Gümrük muafiyeti kararı açıklanır açıklanmaz Çin ürünlerinde yüzde 100’ü aşan artış
Yurt dışı alışverişlerde uygulanan 30 euroluk gümrük muafiyetinin kaldırılması, şimdi yürürlüğe girmeden piyasada önemli fiyat artışlarını beraberinde getirdi. 6 Şubat prestijiyle geçerli olacak karar, kişisel ithalatı kapsarken; birçok yerli satıcı ve ithalatçı firmanın bu durumu fırsata çevirdiği istikametindeki savlar kamuoyunda reaksiyonlara yol açtı. Kararın açıklanmasının çabucak akabinde bilhassa Çin menşeli eserlerin Türkiye’deki satış fiyatlarında kısa müddette yüzde 100’ü aşan artışlar yaşanması dikkat çekti. Fiyat artışlarının en ağır hissedildiği eser kümeleri ortasında güneş gözlüğü, kulaklık, küçük elektronik aksesuarlar, telefon kılıfları, şarj aygıtları, mutfak gereçleri ve konut dekorasyon eserleri yer alıyor. Tüketiciler, birebir eserlerin birkaç hafta öncesine kıyasla iki hatta üç kat değerliye satıldığını belirtiyor. Halbuki uzmanlara nazaran, kelam konusu düzenleme toptan ithalat yapan firmaların maliyetlerinde ani bir artış oluşturmuyor. Zira bu firmalar, Çin’den getirdikleri eserler için gümrük vergisi ve KDV’yi esasen uzun müddettir ödüyor.
VERGİ OLSA DAHİ BU FİYAT OLMAZ
Türkye gazetesinden Kaan Zenginli’nin haberine nazaran, vergi hesapları da fiyat artışlarının boyutunu sorgulatıyor. Örneğin Çin’de yaklaşık 160 TL’ye satılan bir güneş gözlüğü, gümrük vergisi ve KDV dahil edildiğinde Türkiye’ye en fazla 230-240 TL maliyetle giriyor. Buna karşın birebir eserin yahut birebir markanın misal modellerinin mağazalarda ve e-Ticaret sitelerinde 2.500 ile 3.000 TL ortasında satışa sunulması, “vergi zammı” telaffuzunu boşa düşürüyor. Ortadaki farkın vergiyle değil, kâr marjıyla oluştuğu açıkça görülüyor. Emsal bir tablo elektronik eserlerde de yaşanıyor. Çin’de 300-400 TL bandında satılan bir kablosuz kulaklığın, tüm vergiler eklendiğinde Türkiye’ye giriş maliyeti 500-550 TL’yi geçmiyor. Fakat bu eserlerin raf fiyatları 2.000 TL’nin üzerine çıkabiliyor. Kararın şimdi yürürlüğe girmediği bir devirde bu kadar yüksek artışların yaşanması, piyasalarda “maliyet artışı değil, rekabetin azalması” yorumlarını güçlendiriyor.
Uzmanlar, kişisel ithalatın sonlandırılmasıyla birlikte yerli satıcıların fiyat baskısından kurtulduğunu ve bunun kimi firmalar tarafından süratle avantaja çevrildiğini söz ediyor. Tüketicinin direkt Çin’den daha uygun fiyata eser getirme seçeneğinin ortadan kalkması, iç piyasada fiyatların serbestçe yükselmesine taban hazırladı. İktisat etrafları, bu noktada kontrol sistemlerinin ehemmiyetine dikkat çekiyor.
TÜRKİYE’NİN ÇİN’DEN EN ÇOK İTHAL ETTİĞİ ÜRÜNLER
– Elektrik-elektronik ekipman
– Makine ve mekanik cihazlar
– Motorlu taşıtlar ve parçaları
– Demir-çelik ürünleri
– Kimyasallar
– Plastik ve plastik mamulleri
– Optik, tıbbi ve teknik cihazlar
İKİ ÜLKE ORTASINDAKİ TİCARET DENGESİ
Türkiye’nin Çin’e ihracatı: 3,2 milyar $
Türkiye’nin Çin’den ithalatı: 49,6 milyar $
Toplam ticaret hacmi: 52,8 milyar $
TÜRKİYE’NİN ÇİN’E EN ÇOK İHRAÇ ETTİĞİ ÜRÜNLER
– Maden cevherleri
– Mermer, doğal taş, toprak ürünleri
– İnorganik kimyasallar
– Metal cevherleri
– Pamuk
– Makine ve aksamları
SİPARİŞE NAZARAN KALİTE
Uzmanlara nazaran, kimi Çin eserlerinde kalite düşüklüğü, fabrikaların “siparişe nazaran kalite” yaklaşımından kaynaklanıyor. Kontrol ve sertifika olmayan siparişlerde ucuz hammadde kullanılıyor. Düşük fiyat baskısı kaliteyi düşürüyor. e-Ticaret platformlarında satılan pek çok eser, bu sebeple Avrupa ve Türkiye standartlarının çok altında kalıyor.
ÇİN AÇIĞI KATLANIYOR
2025’te Çin’den yapılan ithalat 49,6 milyar dolara ulaşırken, Türkiye’nin Çin’e ihracatı sırf 3 milyar dolar oldu. Türkiye, Çin’e karşı 46,5 milyar dolarlık ticaret açığı verirken Çin, 2025’te yaklaşık 1,2 trilyon dolar dış ticaret fazlası verdiğini açıkladı.
KANSEROJEN HUSUS UYARISI
Çin menşeli, bilhassa oyuncak, ayakkabı-tekstil ve düşük kaliteli elektronik eserlerde ftalat, ağır metaller, PAH ve Krom VI üzere sıhhate ziyanlı unsurlar görülüyor. Bakanlıklar tarafından bu eserlerde yapılan tahliller sonrası kimileri toplatılırken, kimileri için “kullanmadan imha” uyarısı yapıldı.
VERGİ ÖNCESİ STOKLADILAR
Öte yandan bölüm temsilcileri, birtakım firmaların 6 Şubat öncesindeki periyodu fırsata çevirdiğine dikkat çekiyor. Argümanlara nazaran bu firmalar, Çin’den ağır halde eser tedarik ederek depolarını doldurdu. Vergi düzenlemesi şimdi yürürlüğe girmeden artırımlı fiyatlarla satış yapılması ise, tüketici reaksiyonuna yol açtı ve haksız yarar savlarını gündeme getirdi. Kesim kaynakları, yaşananların haksız yarar argümanlarını gündeme getirdiğini ve kontrollerin bu alanda da sıkılaştırılması gerektiğini vurguluyor.
GELEN ESERLERİN %81’İ SAĞLIKSIZ
Türkiye’nin ithalatında Çin uzun müddettir birinci sırada yer alıyor. Dokumacılık, ayakkabı, oyuncak, elektronik, konut eşyası ve kozmetik üzere birçok eser, bilhassa e-Ticaret platformları üzerinden ferdî alışverişlerle Çin’den geliyor. Düşük bedelli eserlerin posta ve süratli kargo yoluyla gelmesi ise, kontrol eksikliklerine yol açıyor. Yapılan incelemelerde 182 eserden 148’inin mevzuata muhalif olduğu, yani Çin’den gelen eserlerin %81’inde sıhhat ve güvenlik riski bulunduğu tespit edildi.
patronlardunyasi.com
