Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’dan ‘Programda es vermek söz konusu değil, ince ayarlar yapılabilir’ açıklaması
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, İstanbul’da iktisat basını ile bir ortaya gelerek, gazetecilerin sorularını yanıtladı.
Türkiye’nin ulusal gelirinin 2025’te 1,5 trilyon doları aşmasını beklediklerini vurgulayan Yılmaz, “Kişi başına düşen gelirimiz de 17 bin doların üstünde. OVP sayısı 17 bin 748 dolar.” diye konuştu.
Yılmaz, “2025 yılını temel olarak değerlendirirsek, temel makroekonomik göstergelerimizde öngörü ve amaçlar değerli oranda gerçekleştirilmiştir. Gayeler yüzde 100, nokta atışı meblağ mı? Bu türlü bakmamak lazım. Maksadın etrafında bir yerdeyseniz maksadınızı büyük oranda yakalamışsınız demektir. İstikamet kıymetlidir. Yani çizdiğiniz maksatlara yanlışsız mu gidiyorsunuz? Onlardan bir sapma mı var? Buna bakmak lazım.” sözlerini kullandı.
Yılmaz, vakit zaman burada “Yüzde 12 dediniz, niçin yüzde 11 oldu” üzere tenkitlerin yapıldığını anımsatarak, “Saygıyla karşılıyoruz natürel lakin nitekim amaca ulaşıldı mı, ulaşılmadı mı derken bence iki şeye bakılmalı. Maksada yakın bir düzeyde miyiz ve birebir doğrultuda mı değişim var? Bunlar varsa aslında büyük oranda amaçlarınıza ulaştınız demektir. Orta Vadeli Program’ımızın temel amaçlarına, öngörülerine de ulaştığımızı rahatlıkla söz edebiliriz.” biçiminde konuştu.
“CARİ AÇIĞI DÜŞÜRMEMİZ OVP AÇISINDAN EN KIYMETLİ BAŞARILARDAN”
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, enflasyonun öngördükleri takvim çerçevesinde ilerlediğini belirterek, 2024 Haziran’dan bu yana 44,6 puanlık düşüş yaşandığını, yalnızca tüketimle değil üretim, yatırım ve ihracatla sağlanan istikrarlı bir büyüme yakaladıklarını anlattı.
Hem enflasyonu düşürmeyi hem de büyümeyi tıpkı anda başardıklarını lisana getiren Yılmaz, son yıllardaki en kıymetli gelişmelerden birisinin cari süreçler açığındaki düşüş olduğunu söyledi.
Cari açık fikir dış finansman gereksiniminin da düştüğünü kaydeden Yılmaz, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Türkiye bunu başardı. Son periyotta önemli manada bir cari açık düşüşü oldu ve bu yıl yüzde 1,4 civarında cari açık bekliyoruz. Bundan sonraki yıllarda misal düzeylerde, yüzde 1’e gerçek inen bir beklentimiz var. Bu son derece kıymetli. Zira bizim kalkınma tarihimizin en değerli problemi cari açık sıkıntısıdır. Cari açığı düşürürseniz riskleri düşürmüş oluyorsunuz. Çok daha yönetilebilir bir ortam oluşmuş oluyor. Münasebetiyle bunu başarmamız OVP açısından en kıymetli başarılardan biri.”
Yılmaz, işsizliğin 31 aydır tek hanede seyrettiğini, bütçe açığının son derece olumlu bir performans gösterdiğini kaydederek, makroekonomik göstergelerdeki uygunlaşan görünümle yatırımcıların Türkiye’ye bakışının olumlu istikamette değiştiğini, 5 yıllık kredi risk priminin (CDS) düştüğünü, rezervlerin arttığını anlattı.
Enflasyonda yüzde 30’un altını hedeflediklerini fakat eylüldeki hareketlilik ile tarımda yaşanan don ve kuraklığın bunu engellediğini bildiren Yılmaz, “Aynı yıl içinde hem don hem kuraklık yaşadık. Bu her vakit yaşanan bir durum değil. Dönemsel konjonktürel bir durum. Tarım dalında hasebiyle yıl genelinde yüzde 6 civarında bir daralma bekliyoruz.” dedi.
“OCAKTA BEKLETİMİZ ENFLASYONDA YÜZDE 30’UN ALTINI GÖRMEK”
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, enflasyonun yüzde 30’un üzerine kalmasının sebeplerinden birisinin hizmet enflasyonundaki katılıklar olduğunu belirterek, “Onları kırıyoruz lakin orada daha süratli bir formda kırılması gerekiyor. Hizmet enflasyonu daha inatçı. Eğitim, kira üzere kalemleri kastediyorum bilhassa. Yüzde 30’un üstünde kalmamıza sebep oldu lakin ocak ayında beklentimiz yüzde 20’li sayıları, yüzde 30’un altını görmek formunda.” diye konuştu.
Enflasyonun alt kalemlerindeki gelişmelerle ilgili değerlendirmelerde bulunan Yılmaz, bu alandaki yıllık beklentilerin güzelleşmesinin kıymetine işaret etti.
Yılmaz, gerçek bölümün ve hane halkının enflasyon beklentisinin hala yüksek olduğuna değinerek, “Dolayısıyla önümüzdeki devir bilhassa beklentiler kanalıyla bir düzgünleşme sağlanması yüzde 20’nin altına inme amacımıza büyük dayanak olacaktır. Gerçek kesim piyasa iştirakçilerine biraz yakınsarsa bu durum enflasyonla çabamıza büyük güç verecektir. Önümüzdeki periyot beklentiler kanalına daha fazla yoğunlaşacağız, daha güçlü bağlantıyla beklentileri güzelleştirme istikametinde efor sarf edeceğiz.” açıklamasında bulundu.
“MESLEKİ EĞİTİME DAHA FAZLA TARTI VERMEK ATIL İŞ GÜCÜNÜ AZALTACAK”
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, global aksiliklere karşın Türkiye’nin geçen yıl 273,4 milyar dolar mal ihracatına imza attığını, bu sayının OVP ile ziyadesiyle uyumlu olduğunu belirterek, hizmet ihracatının da 123 milyar dolara ulaştığını, toplamda 396 milyar doları aştıklarını anlattı.
Gelecek yıl 410 milyar dolar mal ve hizmet ihracatı hedeflediklerini lisana getiren Yılmaz, cari açığın 22 milyar dolarla epey sürdürülebilir bir düzeyde olduğunu söyledi.
Kadınların iş gücüne iştirakini artıracaklarını kaydeden Yılmaz, mesleksel eğitime daha fazla tartı vereceklerini, bunun atıl iş gücünü azaltacağını söyledi.
Yılmaz, “Burada medyaya da vazife düştüğüne inanıyorum. Üretmenin, çalışmanın, emeğin kıymetini topluma daha fazla anlatmamız lazım. Bilhassa yeni nesillere daha fazla aktarılmalı. Beşerler iktisadın içinde olmayı, çalışmayı, emek harcamayı, üretmeyi daha itibarlı görmeli ki iş gücü piyasasına, girişimciliğe gelip katılsınlar. Üretim kültürünü geliştirme atıl iş gücünü azaltmada kıymetli bir öge.” formunda konuştu.
“BÜTÇE AÇIĞINDA 2025’İ YÜZDE 3 DÜZEYİNDE KAPATMIŞ OLACAĞIZ”
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, sarsıntı harcamaları nedeniyle son yıllarda bütçe açığının arttığına değinerek, kelamlarına şöyle devam etti:
“2025 yılında OVP’de yüzde 3,6 olarak tabir ettik. Fakat son aylarda gelirlerde çok âlâ bir performans çıktı ortaya. Hasebiyle bütçe açığının ulusal geliri oranı muhtemelen yüzde 3,6’dan çok daha düşük düzeyde olacak. Yani yüzde 3, hatta bir ölçü yüzde 3’ün altında olma ihtimali bile belirdi. Ulusal gelir martta netleştiğinde bu oranı net bir halde hesaplama imkanımız olacak. Lakin şu anki varsayımımız zelzele tesirine karşın 2025 yılını yüzde 3 düzeyinde kapatmış olacağız. Yüzde 3,6’yı sarsıntı tesirini çıkardığınızda yüzde 2,8 olarak hesaplamıştık. Hasebiyle yeni sayı yüzde 2’ye yakın. Sarsıntı tesirini saymazsak bütçe açığının ulusal geliri oranı yüzde 2’ler düzeyinde olacak. Bu sahiden çok önemli, olumlu bir performans.”
Yılmaz, maastricht kriterine nazaran yüzde 60 olan kamu borç stokunun ulusal geliri oranının Türkiye’de yüzde 24,5’e kadar düştüğünü belirterek, “Dünyada şu anda devletlerin en büyük sorunlarından biri, gelişmiş ülkeler dahil olmak üzere, yüksek kamu borç stoku. Bilhassa pandemi bunu daha da artırdı. Dünyada çok önemli bir borç sorunu, bilhassa kamu borç sorunu var. Türkiye bu türlü bir meseleye sahip olmayan az ülkelerden.” diye konuştu.
Türkiye’nin toplam borçluluk oranının da ortalamanın hayli altında olduğunu vurgulayan Yılmaz, Kur Muhafazalı Türk lirası Mevduat ve Katılma Hesaplarını (KKM) gereksinim kalmadığı için sonlandırdıklarını, uyguladıkları program sayesinde TL’nin toplam mevduattaki hissesinin yüzde 31,6’dan yüzde 61’e yükseldiğini anlattı.
“ÇEŞİTLİ BÖLÜMLER İÇİN ÇOK DAHA DÜŞÜK ORANLARDA FİNANS KULLANMA İMKANI SAĞLANACAK”
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, 26 Aralık haftası prestijiyle TCMB rezervlerinin 194 milyar dolara yükseldiğini, CDS’nin 1 Aralık prestijiyle 2018’den sonraki en düşük düzeyine, 205 civarına düştüğünü, gelecek periyotta 200’lerin altını görebileceklerini söyledi.
Uyguladıkları programın bilhassa emek ağır dallarda birtakım ezalara yol açtığını bildiklerini anlatan Yılmaz, “Toplamda bir sıkıntımız yok. İhracatımız artıyor, makro seviyede endüstrimiz gelişiyor, sanayi ihracatımız artıyor ancak sektörel bazda birtakım etkilenmeler kelam konusu. Onlara dönük olarak da çeşitli uygulamalar yapıyoruz.” halinde konuştu.
Yılmaz, genel siyaset dışında çeşitli kısımlara ve kesimlere dönük olarak seçici finansal enstrümanlarının bulunduğunu tabir ederek, “2026 için şunu söyleyebilirim: Bir taraftan bu enflasyondaki, faizlerdeki düşüş genel finansal maliyeti aşağıya çekecek. Başka taraftan selektif bazda uyguladığımız programlarla da çok daha düşük oranlarda finans kullanma imkanı çeşitli kesitler için sağlanmış olacak. Bunlar ortasında ihracatçılar çok değerli.” dedi.
Cevdet Yılmaz, ihracatçılara, KOBİ’lere, esnafa, tarım bölümüne, çiftçiye, yatırımcılara, yüksek teknolojili yatırımlara, emek ağır kesimlere sunulan takviyelere ait örnekler paylaştı.
“2026’DA TOPLAM ULUSAL GELİRİMİZİN 1,7 TRİLYON DOLARA YAKLAŞASMINI BEKLİYORUZ”
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, bu yıla ait global iktisada dair beklentilerden bahsederek, korumacılık ve belirsizlikler nedeniyle global ticaretin büyümeden daha süratli düştüğünü söyledi.
Türkiye’nin ihracatının büyük kısmının ticaret ortaklarına olmasının kendisine avantaj sağladığını lisana getiren Yılmaz, bu ülkelerdeki büyüme performansına ait beklentilerin göreceli de olsa 2025’ten daha olumlu olduğunu, bu durumun da Türkiye’yi olumlu etkileyeceğini bildirdi.
Yılmaz, ABD ve Avrupa’daki merkez bankalarının faiz indirimlerini sürdüreceğini, bu durumun gelişmekte olan ülkelere, münasebetiyle Türkiye’ye finans akımını artıracağını kaydederek, emtia ve petrol fiyatlarının daha ölçülü bir seyir içinde olmasını beklediklerini tabir etti.
Cevdet Yılmaz, “Bu 3 faktör bize güç verecek global manada. Ticaret ortaklarımızın nispeten daha uygun büyümesi, global finansal şartların nispeten uygunlaşması, emtia fiyatlarının ölçülü seyretmesi… Bu 3 global şart büyümemizi ve enflasyonla gayretimizi destekleyici mahiyette.” dedi.
Türkiye’nin geçen yılın 9 ayında yüzde 3,7 büyüdüğünü anımsatan Yılmaz, “Yıl genelinde yüzde 3,3 üzere bir varsayımımız var. Bu yıl büyüme biraz daha ivmelenecek diye bekliyoruz. Yüzde 3,8 bir gerçek büyüme beklentimiz var. İddialarımızın gerçekleşmesi halinde 2026’da toplam ulusal gelirimizin 1,7 trilyon dolara yaklaşmasını, kişi başına gelirimizin 19 bin dolarlara yükselmesini bekliyoruz.” formunda konuştu.
“SIKI PARA SİYASETİNDEKİ SAĞLAM DURUŞ SÜRECEK”
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, bu yıl enflasyonun yüzde 20’nin altına inmesini beklediklerine işaret ederek, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“2026’da sıkı para siyasetimize devam edeceğiz. Orada sağlam duruş devam edecek. Enflasyonla çabamıza finansal taraftan takviye olmaya devam edeceğiz. Hakikaten biliyorsunuz tekrar değerleme oranını birtakım eserlere tam olarak yansıtmadı Sayın Cumhurbaşkanımız. Finansal mali siyasetlerle aslında enflasyonla gayretimize takviye var. Maliye siyaseti tarafından enflasyonla çabaya daha fazla takviye öngörüyoruz. Bir taraftan da yapısal ıslahat gündemimiz, dönüşümler, arz istikametli politikalarımız var. Bunlar da enflasyonla gayretimizin bir modülü. Yalnızca olayı para siyasetinden ibaret görmüyoruz. Hem para siyaseti hem maliye siyaseti hem yapısal dönüşümlerle bütüncül bir programa sahibiz. Koordineli bir biçimde hareket ediyoruz.”
Faizlerin düşmesinin TL’nin toplam mevduat içindeki hissesini azaltıp azaltmayacağına ait soru üzerine Yılmaz, enflasyon düşerken faizlerin de düşürülmesinin gerçek faizi etkileyecek bir konu olmadığını kaydederek, bu türlü bir tesir beklemediklerini söyledi.
Yılmaz, “Sağlıklı bir halde enflasyonun düştüğü bir ortamda faizler de düşüyorsa, bu TL’den çıkışı getirmez, bu türlü bir sorun olacağını zannetmiyoruz ve beklemiyoruz. Hasebiyle dolara, altına bir yönelim üzere bir şeyi faizlerin düşmesiyle beklemiyoruz, zira enflasyon da düşüyor. Burada tek başına faize bakmamanız lazım, gerçek faize bakmanızda yarar var.” diye konuştu.
Kıymetli Maden Ticaret Sistemi (KMTS) ile birlikte belli bir ölçünün üzerinde altın alımlarının nakit yapılamayacağının hatırlatılması üzerine Yılmaz, burada nakdî ödemelerde bankacılık sisteminin kullanılmasının ve süreçlerin kayıt altına alınmasının amaçlandığını anlattı.
Yılmaz, kredi derecelendirme kuruluşlarının bu ay kıymetlendirme yapacağına dair yoruma karşılık, “Türkiye’nin risk göstergelerinde, cari açığında, bütçe performansında, rezervlerinde değerli güzelleşmeler var. Hasebiyle bunların doğal olarak kredi değerlendirmelerine yansımasını bekliyoruz.” sözlerini kullandı.
“ENFLASYONDA ŞU ANDA BİR GÜNCELLEME MUHTAÇLIĞI GÖRMÜYORUZ”
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, yıl sonu enflasyonun maksatların üzerinde geldiğine ve OVP’de bir güncelleme olup olmayacağına ait soru üzerine, bu yıl enflasyonda yüzde 20’nin altını hedeflediklerini söyledi.
Yılmaz, “OVP’de amaç yüzde 16. Yalnız bu yüzde 16 aralıkla birlikte veriliyor biliyorsunuz, 13-19 aralığı. Bunu biz pratik bir formda ‘yüzde 20’nin altını hedefliyoruz’ diye söz ediyoruz. Burada bir güncelleme muhtaçlığı şu anda görmüyoruz. Ocakta ve izleyen aylardaki eğilimler gidişatı daha netleştirecektir.” açıklamasını yaptı.
Dezenflasyon programında bir olağanlaşma olup olmayacağına dair soru üzerine Yılmaz, şunları kaydetti:
“Regülasyonlarda elbette vakit içinde finansal piyasalar rahatladıkça, aşikâr aralıklar alındıkça düzenlemelerde olağanlaşmaya geçiş beklenmesi gereken bir durum, fakat bir es üzere bir şey kelam konusu değil. Es verme diye bir şey programımızda kelam konusu değil. Programda ince ayarlar her vakit yapılabilir. Bütün programlar dinamiktir, gelişen kurallara, gereksinimlere nazaran ince ayarlar her vakit yapılabilir, idare bunun için var lakin programımızın temelinde hiçbir biçimde bir es verme, duraksama kelam konusu değil. Münasebetiyle programımızı kararlı bir biçimde uygulamaya devam edeceğiz.”
Yılmaz, ince ayarların lakin “üretimi, yatırımı, ihracatı daha fazla destekleme, tüketimi bir ölçü daha ölçülü hale getirme yönünde” olabileceğini kaydederek, “Yoksa programın toplam büyüklüğü açısından bir gevşeme kelam konusu olmaz.” dedi.
“EN DÜŞÜK EMEKLİ AYLIĞINDA BİR DÜZENLEME YAPILACAK”
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, enflasyonun istenilen süratte düşmemesinde hizmet enflasyonundaki katılığın, münasebetiyle eğitim ve kira fiyatlarındaki artışın tesirli olduğundan bahsederek, burada da gidişatın ve önlerindeki periyoda dair perspektifin olumlu olduğunu anlattı.
“Büyümeyi, istihdamı, öbür toplumsal istikrarları gözden çıkarıp yalnızca ve yalnızca süratle enflasyonu düşürelim” denilirse enflasyonun süratle düşebileceğini kaydeden Yılmaz, fakat bunun büyük toplumsal ve ekonomik maliyetler doğuracağını, kendilerinin bunları göz önünde bulundurduklarını söyledi.
Yılmaz, en düşük emekli aylığının ne kadar olacağına dair bir soruya karşılık, bu husustaki çalışmaları yaptıklarını, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Toplumsal Güvenlik Bakanlığı birlikteliğinde yaptıkları değerlendirmeyi TBMM AK Parti Kümesi ile paylaştıklarını, bundan sonraki sürecin buradan takip edilebileceğini bildirdi.
Cevdet Yılmaz, “Burada bir düzenleme yapılacağını söz edebilirim lakin bu düzenleme bütçe imkanlarımız çerçevesinde, bütçelerimiz, dengelerimiz gözetilerek yapılacak. Bir düzenleme olacak ve emeklilerimize duyarsız kalmadan lakin bütçe dengelerimizi de hiçbir biçimde bozmadan optimum noktada bir karar oluşmasını bekliyoruz.” formunda konuştu.
SSK, Bağ-Kur ve memur emeklilerinin farklı artırım aldığına dair bir yorum üzerine Yılmaz, bunun 6 aylık dönemler halinde düşünülmesi gerektiğini ve yıl genelinde istikrarlı bir yapının oluştuğunu belirtti.
Sosyal takviye sisteminde yeni bir hazırlıklarının olduğunu paylaşan Yılmaz, daha entegre, aile odaklı ve tüm dayanak sistemlerini birbirine entegre eden yaklaşımı hayata geçirdiklerinde sahiden muhtaçlığı olanlara odaklanabileceklerini, bunu olgunlaştırmaya çalıştıklarını bildirdi.
“ENFLASYON DÜŞMEYE DEVAM ETTİKÇE BEKLENTİLER DE İYİLEŞECEK”
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, enflasyonla ilgili bağlantının daha düzgün olması gerektiğinin altını çizerek, beklentilerin güzelleşmesinin gerçek kesimin kararlarına yansıyacağını, bunun da enflasyonu olumlu etkileyeceğini aktardı.
Bu tarafta çok istikametli bir gayret sarf ettiklerini lisana getiren Yılmaz, tüm kanılara hürmet duyduklarını lakin kimi tenkitlerin sistematik olduğunu, karamsar ve karamsar olmak yerine iyimserliğin öne çıkarılması gerektiğini söz etti.
“Ülkelerin ekonomilerine ait devletlerarası siyasetlerin da burada devreye girdiğini düşünüyorum” diyen Yılmaz, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Ülkelerin ekonomilerine ait karamsarlık oluşturma, gölge düşürmeye dönük birtakım sistematik uğraşların olduğunu da biliyoruz. İşte X denen bir şey var biliyorsunuz. Geçenlerde bir şeffaflık kuralı koydular. O hesapların hangi ülkelerden olduğunu ilan ettiler. Bizim Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı diye gördüğümüz, isimleri o denli olan birçok hesabın aslında öteki ülkelerden yönetildiğini görüyorsunuz. Münasebetiyle bir taraftan da bu bir memleketler arası gayret. Ekonomiler üzerinde oluşturulan algılar ve bunun üzerinden ülkeleri etkileme gayreti tıpkı vakitte memleketler arası bir boyut da taşıyor. Bütün bu boyutlarıyla bu beklentiler sorununa bakmalıyız, lakin işin özü şu: Enflasyon düşmeye devam ettikçe bu beklentiler de güzelleşecek. Kıymetli olan bunu çok daha pekiştirmemiz, güçlendirmemiz bu süreçte.”
“BELEDİYELER İÇME SUYU VE TRAFİK PROBLEMİNE YATIRIM YAPMALILAR”
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, Türkiye’nin 2026’da NATO Başkanlar Tepesi, Türk Devletleri Teşkilatı Doruğu ve COP31 üzere kıymetli doruklara mesken sahipliği yapacağını anımsatarak, bilhassa iklim krizi ile çabada COP31 konferansının kıymetine işaret etti.
İklim değişikliğinden en fazla etkilenecek bölgelerden birisinin Türkiye olduğunu lisana getiren Yılmaz, bu nedenle Su Komitesi kurduklarını, bunun başkanlığını kendisinin yaptığını, su sıkıntısının hayati bahisler ortasında yer aldığını anlattı.
Yılmaz, “Bir mühlet sonra su yoksulu ülkeler ortasına girme riskimiz var. Burada suyun kullanımına baktığımızda yüzde 80’e yakını tarım dalında, yüzde 20’si de sanayi ve içme suyu olarak kullanılıyor. Bütün kurumların katkısıyla bir yeni yol haritası hazırlıyoruz.” dedi.
Suyu verimli kullanmak zorunda olduklarını vurgulayan Yılmaz, “Maalesef belediyelerin birçoğu buraya (şehir şebekelerine) kâfi yatırımı yapmamış durumda. Münasebetiyle ortalama baktığınızda yüzde 40-50 kayıp kaçak var. DSİ suyu getiriyor kente, hane halkına ulaşmadan yüzde 50’si bir halde kayıp. Kullanamıyor beşerler. Münasebetiyle kent şebekeleri çok öncelikli bir bahis.” diye konuştu.
Belediyelerin son devirde yatırım harcamalarının oranının düştüğünü tabir eden Yılmaz, “Parti farkı gözetmeden söylüyorum, belediyeler bu bahse yatırım yapmalı. Popülist siyasetlerle bir yere gidemeyiz. Bir gün, üç gün gidersiniz, lakin sonuçta işte kapınıza gelir dayanır. Beşerler içme suyu bulamaz hale gelir. Bütün o politikalarınız çöker. Hasebiyle geçmişten gelen sermayeyi bir yere kadar tüketirsiniz. Hani hazıra dağ dayanmaz diye bir kelam var. Yatırım yapma yapma, en sonunda patlar yani, bu altyapılar patlar. Hasebiyle trafik için de tıpkı şey kelam konusu, içme suyu için de tıpkı şey kelam konusu.” yorumunu yaptı.
Yılmaz kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Şunu söyledim Mecliste de: Belediyeler, lütfen asli işlerine yoğunlaşsınlar. Asli işlerinden geriye para kalırsa da istedikleri şeyi yapsınlar, şenlik mi yaparlar, ne yaparlarsa. Lakin öncelikle asli işlerini yapsınlar diye altını çizerek vurgulamaya çalıştım. Orada da kastettiğim bilhassa içme suyu ve trafik sıkıntısı. Belediyelerin öncelikle bu alanlara daha fazla kaynak ayırması, yatırım yapması lazım. Öbür yandan tarım tarafında ise tarla içi verimlilik kıymetli, orada da tıpkı şey geçerli.”
Yılmaz, COP31’in su ve iklim sıkıntısını konuşmak için değerli bir fırsat olduğunun altını çizerek, ziraî dayanaklarda işin odağında suyun olacağını, suyu fazla kullanan bitkileri desteklememe üzere hususların ele alınabileceğini söyledi.
Su tarasarrufuna verdikleri değeri vurgulayan Yılmaz, artık ziraî takviyelerin odağında da verimliliğin ve su probleminin olduğunu bildirdi.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, Türkiye’nin hem Rusya hem de Ukrayna ile direkt ilgisinin bulunmasının ehemmiyetine işaret ederek, şu açıklamalarda bulundu:
“Ukrayna-Rusya başladığında muhalefetten birtakım yetkililer ‘taraf tutun, Rusya ile ilgiyi kesin’ demişlerdi. Cumhurbaşkanımız çok net, hem ilkesel tutumunu ortaya koydu hem de iki tarafla da açık kanallarla diplomasi yürüttü. Bunun ne kadar yararlı olduğunu artık çok daha yeterli görüyoruz. Gönüllüler Koalisyonu var Ukrayna-Rusya ile ilgili AB merkezli diyelim. İngiltere, Avustralya, Kanada, Yeni Zelanda üzere ülkeler de var. 30’un üzerinde ülke var. Ben de 4-5 kere katıldım o toplantılara. Cumhurbaşkanımızın bu hali şu anda Avrupa için de en bedelli konuya dönüşmüş durumda. Yani kendilerinin yapamadıkları bir durum. Cumhurbaşkanımızın her iki tarafla konuşuyor olmasının ne kadar bedelli bir durum olduğunu bu katıldığım toplantılarda çok daha net bir halde gördüm.”
Yılmaz, Türkiye’nin Suriye, Karabağ, Libya, Somali-Etiyopya barışı üzere alanlarda değerli liderlik diplomasisi gösterdiğine işaret etti.
“BES’TE YÜZDE 20 DE EPEYCE YETERLİ BİR TEŞVİK”
Bireysel Emeklilik Sistemi’nde (BES) devlet katkısı oranının yüzde 30’dan yüzde 20’ye düşürülmesinin bütçeye ek katkı yapıp yapmayacağına dair soruya karşılık Yılmaz, bütçeyi bu indirimi göz önünde bulundurarak yaptıklarını, münasebetiyle bu husustaki sayıların çok değişmeyeceğini bildirdi.
Yılmaz, “Yüzde 30’dan yüzde 20’ye düşürülmesi BES’in teşvik edilmediği manasına gelmiyor, yüzde 20 de hayli düzgün bir teşvik aslında. Biz natürel ki bu kişisel emeklilik sistemini destekliyoruz, bu nedenle de bütçemizde kıymetli bir sayısı bu takviye için ayırmış durumdayız.” diye konuştu.
Tasarrufun artırılmasının ehemmiyetine işaret eden Yılmaz, “Türkiye’de finansal sistemde en fazla gelişme potansiyeli olan alanlardan biri sigortacılık. Gereğince potansiyelimizi şimdi harekete geçirebilmiş değiliz bana nazaran. Bu ne kadar gelişirse toplam finansal istikrarımıza da katkısı olur, tasarruf oranlarımız artmış olur. Bu manada BES’i kıymetli bir ölçüde ve kaynakla bütçeden desteklemeye devam edeceğiz.” sözlerini kullandı.
Enflasyonu düşürmeyi öncelikli amaç olarak belirlerken büyümeden fedakarlık etmediklerini, tam tersine daha sağlıklı ve sürdürülebilir bir büyümeyi öngördüklerini, toplumsal istikrarları daha da uygunlaştırmak için bunu yaptıklarını anlatan Yılmaz, “Enflasyonla uğraşımızı bu manada kararlılıkla sürdürmeye devam edeceğiz.” diye konuştu.
Türkiye iktisadına ait büyüme iddialarına dair bir soru üzerine Yılmaz, arz istikametiyle enflasyonu artırma ihtimalini göz gerisi etmeden sağlıklı bir büyüme hedeflediklerini söyledi.
Yılmaz, burada karmaşık bir ilgi olduğunu fakat bunu hakikat kurguladıklarını belirterek, şunları kaydetti:
“Büyüme ile enflasyonu eş vakitli siyasetlerle yönettik. Gerçekten bunu da başardık doğrusu, yani 2023’te, 2024’te, 2025’te bunu başardığımızı söyleyebiliriz. Bilhassa 2024 ve 2025’te hem büyüdük hem de enflasyonu önemli manada düşürme imkanımız oldu. Tıpkı anlayışla devam edeceğiz. Gelecek sene biraz daha ivme kazanacak bu münasebet, daha olumlu bir noktaya gelecek büyümemiz. Fakat o denli çok bir büyüme, enflasyona ziyan verici ölçekte bir büyüme de öngörmüyoruz elbette.”
“HER VAKİT DİPLOMASİ VE BARIŞTAN YANAYIZ”
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, memleketler arası kuralların ve kurumların çok zayıfladığını, ekonomik güç istikrarlarının değiştiğini, teknolojik dönüşümün süratle sürdüğünü, teknoloji şirketlerinin çok daha güçlü ve hâkim bir pozisyona yükseldiğini, yeni bir olağanın oluştuğunu anlattı.
Tarife savaşları, korumacılık eğilimleri ve jeopolitik çatışmalardan bahseden Yılmaz, bunları dilek etmediklerini lakin bu gerçeklere nazaran kendilerini daha ihtiyatlı bir pozisyonda tuttuklarını, liderlik avantajlarının bulunduğunu, siyasetlerini ve bütçelerini bu yeni ortama ve risklere nazaran hazırladıklarını, daha ihtiyatlı siyasetler hayata geçirdiklerini söyledi.
Yılmaz, savunma ve havacılık endüstrisinde gelinen noktaya değinerek, bu başarılara çok güçlü bir siyasi irade sayesinde ulaşılabildiğini vurguladı.
Savunma endüstrisinin güvenlik, yüksek katma paha ve bağımsız dış siyaset açısından değerine işaret eden Yılmaz, Türkiye olarak her vakit diplomasiden ve barıştan yana olduklarını, bugüne kadar olduğu üzere bundan sonra da tüm taraflarla diyalog içinde olmaya devam edeceklerini bildirdi.
“TÜRKİYE’YE GELEN YABANCI YATIRIM 10 AYDA YÜZDE 35 ARTTI”
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, Türkiye’ye gelen milletlerarası direkt yatırım meblağının 2025’in 10 ayında 11,6 milyar dolara yükseldiğini, yaklaşık yüzde 35 artış olduğunu vurguladı.
Yılmaz, “Dünyada global yatırımın daraldığı, çok artmadığı bir periyotta Türkiye Cumhuriyeti olarak yüzde 35 artırmışız FDI’mızı (uluslararası direkt yatırım). Kim ne derse desin, yatırımcı itimadı, direkt sermaye akışı artmış durumda. Bunun da çok somut bir rakamsal göstergesi bu. Yıllıklandırılmış, 12 aylık bilgimiz ise 14,7 milyar dolar. Bunu daha da artırmak istiyoruz.” açıklamasında bulundu.
Cevdet Yılmaz, krediye erişime ait bir soruya karşılık, genel finansal ortamın düzgünleşme yolunda ilerlediğini ve faiz indirim döngüsüne girdiklerini, enflasyonun düşüş eğiliminde olduğunu anlattı.
Finans tarafında makro gidişatın güzel olduğunu lisana getiren Yılmaz, “Genel gidişata ek olarak ‘selektif, seçici’ dediğimiz sistemleri da imkanlarımız ölçüsünde kullanıyoruz. Esnaftan çiftçiye, nitelikli yatırımlara varıncaya kadar bu finansal şartları güçlendiriyoruz. Emek ağır dalları destekliyoruz. Münasebetiyle bu ikisini bir ortada sürdürmeye devam edeceğiz. Hem genel finansal durumu güzelleştirecek hem de muhakkak alanlara daha ağır bir halde, selektif bir formda takviye veren sistemlerimizi güçlendireceğiz.” değerlendirmesinde bulundu.
Yılmaz, yapısal ıslahatların sonuçlarının çabucak alınmadığını, yapısal ıslahat yapan ülkelerin geleceğinin daha parlak olduğunu, beklentilerin güzelleşmesiyle yansımanın öne çekilebildiğini tabir etti.
Hem gerçek sonuçların hem de beklenti kanalıyla oluşturulan tesirler nedeniyle yapısal ıslahatların çok değerli olduğunu vurgulayan Yılmaz, burada meclis onayı gerektirmeyen düzenlemelerin süratle yapılabildiğini, kanun gerektiren bahislerde meclisten yetkinin alındığını, TBMM’de 6 kümenin bulunduğunu ve kanun çıkmasının uzun süreç gerektirdiğini söyledi.
Yılmaz, “İç tüzük keşke vaktinde değiştirilebilse, daha tesirli çalışsa bu mekanizmalar’ diye gönlümüzden geçiyor lakin yapacak bir şey yok. Mevcut durumumuz doğal ki hürmet duymak zorundayız. Neyse yollar ona uygun bir formda devam edeceğiz.” diye konuştu.
Yakın vakitte Meclis’te hayata geçirilen düzenlemelerden bahseden Yılmaz, “Ama Cumhurbaşkanımızın dediği üzere bilhassa ıslahatlara daha fazla yoğunlaşacağımız bir yıl olacak 2026 yılı. Güçlü bir program (Türkiye Yüzyılı Islahat Programı) hazırladık partimizdeki arkadaşlarla birlikte.” sözünü kullandı.
“BİRÇOK BAŞLIKTA BESİN KONUSUNDAKİ ÇALIŞMALARIMIZI SÜRDÜRECEĞİZ”
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, besin arzına ait bir soruya karşılık, besin fiyatlarının ve arzının bilhassa dar gelirliler için çok değerli olduğunu, bu kümenin harcamasında besinin hissesinin nispeten daha yüksek olduğunu belirtti.
Gıda fiyatlarının toplumsal adalet açısından da tesirinin bulunduğunu lisana getiren Yılmaz, “Buna büyük kıymet veriyoruz. Bu sene yaşanan kuraklığa, dona karşın besin fiyatlarını aldığımız önlemlerle olabildiğince belirli bir düzeyde tutmayı başardık. Önümüzdeki periyotta de bu mevzu en hassas olduğumuz hususlardan biri bu olacak. Bir taraftan arzı artırma, bir taraftan arz açığı varsa süratli bir formda bunu çözmeye dönük önlemler geliştiriyoruz.” biçiminde konuştu.
Yılmaz, bu alanda yaptıkları çalışmalardan bahsederek, “Önümüzdeki periyotta de sulama yatırımlarının artmasından tutun, soğuk zincirin geliştirilmesine, jeotermal seracılığın desteklenmesine varıncaya kadar birçok başlıkta besin konusundaki çalışmalarımızı sürdüreceğiz.” dedi.
“GÜNDEMİMİZDE VERGİ YAPILANDIRMASI YOK”
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, vergi yapılandırmaya ait bir soru üzerine, “Bu hususlar gündemimizde yok. Sistemli ödeme alışkanlığının toplumumuza yerleşmesi gerekiyor. Bir firma zora düştüyse bununla ilgili gerek bankacılık sisteminde, gerek vergisel bahislerde, gerek prim hususlarında uzlaşma düzenekleri, yine yapılandırma sistemleri var. O düzeneklerin çalışmasının daha gerçek olduğuna inanıyoruz.” tabirlerini kullandı.
Genel siyasetlerinin “kayıt dışılığın azaltılması, her şeyin kayıt içinde gerçekleşmesi” olduğunu vurgulayan Yılmaz, burada kıymetli ilerlemeler sağladıklarını, istihdamda yüzde 50’nin üzerinde olan kayıt dışılılığı yüzde 26’lara düşürdüklerini anlattı.
Dijitalleşmenin kayıt dışılığı azaltmada değerli bir öge olduğuna dikkatei çeken Yılmaz, “Dolayısıyla kara parayla, bu cins bahislerle çabada kesinlikle kayıtlılığı destekleyici. Kayıtlılık arttıkça elbette vergi gelirleri artıyor. Kayıtlılık arttıkça, kayıt dışılık azaldıkça, iktisat daha kayıtlı bir iktisat haline geldikçe, kamu maliyesi de çok daha sağlam bir yerde şekillenmiş oluyor.” açıklamasında bulundu.
“DOĞRUDAN YATIRIMLARDA HAREKETLENME BEKLİYORUZ”
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, Çin ile ticarete ait bir soruya karşılık, burada dengelerin Türkiye aleyhine olduğunu, bunun yatırımlarla, turizmle ve finansal akımlarla dengelenmesi gerektiğini vuguladı.
Rusya ile ticarette yaşanan dengesizliğin güç ithali kaynaklı olduğunu kaydeden Yılmaz, şöyle devam etti:
“Bir taraftan milyonlarca Rus turist geliyor ülkemize. İşte hizmet alanında karlarımız var, yatırımlar var. Hasebiyle öteki kalemler bir istikrar sağlıyor. Lakin Çin’le ilgili baktığımızda maalesef Çin’in dünyadaki yaptığı yatırımlarda çok az bir hissemiz var. Turizminde de yeniden birebir formda. Lakin son devirde turizmde bir adım atıldı, uçak seferleri artırıldı. Biz de birtakım vize kolaylıkları getirdik. Hasebiyle orada herhalde bir hareketlenme olacak. Yatırımlarda da bir hareketlenme bekliyoruz doğrusu. Daha fazla yatırım, direkt yatırım olmasını, herkesten, yani burada bir ayrım yapmıyoruz doğrusu. Nereden gelirse gelsin değerli olan yatırımın niteliği. Kaliteli yatırımları çekmek için uğraşımızı sürdürüyoruz.”
patronlardunyasi.com
