Göçebelik kültürü Diriyah Bienali’nde yeniden yorumlanıyor

Türkiye gazetesinden Murat Öztekin’in haberine nazaran, Arap Yarımadası’ndaki çöl jenerasyonunun yanı başındaki vaha gibisi bir bölgede yer alan Diriye (Diriyah), bir vakitler kerpiç meskenleri, hurma bahçeleri ve canlı Salwa Sarayı’yla anılıyordu. Suudi Arabistan devleti, köklerini birinci kez burada saldı. Bölge asırlar boyunca göçler, isyanlar ve değişimlerin merkezinde yer aldı. Bu enteresan topraklarda tekrar yeni şeylerin tohumları atılmaya başladı…

37 ÜLKEDEN 65 SANATÇI DİRİYE’DE BULUŞTU

Suudi Arabistan’daki çok konuşulan değişim atılımının turizm ve teknolojinin yanı sıra sanat ayağı da var. Bunun bir kesimi olarak görülebilecek “Diriyah Çağdaş Sanat Bienali” (Diriyah Contemporary Arka Biennale) Riyad’daki JAX District’te bu sene üçüncü kere ziyaretçilerini ağırlıyor. Türkiye’nin de ortalarında bulunduğu 37 ülkeden 65 sanatkarın katıldığı bienalde, Arap coğrafyasındaki kadim geleneklerden yola çıkılıyor.

UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndeki tarihî Turaif bölgesi yakınında “In Interludes and Transitions” (Fasılalar ve Geçişler) temasıyla yapılan sanat bienalinde; daha fazla göçler ve göçebe toplulukların kültüründen ilham alınarak meydana getirilen eserler sergileniyor. 2 Mayıs’a kadar devam edecek bienal, ağır hareket hâlindeki dünyayı tekrar düşünmemizi salık veriyor.

“GÖZ KAMAŞTIRAN” İŞLER

Bienaldeki stant alanlarını dolaşırken göz kamaştıran ve ziyaretçiyi içine çeken işlerin varlığı dikkat çekiyor. Mesela Fransız Théo Mercier, “Sonsuzluk Evi” isimli yapıtında çöl kumlarını sıkıştırarak yaptığı dört devasa heykelle karşımıza çıkıyor. Bu yapıtlarda tabiatın temel ögeleri olduğu üzere endüstriyel elemanlar da yer alıyor. Böylelikle insan eliyle dönüştürülen dünyaya bir vurgu yapılıyor. Hırvat sanatçı Ivana Franke ise Ay’a benzeyen bir ışık kaynağı ve onun aydınlattığı ağlar dışında bir şey görülmeyen bir alana ziyaretçileri çekerek tefekküre sevk eden işe imza atıyor; “Sadece göz hudutlarıyla hakikati görmek mümkün mü?” üzere sorular zihinlerde beliriyor.

ABD’li Yussef Agbo-Ola ise bölgeye has tuğlalar ve çeşitli kumaşlarla hazırladığı mimari tarafı kuvvetli yapıtında, yaşlılara bir hürmet duruşunda bulunuyor; onları yol gösterici bir bilge olarak sunuyor. Ekvadorlu Oscar Santillan sanatseverlerin konuşmalarına sesle karşılık veren ve böylelikle yapay dünyanın maddi temellerini gözler önüne seren sıra dışı bir işle bienalde yer alıyor. Türk sanatkarlar Merve Ertufan ve Müge Yılmaz’ın yapıtları de burada görülebiliyor.

Ancak Diriyah Çağdaş Sanat Bienali’nde yeni politik gelişmelerden mümkün mertebe uzak kalınıyor.

DÜNYA BİR GEÇİT YERİ

Açılışta konuşmasını dinlediğimiz bienalin ortak sanat yönetmeni Sabih Ahmed, günümüzde yalnızca denizlerde yılda milyarlarca ton yükün taşındığı hareketli bölgeden bakarak “geçit töreni” mefhumunu vurguladıklarını söylüyor. Maziden alınan kimi kavramların artık günümüzü açıklamaya yetmediğini savunan Ahmed, etrafımızda gelişen süreçleri hoş ve derinlikli sanat yapıtları aracılığıyla anlamlandırabileceklerini söylüyor.

Hülasa Diriyah Bienali Vakfı tarafından düzenlenen “3. Diriyah Çağdaş Sanat Bienali” sanat dünyasının yüzünü bugünlerde Arabistan coğrafyasına çevirmesine yol açıyor. Bunun yanı sıra Diriyah Arka Futures ve Misk üzere kurumların faaliyetleri de dikkat çekiyor. Bölgedeki çok konuşulan ve tartışılan yeni bir değişim atağıyla güçlenen bu sanatsal hareketliliğin kalıcı olup olmayacağını ve nereye evrileceğini ise vakit gösterecek üzere görünüyor.

patronlardunyasi.com