmen, TCMB’nin döviz alımları sonucunda bankacılık sisteminde likidite fazlası oluşmuş, TCMB de para piyasası faizlerinin düşmesini engellemek için bu likiditeyi çekmiş ve bu kapsamda bankalara faiz ödemiştir. Ayrıyeten TCMB, bankaların mecburî karşılıkları için de faiz ödemesi yapmaktadır. Münasebetiyle geçen yıl bilanço içinde yazılan ziyan, evvelki yıllardan farklı olarak, para siyasetinin aktif işleyişini desteklemeye yönelik süreçlerden kaynaklanmıştır” denildi.
patronlardunyasi.com
