Big Mac Endeksi’ne göre Türkiye, gelirine kıyasla dünyanın en pahalı hamburgerini yiyor

Türkiye’de son periyotta artan hayat pahalılığı, en somut biçimde dışarıda yemek fiyatlarında hissediliyor. Bir öğün yemeğin mont, ayakkabı ya da küçük bir mesken eşyasıyla kıyaslanacak düzeylere ulaşması, vatandaşın fiyat algısını da esaslı biçimde değiştiriyor. Restoran menülerinde yer alan sayılar, artık sırf yüksek enflasyonu değil, günlük hayat maliyetinin geldiği noktayı da gözler önüne seriyor. Son aylarda yayımlanan bilgiler ve kesim temsilcilerinin açıklamaları, konutta yapılan bir yemeğin maliyeti ile restoranda birebir yemeğin fiyatı ortasındaki farkın uçuruma dönüştüğünü ortaya koyuyor. Meskende yaklaşık 300-400 liraya hazırlanabilen bir yemeğin, restoran menüsünde 3 bin ila 4 bin liraya kadar çıkması, dışarıda yemenin geniş bölümler için lüks hâline geldiğini gösteriyor. Bu tablo, sadece lokal bir fiyat artışı değil, daha derin bir ekonomik sorunun işareti olarak bedellendiriliyor. Uzmanlara nazaran bu durumun gerisinde sırf besin fiyatları değil; yüksek kâr isteği, kira, güç ve personellik maliyetlerindeki sert yükseliş de bulunuyor.

DÜNYADAN ÇOK DAHA PAHALIYIZ

Türkiye’de dışarıda yemeğin pahalılaştığına dair bu tabloyu, milletlerarası karşılaştırmalar da destekliyor. Türkiye gazetesinden Kaan Zenginli’nin haberine nazaran, dünyanın pek çok ülkesinde birebir standartlarla satılan bir eser üzerinden yapılan Big Mac Endeksi, Türkiye’deki fiyat artışlarının global ölçekte de dikkat cazip bir düzeye ulaştığını gösteriyor. Kişi başına ulusal gelirin yaklaşık 18 bin dolar olduğu Türkiye’de Big Mac fiyatı 7,85 dolara ulaşırken, kişi başına gelirin 92 bin dolar düzeyinde olduğu ABD’de tıpkı eser 6,12 dolardan satılıyor. Misal halde 118 bin dolarlık kişi başı gelire sahip İsviçre’de Big Mac fiyatı 9,08 dolar düzeyinde bulunurken, Türkiye gelir seviyesi bu ülkeden altı kat düşük olmasına karşın fiyat farkı epey hudutlu kalıyor. Uruguay’da kişi başı gelir 24 bin dolar civarındayken Big Mac’in 8,76 dolara satılması, Türkiye’nin ise daha düşük gelirle bu ülkeye çok yakın fiyat düzeyinde yer alması, dışarıda yeme maliyetinin Türkiye’de gelirle bağının koptuğunu gösteriyor. Bu durum, Türkiye’de dışarıda yemenin sırf lokal ölçekte değil, memleketler arası karşılaştırmalarda da değerli hâle geldiğini ortaya koyuyor.

2,5 SAAT ÇALIŞMA BİR HAMBURGER EDİYOR

Karşılaştırmalı tahliller, Türkiye’nin misal gelir kümesindeki ülkelerden besbelli biçimde ayrıştığını ortaya koyuyor. Kişi başı gelir açısından Polonya, Güney Afrika ve Mısır üzere ülkelerle benzeri ya da daha düşük düzeylerde yer alan Türkiye, Big Mac fiyatında bu ülkelerin tamamını geride bırakmış durumda. Buna karşılık ABD, Almanya, İsveç ve İsviçre üzere yüksek gelirli ülkelerle benzeri fiyat düzeylerine yaklaşılması, gelir-fiyat istikrarındaki bozulmayı daha görünür kılıyor. Türkiye’de bir minimum fiyatlı, bir Big Mac satın alabilmek için yaklaşık 2 saatte fazla çalışmak zorunda kalıyor. Tıpkı eser, ABD ve birçok Avrupa ülkesinde 25-30 dakikalık bir çalışma müddetiyle alınabiliyor. Bu karşılaştırma, Türkiye’de dışarıda yemenin alım gücü açısından ne derece zorlaştığını gözler önüne seriyor.

patronlardunyasi.com