DEİK Başkanı Nail Olpak, reform yılı vurgusunun iş dünyasının beklentilerine pozitif katkı sağlayacağını belirtti
DEİK Başkanı Olpak, basın mensuplarıyla bir ortaya geldiği toplantıda Türkiye ve dünyadaki ekonomik gelişmeler ve 2026’ya ait değerlendirmelerde bulundu.
Olpak, 2025’in öngörülemezliğin hakim olduğu bir yıl olduğunu kaydederek, bunun da hem ferdî hem de kurumsal olarak iş dünyası açısından da bakıldığında istek edilmeyen bir mevzu olduğunu söyledi.
Birçok başlığın bulunduğunu lakin bunların içerisinde en öne çıkan hususun bu olduğunu aktaran Olpak, “İş dünyası gözlüğüyle değerlendirdiğimizde bir taraftan bu konjonktürü güzel okumak ve bu çerçevenin içerisinde de birilerinin risklerini sanki nasıl fırsata çevirebiliriz noktasında hareket edip hani klasik sözdür, ‘ezber bozan adım’ diye söylenir, onları atmaya çaba etmek, bizim gaye odağımız bu olacak.” diye konuştu.
Olpak, ticaret savaşları ve korumacılık eğilimleriyle şekillenen yeni bir dünya nizamının içerisinde olunduğuna işaret ederek, küreselleşmenin “glokalleşme”ye döndüğünü vurguladı.
“MADE IN EUROPE’ GÜMRÜK BİRLİĞİ’NİN GÜNCELLENMESİ KADAR BİZİM İÇİN DEĞERLİ BİR ÖNCELİK”
Nail Olpak, ticaretin kıymetli kuralının başında ticaretin muhakkak kısmının genel prestijiyle yakındaki ülkelerle yapılması olduğunu belirterek, near-shoring ve friend-shoring kavramlarının öne çıktığını lisana getirdi.
Olpak, yıllardan beri konuşulan bir Avrupa olduğuna dikkati çekerek, Avrupa deyince bir Avrupa genel tarafı bir de Avrupa Birliği (AB) tarafı olduğuna işaret etti.
2026’ya kadar AB ile olan önceliğin tam üyelik süreci ve Gümrük Birliği’nin güncellemesi üzerinden götürüldüğünü anlatan Olpak, “Yeni bir gündem ortaya çıktı. ‘Made in Europe’. Bugün de bu toplantının, sizlerle olan sohbetin tarihini olağan daha evvelden belirlemiştik lakin onların da bu hususta bir açıklaması olacak. Ne olacağını daima birlikte göreceğiz. Ben bizim kendi yaklaşımımızı ortaya koyarak hareket etmemiz gerektiğini söylüyorum. Avrupa tarafıyla yaptığımız görüşmelerde yazılı olarak tabir etmeseler de onların söyledikleri aslında ‘Made in Europe’ yaklaşımında Asya-Pasifik coğrafyasına yönelik olarak bir önlem ortaya koyacaklarını yahut koyduklarını tabir ediyorlar.” dedi.
Olpak, Gümrük Birliği çerçevesinden 30 yıldır devam eden bir entegrasyon olduğunu söz ederek, Türkiye’nin üretimde, lojistikte, tedarik zincirinde ne kadar güçlü bir yere sahip olduğunu Avrupa’nın bildiğini söyledi.
“Made in Europe” senaryosunun içerisinde Türkiye’nin nerede olacağının epeyce kıymetli olduğuna vurgu yapan Olpak, şöyle devam etti:
“Eğer sürpriz bir biçimiyle bizi de o kapsamının dışında tutacak olurlarsa maalesef önemli halde etkilenmemiz kelam konusu. Dileğimiz, amacımız olmasını istediğimiz kısım, kapsamın içerisinde kalırsak da bu da birebir biraz evvelkinin tam zıttı bir formuyla olumlu olarak bizi etkileyecek. Olağanda yaklaşımın temelinde bakıldığı vakit ‘Made in Europe’ diyor yani kavram biraz açık neye kadar gidebileceğini göreceğiz.
Yani AB’de üretmek demiyor. Bu gözle bakıldığında bir açık kapı var diyoruz fakat hepimizin bildiği bir şey var, böylesi mevzular her vakit bir yani piyasa tabiriyle ‘pazarlık’ konusu. Karşılıklı kimin ne alıp verebileceğiyle ilgili bir süreç. Bunun Türkiye çerçevesinde bakıldığında AB ile en az Gümrük Birliği’nin güncellenmesi kadar bizim için değerli bir öncelik olduğunu söz etmemiz lazım.”
“ÇİN, TÜRKİYE VE ÖBÜR ÜLKELERİN GÜÇLÜ OLDUĞU ÜLKE PAZARLARINA GİREBİLİR”
DEİK Başkanı Olpak, Türkiye-ABD ilişkilerine değinerek, iki ülkenin 100 milyar dolar ticaret hacmi maksadı koyduğunu anımsattı.
Olpak, dönemin ABD Ticaret Bakanı Wilbur Ross’un Türkiye ziyaretini hatırlatarak, “Onun o seyahatte söylediklerinden bir tanesi şuydu, ‘Arkadaşlar’ dedi ‘biz Çin’e yıllık 550 ile 600 milyar dolar ortasında dış ticaret açığı veriyoruz. Biz bu açığı azaltacağız.’ Yani bu konuşma yaklaşık bir 5-6 sene evvel olmuştu. Ross, ‘Bu azaltmanın gerçekleştiği yerde siz âlâ bilirsiniz piyasada raftan çıkma diye bir şey vardır. O eserler, Çin eserleri bizim rafımızdan çıktığı vakit birileri de dolduracak. Hazır o çıkma varken sizin o doldurmaya girmeniz önemli’ demişti. Burada gelmeye çalıştığım nokta şu, o gün bir Amerikan yetkilisinin söylediği 550-600 milyar dolarlık Amerika ile Çin ortasındaki dış ticaret açığı geçtiğimiz yıl sonu prestijiyle, sayılar biliyorsunuz yuvarlak açıklanıyor, tam da net değil, 180-200 milyar dolar düzeyine gelmiş. Yani 400 milyar dolar civarında Amerika, Çin ile kendi ortasındaki dış ticaret açığını kendi lehi tarafında azaltmış.”değerlendirmesinde bulundu.
Bunun dikkatle izlenmesi gereken bahislerden bir tanesi olduğunu kaydeden Olpak, Çin’in böylesi bir üretim gücü varken o 400 milyar dolarlık malı satmak için Türkiye dahil diğer ülkelerin güçlü olduğu ülke pazarlarına gireceğini belirtti.
Olpak, ABD’nin bir taraftan hem bu korumacılığı, ticaret savaşını sürdürürken hem de kendisine sağlam iş ortakları arayışı içerisinde olduğuna dikkati çekti.
“2026’YI BİZİM AÇIMIZDAN BAKTIĞIMIZDA OLUMLU GÖRECEĞİMİZ ALANLARDAN BİRİSİ ISLAHAT YILI TABİRİNİN KULLANILMIŞ OLMASI”
Olpak, 2025’e genel prestijiyle bakıldığında enflasyonla gayret programının devam ettiğine işaret ederek, DEİK çerçevesinde ise endüstrici ve ihracatçı açısından rekabet ve finansman meselelerinin ön planda olduğu bir yılı geride bıraktıklarını söyledi.
Yıllık büyümenin yaklaşık yüzde 4’e yakın bir yerlerde olacağını aktaran Olpak, şöyle devam etti:
“İhracat 273 milyar dolar, 123 milyar dolar da hizmet ihracatı var. Toplamında natürel dış ticareti bir de toplam olarak görmek lazım ithalatla, 820 milyar dolarlık bir dış ticaret olan bir ülke olmuşuz. 2026’yı bizim açımızdan baktığımızda olumlu göreceğimiz alanlardan birisi ıslahat yılı tabirinin kullanılmış olması. Islahat yılı iş dünyasının beklentileri açısından daha olumlu bir yaklaşım getirecektir diye düşünüyorum. Finansal şartlar faizlerin hem oranı hem de krediye yetişebilme ölçüsü açısından bakıldığında çabucak her şey piyasanın tam istediği bazla olmayacak lakin 2025’e nazaran kıyasladığımızda hem miktarsal bazda hem de faizlerin oranı açısından 2025’e kıyasla biraz daha düzgün bir tablonun olacağını düşünüyoruz.
Enflasyonda iktisat idaresinin koyduğu maksatlar var. Yüzde 16-19 bandı nitekim bizim için hoş bir amaç olur. Şunu unutmamak gerekir, bu çeşit ekonomik temel bedeller, yani enflasyon aşağı inerken 2025’te yaklaşık 14 puanlık bir düzgünleşme sağlandı 2026’da genel prestijiyle bunun bir ölçüsü daha altında düzgünleşme olabilir üzere beklenir ancak iktisat idaresi onun da üstünde bir düzgünleşme bekliyor. Gerçekleşmesi hepimiz açısından çok olumlu olur.”
“GÜMRÜK BİRLİĞİ SİYASİ BİR YAKLAŞIM OLMAMALI”
Bir gazetecinin, AB’nin imzaladığı her özgür ticaret muahedesinin Türkiye’ye açık olarak döndüğünü ve bu noktada hangi tedbirlerin alınabileceğini sorması üzerine Olpak, şu cevabı verdi:
“Gümrük Birliği’yle ilgili ilişkili hür ticaret mutabakatlarında bizim en çok rahatsız olduğumuz bahis şu, masada biz oturmuyoruz, AB kendisi bir özgür ticaret mutabakatı imzalıyor, sonuçları bizim için bağlayıcı lakin karar alma düzeneğinin içerisinde yokuz. Yani sonucu bağlayıcı olmazsa sorun değil. Kendi ismine karar alır, devam eder. Sonucu beni bağlıyor ve ben de ondan bağımsız olarak hareket de edemiyorum. O da gidip burada bahsettiğiniz üzere o MERCOSUR ve gibisi uygulamaların içerisinde bir adım attığında zati o blok AB’den istediğini aldığında, ben ondan sonra kendi hür ticaret anlaşmamı yapma konusunda elbette olağandan çok daha fazla zorlanıyorum fakat bu mevzu ticaretten maalesef daha ileri bir noktada siyasi bir gündem halinde görülüyor.
Yani AB’ye tam üyeliğin, tamam, siyasi olduğunun farkındayız ama Gümrük Birliği siyasi bir yaklaşım olmamalı. Birebir konuştuğunuzda bunu birçok Avrupa ülkesi bu türlü olduğunu söylüyor. Bu ağrıyla, sızıyla uğraş etmeye devam edeceğiz ancak bu yalnızca ağrı kesici haplarla, ağrıyı görmezden gelerek olmuyor. Daha radikal bir müdahale gerekli olacak. Nasıl olacağını göreceğiz.”
Olpak, stratejik noktalarda ihracat kümelenmesi ve sektörel kümelenme üzere bir durumun Irak-Suriye hududunda olup olamayacağı tarafındaki soru üzerine şunları söyledi:
“Daha çok Suriye için herhalde gündeme gelecek. Çokça konuştuğumuz hususlardan bir tanesi, sanki hudut bölgesinde yapılacak olan gibisi bir uygulama ne olabilir? Bugün üretim maliyetlerini, personellik maliyetlerini konuştuğumuz bir süreçte o bizim için değerli olabilecek. Suriyeli mülteciler bahsimiz var. Bugüne kadar bakıldığında, bu siyaseten de toplumda da çok tartışıldı. İşte bize tesiri olmalıydı, olmamalıydı fakat orada realite olarak baktığımızda elimizde bu türlü de bir güç var, bu türlü de bir imkan var. Aslında onlar bizimle beraberler, çok vakittir da birçoğu da hem bizim üretimimizi o bazda sizin söylemiş bazda söylediğiniz bazdaki üretimlerimizde çalışıyorlar makul bir kısmı.
Lisanı da hallettiler artık ayakta duracak formda lisan da biliyorlar. Bunun herhalde önümüzdeki sürecin içerisindeki en kıymetli adımlardan birisi olacağını konuşuyoruz, düşünüyoruz da. Bu nasıl olabilir? Tam hudutta çift taraflı geçişli mi olabilir? Alternatifler farklı formda konuşuluyor. Bir ayağı tahminen büsbütün Suriye’de olabilir ya da bizim tarafımızda olabilir lakin giriş çıkışın hem şahıslar, iş gücü bazında hem de eserler bazında giriş çıkışın, sevkiyatın kolay olabileceği de bir sistem gerekli. Bunun bir güvenlik boyutu var, bedellendiriliyor. Çabucak karar verilemiyor fakat masada önemli biçimde olduğunu söylemek isterim. Bir de güvenlik boyutunun dışında siyasi boyutu var. O aslında bizim her ikisi de çok elimizde olan şeyler değil lakin yetkililerimizle, bakanlıklarımızla bu mevzuyu bütün kurumlarla bir arada görüştüğümüzü söylemek isterim. Değerli bir potansiyel olarak orada duruyor. Irak için birebirini söyleyemeyiz fakat bu, Suriye için önemli olarak masada.”
patronlardunyasi.com
