Merkez bankaları dolardan uzaklaşıyor, altın yeniden sahneye çıkıyor

Washington’ın doları yaptırım aracı olarak kullanması, ülkeleri alternatif arayışlara itiyor. Rezervlerde altının hissesi süratle artarken, emtia ticaretinde dolar dışı ödeme sistemleri yayılıyor. Doların hakimiyeti, Bretton Woods’tan bu yana en büyük gerilemeyi yaşıyor.

Bir yanda “dünya ABD’den ne kadar bıkmış olursa olsun, doların tahtından indirileceğine bahse girmeyin” diyenler, öteki yanda Çin öncülüğünde yükselen Global Güney’in “alternatif bir global ödeme sisteminin sessizce yükselişi”ne işaret edenler… Ons altının 5.000 doları aşmasının akabinde ABD dolarının geleceğine ait tartışmalar gündemin birinci sıralarına taşındı. Stratejistlere nazaran “doların çöküşü” fantezilerine kapılmak için şimdi erken olsa da, birçok ülkenin arkası gerisine dolara bağımlılığını azaltma uğraşına girişmesi, global finans mimaride derin bir kırılmaya işaret ediyor. Morgan Stanley, çok kutuplu hale gelen dünyanın doları zorladığına işaret ederken, ekonomist ve altın yatırımcısı Peter Schiff , altın ve gümüşteki sert yükselişi, ABD doları ve devlet borcu krizinin erken alarmı olarak yorumluyor. Warren Buffett’ın,“ Cehenneme giden bir para ünitesinde varlık tutmayız” sözlerinede atıfl ar arttı.

Ekonomim2den Evrim Küçük’ün haberine nazaran, ABD iktisadında ikaz işaretleri kırmızı renkte yanıp sönüyor ve birçok ülke, ekonomilerinin Donald Trump’ın Amerika’sına olan bağımlılığını azaltmanın yollarını hemen arıyor. Bu da finansal sistemde oyunun kurallarını bozarak doların esas rezerv para ünitesi monopolünü sarsıyor. Bilhassa son aylarda merkez bankalarının altına yönelmesi ve ikili ticarette dolara alternatif arayışlarının hızlanmasıyla doların hegemonyası daha fazla sorgulanıyor. Analistlere nazaran doların rezerv fonksiyonlarını, altın ve öteki para üniteleriyle paylaşıldığı çok kutuplu bir sisteme yanlışsız geçiş yaşanıyor.

BRETTON WOODS’TAN BU YANA DOLAR HAKİMİYETİNE EN BÜYÜK DARBE

2022’den bu yana ABD’nin doları silah olarak kullanması, tek bir para ünitesi sistemine çok bağımlılığın risklerini ortaya koydu. Son haftalarda dolar üzerindeki baskı artarken ons altının 5.600 doları aşması, Amerikan parasının geleceğine ait tartışmaların şiddetini artırdı.

SWIFT bilgilerine nazaran ABD doları, geçen yıl Aralık ayında toplam ödemelerin yüzde 50,49’unu oluşturarak global ödemelerde en yaygın kullanılan para ünitesi olmaya devam etti. Lakin rezerv para olarak cazibesi giderek azalıyor. Aktüel bilgilere nazaran doların global döviz rezervlerindeki hissesi 2000 yılında yaklaşık yüzde 71’den 2025 yılının üçüncü çeyreğinde yüzde 57’nin altına düştü. Bu, Bretton Woods sisteminin çöküşünden bu yana doların hakimiyetinde yaşanan en sert gerileme.

Bu aşınma çeşitli yollarla kendini gösteriyor:

-Rezervlerin bileşimi alternatif para üniteleri ve kıymetli metaller istikametine yanlışsız kayıyor.

-Dolar ödeme sistemini atlayan ikili ticaret muahedeleri X Merkez bankasının Hazine tahvillerinden uzaklaşarak portföyünü çeşitlendirmesi

– SWIFT bağımlılığını azaltan alternatif ödeme sistemi geliştirilmesi

ING: Dolar baskı altında satış dalgası gelebilir

ING, yılın ilerleyen periyotlarında daha geniş çaplı bir dolar satış dalgasının gündeme gelebileceği ihtarında bulunuyor. ING analistleri, kısa vadeli toparlanmaların kalıcı olmayabileceğini, doların orta vadeli istikametinin aşağı olduğunu vurguluyor. Banka, son 1 yılda yüzde 10 gerileyen dolar endeksinde yüzde 10 daha gerilemenin şaşırtan olmayacağını söylüyor.

Morgan Stanley: Çok kutuplu dünya, doları zorluyor

Morgan Stanley’e nazaran ABD’nin borç, ticaret, yaptırımlar ve güvenlik siyasetlerindeki belirsizlikler, dolardan uzaklaşma sürecinin suratını belirleyecek temel faktörler ortasında yer alıyor. Banka, dünyanın giderek “çok kutuplu” bir yapıya evrildiğini ve bunun doların statüsü üzerinde baskı yarattığını vurguluyor.

JP Morgan: Doların prestiji siyasi risklere daha duyarlı

JP Morgan, doların prestijini zedeleyen iki temel riskin altını çiziyor: ABD iç siyasetindeki artan kutuplaşma ve gümrük tarifeleri üzere siyasetlerin yatırımcı itimadını aşındırması. Bankaya nazaran, bu gelişmeler doların inançlı liman algısını zayıfl atıyor.

Schiff : Bu bir ikaz, daha büyük kriz geliyor

Ekonomist ve altın yatırımcısı Peter Schiff , altın ve gümüş fiyatlarındaki sert yükselişi, ABD doları ve devlet borcu krizinin erken alarmı olarak yorumluyor. Schiff ’e nazaran merkez bankalarının agresif altın alımları, dolardan ve Hazine tahvillerinden çıkışın açık bir göstergesi. Schiff , yaklaşan krizin 2008’den daha yıkıcı olabileceği ve doların bu süreçte önemli bedel kaybı yaşayacağı görüşünü savunuyor.

Forbes: Piyasalar dolara inanç kaybını fiyatlıyor

Forbes’ta yer alan tahlillerde, altın fiyatlarındaki rekor yükseliş ve dolar endeksindeki zayıfl ancak, piyasalarda bir “güven krizi” olarak tanımlanıyor.

WARREN BUFFETT KONUM KAPATIYOR

Ünlü yatırımcı Warren Buffett, geçtiğimiz aylarda dolar konusunda çok daha sert sözler kullanmış, “Cehenneme giden bir para ünitesinde varlık tutmak istemiyorum” deyip konumlarını kapatmaya başladığını söylemişti.

DOLAR OYUNU ARTIK TEK BAŞINA OYNAMIYOR

Uzmanlara nazaran ortaya çıkan tablo şunu söylüyor; dolar oyundan çıkmıyor, fakat oyunu artık tek başına oynamıyor. Tarihî örnekler, rezerv para ünitesi geçişlerinin ani bir değişimden çok 20-30 yıl içinde kademeli olarak gerçekleştiğini gösteriyor. İngiliz sterlini, İngiltere’nin ekonomik gerilemesinin başlamasından sonraki on yıllar boyunca kıymetli bir rezerv para ünitesi statüsünü korumuş ve hakimiyeti istikrarlı bir biçimde azalmıştı.

ALTIN, YENİ FİNANSAL MİMARİDE TARAFSIZ LİMAN

-Uzmanlara nazaran altın bize dolar hakkında çok fazla şey söylüyor. Global mali mimarideki kırılmanın en net yansıması altın piyasasında görülüyor. Altının yükselişi, klasik manada enflasyon ya da ekonomik sakinlik refleksinden fazla, para siyasetlerine duyulan itimadın zayıflamasıyla direkt ilişkili. Merkez bankalarının ve hükümetlerin önümüzdeki yıllarda enflasyonu, kamu borcunu ve para ünitelerinin gerçek kıymetini disiplin altında tutup tutamayacağına dair artan kuşkular, altını tekrar sistemin merkezine taşıyor. Altın kağıt para üzere keyfi olarak üretilemiyor ve hiçbir ülkenin mali siyasetinin uzantısı niteliği taşımıyor. Bu nedenle yüksek borçluluk, jeopolitik parçalanma ve merkez bankası bağımsızlığı üzerindeki baskının arttığı bir dünyada altın Dünya Altın Konseyi’ne nazaran tarafsız ve kozmik bir rezerv varlığı olarak öne çıkıyor.

DEDOLARİZASYONDA COĞRAFİK DAĞILIM

Çin: Dolara bağımlılığı azaltmayı stratejik amaç haline getiren Çin, yuanın milletlerarası kullanımını genişletiyor. Jenerasyon ve Yol Teşebbüsü kapsamındaki ülkelerle mahallî para ünitesi muahedeleri yapılırken, Çin Halk Bankası altın rezervlerini artırıyor ve ABD Hazine tahvillerindeki hissesini kademeli olarak düşürüyor. Güç ve emtia ticaretinde ikili ödeme sistemleri ön plana çıkıyor.

Rusya: Agresif altın alımları ve emtia bazlı ödeme düzenekleri geliştirdi. Güç ihracatında ruble ve ortak ülke para üniteleri giderek daha fazla kullanılıyor.

Hindistan: Ticarette rupi kullanımını teşvik eden mutabakatlar yaparken, resmi altın rezervlerini de süratle artırıyor. Hindistan Merkez Bankası, son yıllarda dünyanın en büyük altın alıcıları ortasında yer alarak rezerv çeşitlendirmesini güçlendirdi.

Suudi Arabistan: Petrodolar sisteminin kilit ülkelerinden biri olan Suudi Arabistan, güç satışlarında sırf dolar fiyatlandırmasına bağlı kalmayan daha esnek bir yaklaşım benimsiyor. Euro ve başka para üniteleriyle yapılan süreçlerin hissesi kademeli olarak artırılıyor.

Avrupa Birliği: Avrupa merkez bankaları kamuoyunda dolar bazlı sistemi desteklerken, rezervlerini altın ve alternatif varlıklarla çeşitlendiriyor. Bu yaklaşım, nakdî istikrarsızlığa karşı sessiz bir korunma stratejisi olarak bedellendiriliyor.

Bölgesel Bloklar: ASEAN+3 ülkeleri lokal para üniteleriyle ticareti kolaylaştıran ödeme sistemleri geliştirirken, Afrika Kıta Hür Ticaret Bölgesi dolar aracılığı gerektirmeyen sistemler üzerinde çalışıyor. Latin Amerika’da ise emtia ve altın bazlı fiyatlama seçenekleri daha fazla tartışılmaya başlandı.

patronlardunyasi.com