Çanakkale Cephesi’nde Mehmetçiğin 110 yıl önceki menüsü yeniden yorumlandı
Dardanos Mutfak Akademisi Koordinatör Yardımcısı Öğretim Vazifelisi Emre Mümin, yüksek lisans öğrencisi Emre Usta, Çanakkale Savaşları Enstitüsü Müdürü Utkan Emre Er’den oluşan proje takımı, ÇOMÜ İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Murat Karataş’ın danışmanlığında İttifak Devletleri’nin Çanakkale’yi terk ettiği 9 Ocak 1916 tarihinin anısına “Siperden Sofraya: Geçmişten Günümüze Çağdaş Yorum Projesi”ni hayata geçirdi.
Proje kapsamında arşivlerdeki binlerce harp ceridesi taranarak, Mehmetçiğin 110 yıl evvel cephede yediği yemekler, Dardanos Mutfak Akademisinde, Akıncı Taktik Dokuma şirketi ANAFARTA markasının katkılarıyla Emre Mümin, Utkan Emre Er, ÇOMÜ Turizm Fakültesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Kısmı 3. sınıf öğrencileri Gülümser Yekta Güler ve Zeynep Meriç Göçer tarafından çağdaş bir yorumla yine hazırlandı.
“Siperden Sofraya: Geçmişten Günümüze Çağdaş Yorum Projesi” kapsamında 110 yıl evvelki materyallerden yola çıkarak adaçaylı isli tereyağlı peksimet, içinde Gelibolu Yarımadası otları ile yağda kızartılmış taze asma ve kavrulmuş kuruyemiş bulunan un çorbası, salata olarak portakallı granita, pirinç keki üzerinde nohut püresi ve kavrulmuş et, papara olarak da bilinen et suyu ile ıslatılmış ve üzerine kavrulmuş zeytin serpilmiş ekşi peksimet, kuru nevale olarak da fındık krokanlı, çaylı ve üzümlü tatlı pişirildi.
Hazırlanan menü daha sonra Çanakkale Vali Yardımcısı Abdül Kadir Duran, Amfibi Kolordu Kumandanı Tümamiral Hüseyin Tığlı, ÇOMÜ Rektörü Prof. Dr. Cüneyt Erenoğlu, Avustralya’nın Çanakkale Konsolosu Laura Wauchope ile davetlilere ikram edildi.
“AMACIMIZ YÜKSELEN PAHA GASTRONOMİYİ TARİHİMİZE NAKŞETMEK”
ÇOMÜ Rektörü Prof. Dr. Erenoğlu, AA muhabirine, bu proje kapsamında Çanakkale Cephesi’nde Mehmetçiğe sunulan yemeklerle ilgili yanlışsız bilinen yanlışları, İttifak Devletleri’nin bu toprakları terk ettiği 9 Ocak 1916 tarihinin yıl dönümü münasebetiyle masaya yatırdıklarını lisana getirdi.
Enstitü grubunun, harp ceridelerini, kumandan notlarını ve raporlarını ele aldığını anlatan Erenoğlu, şöyle konuştu:
“Savaşın birinci gününden son gününe kadar askerlerimizin yediği öğünleri belgeledik. Aslında cephede yalnızca tahin ekmeği, üzüm hoşafı yedirilmediğini, protein bazlı menü sunulduğunu gördük. Öğünlerin tamamı olmasa da bir kısmını konuklarımızla paylaştık. Maksadımız yükselen paha gastronomiyi tüm alanlara, tarihimize nakşetmek.”
“YAPTIĞIMIZ ÇALIŞMALARDA ASKERİN AÇ KALMADIĞINI GÖRDÜK”
Çanakkale Savaşları Enstitüsü Müdürü Utkan Emre Er de Çanakkale Savaşları ile ilgili yanlışsız bilinen yanlışları, 110 yıl evvel askerlerin, kumandanların verdiği buyrukları, harp ceridelerinden çevirerek düzeltmeye çalıştıklarını aktardı.
Cerideler üzerinde çalışırken ellerindeki bilgiler ortasındaki farklılıkları da tespit ettiklerini belirten Er, şunları kaydetti:
“Dardanos Mutfak Akademisi, bir fikirle geldiler bize. Elimizdeki çalışmalarımızda eksik tespit ettik. Bilirsiniz acı bir reçete vardır hoşaf kullanımıyla alakalı, yaptığımız çalışmalarda askerin aslında aç kalmadığını, birçok buyrukta kolaya kaçan kumandanların uyarıldığını, askerin ne yediğini bilmeyen kumandanın vazifeden alındığına varacak buyrukların olduğunu gördük. 110 yıl evvelki savaşta askerlerimiz siperde, süngüyle, iradeyle bulundu tıpkı vakitte disiplinle çalışan bir ikmal çizgisiyle askerimizi besledik. Askerimiz yemeksizlik yaşamamıştır.”
Er, proje için 1400-1500 doküman taradıklarını belirterek “Cephede bulunan tüm kuvvetlerin şimdiye kadar yayımlanan harp cerideleri tarandı. Ceridelerin dışında hatıratlardan da yararlanıldı.” dedi.
ÇOMÜ Turizm Fakültesi Dekan Yardımcısı Doç. Dr. İlker Türkeri ise Dardanos Mutfak Akademisi’nde uyguladıkları menünün tarihinin 110 yıl öncesine dayandığını hatırlatarak, “Bugün burada tarihin acı anıları, acı menüleri değil, askerimize güç veren, onu siperlerde güçlü tutan kavurma, portakal, peksimet üzere eserlerin günümüz versiyonlarını davetlilerimizle buluşturuyoruz. Bu manalı menüyü de yerleşkemizde konuklarımıza sunmaktan onur ve memnunluk duyacağız.” diye konuştu.
Proje destekçisi Akıncı Taktik Dokuma şirketi ANAFARTA markasının Genel Müdürü Onur Pamuk da proje kapsamında 1915-1916 yıllarında Mehmetçiğin üzerindeki kılık, kıyafet, teçhizatı modeller üzerinde sergileyerek, bu ruhu yaşatmanın onuruna eriştiklerini söyledi.
“O GÜN YAPILAN YEMEKLERE HÜRMET DURUŞUNDA BULUNMAK İSTEDİK”
Gastronomi ve Mutfak Sanatları Kısmı Öğretim Vazifelisi ve Dardanos Mutfak Akademisi Koordinatör Yardımcısı Emre Mümin ise Siperden Sofraya Projesi’ni hayata geçirirken çok heyecanlandıkları anlattı.
Araştırmalara başladıklarında bilinenlerin gerçek olmadığını arşiv kaynaklardan tespit ettiklerini belirten Mümin, “O devrin eserlerini yorumlayarak o gün yapılan yemeklere hürmet duruşunda bulunmak istedik. Askerimiz savaş periyodunda ne yediyse, hepsini içerecek halde menü hazırlamaya çaba gösterdik.” dedi.
Menüde askerin değerli yiyeceklerinden biri olan peksimetin yer aldığını aktaran Mümin, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Çünkü askerimiz siperde, bazen sıcak yemeğe ulaşamıyordu. Askerimizin çantasında her vakit peksimet bulunurmuş. Portakal çok kıymetli zira o periyotta taze meyve bulmak çok sıkıntı. Bedenin direncinin artması için portakal çok kıymetli. Anadolu’nun köylerinden halk tarafından kasa kasa portakal gönderiliyor. Nohut, et çok değerli menüde. Taze et bittiğinde konserve etle devam ediliyor. Un çorbası kesinlikle menülerde bulunuyor. Paparaya da yer verdik menümüzde. Sabah kahvaltısında çay çok değerli. Hatta porselen bardaklarda çay içtiklerini gördük arşivlerde. Kuru üzüm de kıymetli eserlerden bir tanesi.”
Mümin, ateş sınırındayken askerin yemek yeme durumunun olamadığını, yanlarındaki peksimet, kuru üzüm üzere eserleri tükettiklerini belirterek “Askerimizin aç kalmadığıyla ilgili bir gerçeklik var. Bu milletin askerlerini aç savaştırmadı diyebiliyoruz bu kaynak taramasından sonra. Hiç bir vakit ‘Malzeme yoktu, yemek yiyemediler’ derdinin yaşanmadığını biliyoruz.” diye konuştu.
patronlardunyasi.com
