Dışarıda yemek için harcanan bütçe orta segment kıyafet fiyatlarını geride bıraktı

Türkiye’de dışarıda yemek yemek toplumsal alışkanlık olmaktan çıkıp lüks tüketime dönüştü. Bilhassa büyükşehirlerde 2 kişinin orta düzey bir restoranda akşam yemeği yemesi için ödemesi gereken fiyat artık birden fazla vakit 2.000 TL’nin altına düşmüyor. Ortalama bir yerde kişi başı hesap 500 TL ile 1.500 TL ortasında değişirken, toplam fatura 3.000 TL ile 4.000 TL düzeylerine kadar çıkabiliyor. Kimi restoranlarda bu sayı 5.000 TL’yi geçerek bir akşam yemeğini minimum ücretlinin haftalık harcama bütçesiyle yarışır hâle getiriyor.

Bu tabloyu çarpıcı kılan sırf sayıların büyüklüğü değil; tıpkı parayla yapılabilecek alternatif harcamalar. Bugün 2 kişilik bir akşam yemeğine ayrılan 2.000 TL ile 3.500 TL ortasındaki bir bütçeyle orta segment bir mont, spor ayakkabı, kot pantolon ya da küçük mesken aletleri almak mümkün. Bir diğer sözle, bir akşam yemeği artık sadece tüketilen bir öğün değil; sağlam tüketim mallarıyla kıyaslanabilen önemli bir harcama kalemi hâline gelmiş durumda.

Bu değişimin boyutunu anlamak için geriye 2010 yılına bakmak kâfi… O devirde dışarıda bir kişinin ortalama bir öğün yemek yemesi 10 TL ile 15 TL ortasında değişiyordu. Bir diğer hesapla bir taban fiyatlı maaşıyla yaklaşık 60 öğün dışarıda yemek yiyebilirken, bugün tıpkı maaşla ortalama 30 öğün yemek alınabiliyor. Tıpkı yıllarda orta segment bir montun fiyatı yaklaşık 120 TL ile 180 TL düzeyindeydi.

Bu tabloya nazaran 2010 yılında bir mont almak için 8-12 öğün yemek yemekten vazgeçmek yeterliyken, bugün birebir montu almak için sadece 1-2 öğün dışarıda yememek kâfi oluyor. Son 10 yılda temel besin fiyatları ortalama 10 kat artarken, menü fiyatları ise 20 kat artış gösterdi. Yeniden son 15 yılda yemek fiyatları, giysi eserlerine kıyasla yaklaşık 3 ila 5 kat daha süratli artmış durumda. Ekonomistler bu tabloyu, tüketim kalemleri ortasındaki tarihî fiyat istikrarının bozulması olarak yorumluyor.

MALİYETLER %40 MENÜ %300 ARTTI

Türkiye gazetesinden Kaan Zenginli’nin haberine nazaran, restoran fiyatlarındaki sert artışın münasebeti olarak sıklıkla besin maliyetleri öne sürülse de resmî bilgiler bunu desteklemiyor. Türkiye İstatistik Kurumunun bilgilerine nazaran besin ve alkolsüz içecek fiyatları son devirde genel enflasyonun altında yahut ona yakın seyrediyor. Kimi eserlerde fiyat düşüşleri bile görülüyor. Uzmanlar, restoran maliyetlerinin %30-40 artmasına karşın menü fiyatlarının %150-300 yükseldiğine dikkat çekiyor ve bu durumun fiyatlama fırsatçılığı tartışmasını güçlendirdiğini belirtiyor.

İŞLETMELER TALEBİ FIRSATA ÇEVİRİYOR

Pandemi sonrası tüketici alışkanlıkları ve fiyat algısındaki değişim, dışarıda yemeği daha kıymetli bir tecrübeye dönüştürdü. Restoranlar artık yemekleri sırf bir muhtaçlık olarak değil, “premium bir deneyim” olarak sunuyor. Sosyologlar, yüksek fiyatlara karşın tüketimin sürmesini, insanların küçük memnunluk alanlarını muhafaza refleksi ve toplumsal medya tesiriyle açıklıyor. Bu talep yeme-içme bölümünde fırsatçılığı besliyor. Müşterinin artışı işletme sahibinde ‘menüye ne yazarsak satıyor” algısını güçlendiriyor.

patronlardunyasi.com