İsrail, 7 Ekim 2023’ten bu yana devam eden Gazze’ye yönelik taarruzlar nedeniyle yükselen savunma maliyetlerini karşılamak gayesiyle, ülkenin önde gelen savunma sanayi şirketlerinde kısmi özelleştirme planlarını gündemine aldı. Maliye Bakanlığı Muhasebe Genel Müdürü Yali Rothenberg, Israel Aerospace Industries (IAI) için özelleştirme sürecinin başlatıldığını açıkladı.
IAI; Arrow hava savunma sistemi, füze teknolojileri ve insansız hava araçları üretimiyle biliniyor. Rothenberg, artan savunma yükü nedeniyle “belirli savunma varlıklarının kısmi özelleştirilmesinin” değerlendirildiğini söz etti.
RAFAEL İÇİN FİZİBİLİTE ÇALIŞMASI
Financial Times’ın haberine nazaran, hükümet ayrıyeten Rafael Advanced Defense Systems için de kısmi özelleştirme seçeneğini masada tutuyor. Rafael, İsrail’in Demir Kubbe (Iron Dome) ve David’s Sling hava savunma sistemlerinin üreticisi olarak öne çıkıyor.
Rothenberg ile kısa mühlet evvel misyonundan ayrılan Genelkurmay ve Savunma Bakanlığı mali danışmanı Tümgeneral Gil Pinchas, Rafael’in özelleştirilmesinin daha karmaşık bir süreç olacağını vurguladı.
SAVUNMA HARCAMALARI İKİ KATINA ÇIKTI
Maliye Bakanlığı, 7 Ekim 2023’te başlayan savaşın direkt savunma maliyetini 62 milyar dolar olarak hesaplıyor. Bu sayıya ekonomik tesirler dahil edilmiyor.
İsrail’in savunma bütçesi 2024’te GSYH’nin yüzde 8,3’üne yükselerek iki yıl öncesine nazaran iki kat arttı. Bu süreçte İsrail’in Gazze, Lübnan, Suriye ve İran dahil en az yedi bölgeye akın düzenlediği belirtiliyor. ABD ise Hamas saldırısından bu yana İsrail’e en az 21,7 milyar dolar dayanak sağladı.
ABD aracılı ateşkes süreçlerinin akabinde savunma bütçesinin bu yıl yaklaşık GSYH’nin yüzde 5’i düzeyine gerilemesi bekleniyor.
IAL’DE YÜZDE 20-49 ORTASI SATIŞ GÜNDEMDE
Rothenberg, hükümetin çalışma varsayımının IAI’de yüzde 25 pay satışı olduğunu, üst sonun ise hükümet kararlarına bağlı olarak yüzde 49’a kadar çıkabileceğini söyledi.
Pinchas ise birinci evrede satış oranının yüzde 20-25 aralığında olacağını ve sürecin bir ila iki yıl içinde tamamlanmasının öngörüldüğünü tabir etti.
ŞİRKETLERDEN REKOR GELİR
Rothenberg, şirketlerin değerlemesi için erken olduğunu belirtse de, IAI’nin yaklaşık 30 milyar dolarlık sipariş portföyüne dikkat çekti. IAI, 2024 yılında 6,1 milyar dolar gelir ve 493 milyon dolar net kâr açıkladı. Bu sayı, bir evvelki yıla nazaran yüzde 55 artış manasına geliyor.
Rafael ise 2024’te gelirini yüzde 25’ten fazla artırarak 4,8 milyar dolara, net kârını ise yüzde 64 artışla 257 milyon dolara yükseltti.
İsrail, Demir Kubbe sistemini ABD dayanağıyla geliştirmesine karşın, üçüncü ülkelere satışına şimdi onay vermedi. Ülkenin savunma sanayi ihracatı ise 2024’te 14,8 milyar dolar ile rekor kırdı.
TESİS TAŞINMALARI DA GÜNDEMDE
Pinchas, IAI’de planlanan pay satışının hem devlet bütçesine katkı sağlayacağını hem de şirkete tekrar yatırım imkânı yaratacağını belirtti. Rothenberg ise Savunma Bakanlığı’nın, gelir oluşturmak emeliyle yüksek maliyetli bölgelerde bulunan kimi tesislerin daha düşük maliyetli alanlara taşınmasını değerlendirdiğini söyledi.
Bu kapsamda Tel Aviv’deki Kirya Askerî Karargâhı üzere tesislerin öbür bölgelere kaydırılması da gündemde yer alıyor. Rothenberg, bu adımların artan savunma harcamalarının uzun vadeli bütçe tesirlerini dengelemeyi amaçladığını söz etti.
patronlardunyasi.com