Faiz indirimleri başladı, kredi hacmi enflasyonun üzerinde büyüdü

Enflasyonla gayrette değerli yol katedilen, iç ve dış gelişmelere bağlı olarak yaşa­nan arızi aksamalara karşın faiz indirimlerine devam edi­len 2025 yılında, kredi faizle­rinde sonlu bir düşüş yaşan­masına karşın, indirimlerin süreceği beklentisi ve enflas­yon bekleyişlerindeki iyileş­menin de tesiriyle hem tüke­ticiler hem de şirketlerin kre­di kullanımları (taşıt kredisi hariç) enflasyonun üzerinde arttı. Lakin gerçek kredi büyü­mesi daha çok tüketim ve na­kit muhtaçlığı kaynaklı kullanım­lara bağlı olarak yaşandı; hem ferdî hem kurumsal kredi kartları ile “avans hesap”, “ek hesap” üzere isimlerle da anılan kredili mevduat hesabına baş­vuru rekor seviyede arttı, yatı­rım ve varlık oluşturmaya yö­nelik kredilendirme ise daha zayıf kaldı.

ENFLASYON YÜZDE 30,9, CARİ KREDİ BÜYÜMESİ YÜZDE 43,9

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BD­DK) bilgilerine nazaran bankacı­lık bölümü toplam kredi hac­mi 2024 sonuna nazaran kaydet­tiği yüzde 43,9’luk cari artışla 26 Aralık 2025 haftasında 22 trilyon 877 milyar liraya ulaş­tı. Toplam kredi hacmindeki nominal büyüme tüketici fi­yatları (TÜFE) bazında yüzde 30,89’luk enflasyonun 10 pu­an altında kaldı. Enflasyonla indirgendiğinde toplam kre­di hacminin gerçek olarak yüzde 9,9 genişlediği belirlendi.

İkinci yarısında ölçü kı­sıtlamalarına gidilen ve faiz­lerin yükseltildiği 2023’te yıl­lık enflasyon yüzde 64,77, ban­kacılık bölümü toplam kredi hacminde yıllık cari büyüme yüzde 53,7 olmuş, böylelikle kre­di hacminde yüzde 6,7’lik bir gerçek daralma yaşanmış; sıkı­laşma tedbirlerinin devam et­tiği 2024’te de enflasyon yüz­de 44,38, cari kredi büyümesi yüzde 36,7 olmuş, kredi hacmi yüzde 5,3 daralmıştı.

Merkez Bankası’nın politi­ka faizinde indirimlerinin de­vam ettiği 2025 yılında (birey­sel kredi kartı hariç) toplam tüketici kredileri cari olarak yüzde 43,2, gerçek bazda yüzde 9,4 artışla 2 trilyon 881,3 mil­yar liraya yükseldi. Bu artış ise temel olarak “ihtiyaç” segmenti kaynaklı gerçekleşti.

Sanayi, hizmetler, inşaat gi­bi bölümlerden büyük kısmı KOBİ’lerden oluşan şirketler bölümünün fonlanması niteli­ğinde kullandırılan tutarla­rı kapsayan ve toplam pasta­da en büyük kısmı oluştu­ran “ticari ve diğer” kredilerin hacmi de cari bazda yüzde 43,1 ve gerçek bazda yüzde 9,3 ar­tışla 17 trilyon 302 milyar lira­ya ulaştı.

İHTİYAÇ KREDİSİ 2,2 TRİLYONA ULAŞTI

Dünya’dan Naki Bakır’ın haberine nazaran, 2025 sonu prestijiyle tüke­tici kredileri hacminin en bü­yük kısmını 2 trilyon 156,1 milyar lira ile gereksinim kredile­ri oluşturdu. Kelam konusu kre­diler yıllık bazda cari olarak yüzde 51,3, gerçek olarak yüzde 15,6 büyüme kaydetti. 2025 yılında yüzde 31,8 cari artış­la 673,9 milyar liraya ulaşan konut kredilerinde gerçek artış yüzde 0,7’de kaldı. Konut kre­dilerinin gerçek olarak yerin­de saydığı 2025 yılında taşıt kredilerinde ise nominal ola­rak da sert bir daralma yaşan­dı. Yeni açılan kredilerin geri ödemelerden düşük kalması sonucu geçen yıl cari olarak yüzde 32,1 azalarak 51,3 mil­yar liraya kadar inen taşıt kre­disi hacminde ise gerçek bazda yüzde 48,2 oranında bir daral­ma yaşandı.

TAKSİTLİ FERDÎ KART BORCUNDA PATLAMA

2025 sonu prestijiyle top­lam kredi hacminin 2 trilyon 693,7 milyar lirasını ferdî kredi kartı borçları oluştur­du. Kelam konusu hacim geçen yıl cari olarak yüzde 50,1, re­el bazda yüzde 14,6 artış kay­detti. Böylelikle bankaların tü­ketici kredileri ve ferdi kredi kartı yoluyla tüketici kısımdan alacak hacmi no­minal bazda yüzde 46,4, re­el bazda yüzde 11,9 artışla 5 trilyon 575 milyar liraya ulaş­tı. Kişisel kredi kartlarında bilhassa, taksit sınırlaması nedeniyle evvelki devirde baskılanan taksitli borçların hacmi nominal bazda yüz­de 59, gerçek bazda yüzde 21,5 büyüyerek 1 trilyon 1,8 mil­yar liraya çıktı. Taksitsiz (tek çekim) ferdî kart borçları da cari olarak yüzde 45,2, gerçek olarak yüzde 11 artarak 1 tril­yon 691,9 milyar lira oldu.

ŞİRKETLER DE KARTA SARILDI

2025 yılında şirketlerin kullandığı kurumsal kredi kartı borçları da enflasyonun çok üzerinde büyüme kaydet­ti. Kelam konusu kart borçları­nın hacmi yıllık bazda yüzde 41,8 cari ve yüzde 8,3 gerçek ar­tışla 830,5 milyar liraya ulaş­tı. Bu kısmın bilhassa kredi kartlarıyla yaptıkları tek çe­kim harcamaların hacmi süratli büyüdü. Geçen yıl taksitli ku­rumsal kredi kartı borç baki­yesi nominal yüzde 36,7, gerçek yüzde 4,4 artışla 210,4 milyar liraya çıkarken, birebir kartlar­la yapılan taksitsiz borçlan­manın bakiyesi yüzde 43,6 nominal, yüzde 9,7 gerçek artış­la 620,2 milyar liraya ulaştı. Kurumsal kredi kartı toplam borç bakiyesi 2024 yılında re­el olarak yüzde 1 daralmıştı.

TAKSİTLİ TİCARİ KREDİDE SÜRATLİ ARTIŞ

Ticari ve öteki krediler içinde 3 trilyon 458,3 mil­yar liralık bir kısmı “tak­sitli ticari krediler” oluştur­du. Kelam konusu kredilerin hacmi 2025’te nominal baz­da yüzde 59,1, gerçek olarak yüz­de 21,5 genişledi. Bu katego­ride 3 trilyon 65,7 milyar lira ile en büyük hissesi alan ticari muhtaçlık kredileri cari olarak yüzde 60,2, gerçek olarak yüzde 22,4; ticari taşıt kredileri cari bazda yüzde 50,3, reelde yüz­de 14,9, işyeri kredisinin hac­mi de cari olarak yüzde 57,3, gerçek bazda yüzde 20,2 geniş­ledi.

Ticari kredilerdeki gerçek büyümede, kamu bankaları üzerinden gerçekleşen mikro gevşemenin rolü bulunuyor. Klasik lakin tesirli bir araç ola­rak kamu bankalarının birtakım kesimlere piyasanın biraz al­tında fiyatlama yaparak, özel­likle KOBİ, esnaf ve seçilmiş stratejik alanlara fonlamayı artırması, Merkez Bankası bilançosuna dokunmadan si­yasi-ekonomik gevşeme ola­rak nitelendiriliyor.

EN SÜRATLİ BÜYÜME KMH’DE

Geçen yıl oransal bazda en süratli büyüme ise bankalarca belirlenen limitler dahilinde vadesiz mevduat hesabına tanımlanan ve hesapta kâfi bakiye olmadığında bile hesaptan provizyon alınabilmesini sağlayan bir kredi çeşidi olan kredili mevduat hesaplarının (KMH) hacminde gerçekleşti. Tüketicilerin KMH kullanımı yoluyla oluşan borçlarının 2024 sonunda 436,4 milyar lira olan bakiyesi, yüzde 68,6’lık nominal büyüme ile 2025 sonunda 735,3 milyar liraya ulaştı. Kelam konusu borç hacminde yıllık yüzde 28,8 oranında bir gerçek büyüme yaşandı. Şirketler kesitinin KMH kaynaklı borç bakiyesi de nominal yüzde 53,3, gerçek yüzde 17,1 artışla 217,1 milyar liraya çıktı.

Resmi telaffuzda sıkılaşma devam ederken, kredi kartları ve KMH’nin fiilî gevşeme alanı olduğu görülüyor. Taksitli harcamaların kâğıt üzerinde hudutlu olmakla birlikte, uygulamada art kapıdan sürmesi bu alandaki büyümede tesirli. KMH büyümesinin açıkça frenlenmemesi, sessizce tolere edilmesinin borç büyümesinde hissesi bulunuyor. Uzmanlar, “Hane halkı büsbütün kilitlenirse toplumsal ve siyasi maliyet çıkar” görüşünü lisana getiriyor.

KOBİ KREDİLERİNDE YÜZDE 12,8 GERÇEK BÜYÜME

2025, ekonomik ve toplumsal yapıda gelişme ve istikrar ögesi olarak varlığı büyük değer taşıyan küçük ve orta uzunluk işletmelerin (KOBİ) kredi hacminin de gerçek olarak büyüdüğü bir yıl oldu. 2025 sonu prestijiyle ticari kredilerin 6 trilyon 149,5 milyar liralık bir kısmını KOBİ’lerin kullandığı meblağ oluşturdu.

Sanayi ve hizmet dallarına ve genel iktisada yaptıkları katkıya kıyasla finansal kaynaklardan aldığı hisse düşük kalan KOBİ’lerin kredi hacminde cari büyüme 2025’te yüzde 47,7 ile enflasyonun üzerinde gerçekleşti. Kelam konusu kredilerin hacmi geçen yıl gerçek olarak yüzde 12,8 genişledi. Ülkedeki tüm işletmelerin sayıca yüzde 99,6’sını oluşturan KOBİ’lerin toplam pastada 2024’te yüzde 26,2 olan hissesi, 2025 sonunda yüzde 26,9’a çıktı.

patronlardunyasi.com