Ocak ayında gıda fiyatları, ücret artışları ve yılbaşı zamları enflasyonun seyrini belirleyecek

Yüksek bir aylık enflas­yon beklenen ocak so­nu prestijiyle yıllık ora­nın, buna karşın “baz” etkisiy­le, yıllar sonra tekrar yüzde 30’un altına inmesi bekleniyor.

Tüketici fiyatları (TÜFE) ba­zında yıllık enflasyon aralık­ta yüzde 0,89’la beklentilerin çok altında sürpriz düşük aylık oranla 2025’i yüzde 30,89 düze­yinde kapamıştı. Türkiye İsta­tistik Kurumu (TÜİK) ocak ayı enflasyonunu, 3 Şubat Pazarte­si günü açıklayacak. Fiyat der­leme devirlerine bağlı olarak aralık ayının son haftasında yıl­başı münasebetiyle yapılan yüklü harcamaların fiyatlara üst taraflı tesiri ocak ayına sarktı. Ayrıyeten besinde fiyatlarındaki sü­reğen artış trendi, ücret-maaş artışları ve faiz indirimlerinin talebi uyarıcı tesiri ve 1 Ocak’ta yürürlüğe giren yeni yıl artırımları üzere faktörler nedeniyle ocak ay­lık enflasyonu yüksek geleceği genel beklenti.

AYLIK ORAN YÜZDE 4,3’Ü GEÇMEZSE…

Merkez Bankası’nın finan­sal ve gerçek bölümdeki karar alı­cı ve uzman bireylerden oluşan 72 iştirakçiyle gerçekleştirdiği Piyasa İştirakçileri Anketi’nin en son açıklanan ocak uygula­masında, bu aya ait TÜFE artışı beklentilerinin ortala­ması yüzde 3,76 olarak ölçüldü. AA Finans’ın ocak enflasyonu­na ait 20 ekonomistin katı­lımıyla gerçekleştirdiği beklen­ti anketinde de ocak ayı TÜFE artış beklentilerinin ortalama­sı yüzde 4,29 çıktı.

Ancak aylık enflasyon yüksek gelse bile, geçen yılın ocak ayın­daki yüzde 5,03’lük aylık ora­nın altında kaldığı sürece leh­te baz tesiriyle yıllık enflasyon düşmeye devam edecek. Piya­sa iştirakçilerinin aylık enf­lasyon öngörüsü tutarsa, ocak sonu prestijiyle yıllık enflasyon yüzde 29,31’e inecek. Ocakta ay­lık oran, AA Finans anketinde öngörülen seviyede gelirse yıl­lık enflasyon yüzde 29,97’ye ge­rileyecek. Aylık oran yüzde 4,31 gelirse yıllık enflasyon yüzde 29,99 olacak ve aylıkta bu düze­yin altındaki her oranda yıllık oran yüzde 30’un altını görecek.

YÜZDE 30 “DAVRANIŞSAL RUHSAL SINIR”

Dünya’dan Naki Bakır’ın haberine nazaran, Kasım 2021’de yüzde 21,31 olan yıllık enflasyon, pandemi şartlarının da tesiriyle izle­yen ay yüzde 36,08’e sıçramış, yükselmeye devam ede­rek Ekim 2022’de yüzde 85,51’i görmüştü. İzleyen devirde iniş çıkışlı bir seyirle 2024 so­nunda yüzde 44,38 seviyesinde oluşan yıllık enflasyon, 2025 yı­lının tümünde 13,49 puan düşüş kaydederek son 49 ayın en dü­şük seviyesine inmekle birlikte yüzde 30’un üzerinde kaldı.

Yüzde 30 seviyesi bir “psiko­lojik sınır” kabul edilirse, yıllık enflasyon ocakta yüzde 4,31’in altındaki bir aylık oran olasılı­ğında Covid 19 pandemisinden bu yana birinci sefer bu seviyenin altına inmiş olacak. Lakin kelam konusu seviye, ekonomik değil, davra­nışsal ve siyasal bir ruhsal hudut olarak niteleniyor. Bu ola­sılık gerçekleşirse, bilhassa ha­ne halklarının yüksek seyreden “yapışkan enflasyon beklentisi” üzerinde müspet bir ruhsal tesir doğurması bekleniyor.

YILLIK GAYEYE KATKI

Enflasyon bekleyişlerinde­ki kırılma, izleyen periyotta fi­yatlama davranışlarına da yan­sıma ve yıllık amaçlara ulaşma açısından ehemmiyet taşıyor. 2026- 2028 Orta Vadeli Programda (OVP) 2026 sonu prestijiyle enf­lasyonun yüzde 16’ya düşürül­mesi maksadı konuldu. Merkez Bankası’nın 2025’in son Enflas­yon Raporu’nda 2026 varsayım aralığı yüzde 13-19 aralığı ola­rak, evvelki raporlardaki oran­lar korunmuş halde yer aldı.

Ocak ayı Piyasa Katılımcıla­rı Anketinde yıl sonu için bek­lenen oran ise yüzde 23,23 olarak ölçüldü. Kelam konusu beklenti aralık ayında yüz­de 23,35 olarak ölçülmüş­tü. Gerçek dal ve hane halklarının ocak itibarıy­la yıl sonu beklentile­ri şimdi belirlenmedi. Aralık ayında gelecek 12 ay sonrası için re­el kesim yüzde 34,80 enflasyon öngörür­ken, hane halkı beklentisi ise yüzde 50,90 ile hala çok yüksek çık­mıştı.

OLASI KONTRA ETKİLER

2026’da enflasyonun seyrine tesir edebilecek muhtemel faktörlerin başında, global emtia ve güç fiyatları geliyor. Bu açıdan Dünya Bankası’nın emtia fiyatlarında gerileme beklentisi Türkiye’nin dezenflasyon süreci için bir avantaja işaret ediyor. Fakat jeopolitik çalkantılar, Orta Doğu’daki gerginlik, güç arz güvenliği üzere faktörlerin güç fiyatlarını yine üst itme riski, maliyet enflasyonuna direkt yansıyacak bir faktör. Ayrıyeten güç dışı endüstriyel/metal emtia fiyatlarında iktisatların talep değişikliklerine nazaran mümkün dalgalanmalar, üretim maliyetlerini ve ithalata dayalı fiyatları etkileyebilecek. Jeopolitik riskler ve jeoekonomik belirsizlik varlığını korurken, global ticarette meşakkatler, tedarik zincirinde aksama ve global iktisatta yavaşlama riski devam ediyor. Özetle, global emtia sepeti, güç, finansal istikrar ve tedarikticaret şartları üzere dış faktörler 2026’da da Türkiye’nin enflasyon görünümünde başat rol oynayacak. Türkiye’ye has olasılıklarda ise döviz kuru ve dış borç/dış istikrar hassasiyeti, ithalata bağımlılık, kurdaki oynaklıkların fiyatları direkt etkilemesi, ithal girdi kullanan kesimlerde maliyetin artması riski üzere faktörler sıralanıyor.

OCAK ENFLASYONU NEDEN YÜKSEK BEKLENİYOR?

Ocak aylık enflasyonunun yüksek gelmesinin esas şu beş faktörden kaynaklanıyor:

Gıda fiyatlarındaki artış: Mevsimsel tesirlere de bağlı olarak ocak aylarında besin fiyatların yükseliyor. Birçok araştırma ve piyasa değerlendirmesi, bu yılın ocak enflasyonunun bilhassa besin eserlerinde yüksek çıkacağını içeriyor. Bilhassa taze sebze–meyve üzere kalemlerde önemli yükselişlerin genel enflasyonu üst itici tesiri bulunuyor. BBVA Research üzere kurumlar ocak için en değerli risklerden biri olarak bunu işaret ediyor.

Ücret ve maaş artışlarının tesiri: Ocak ayında memur ve emekli maaşları ile taban fiyata yapılan artırımlar, oranı düşük de olsa fiyatlama davranışı üzerinde üst istikametli yeni baskı oluşturma potansiyeli taşıyor. Bu cins maliyet artışları, bilhassa hizmet fiyatlarına yansıyor.

Para siyaseti ve faiz indirimi etrafı: Merkez Bankası, ocakta da siyaset faizini düşürmeye devam etti. Piyasalar genel olarak faiz indirimlerini fiyatlıyor. Lakin enflasyondaki gevşeme sinyalleri zayıf görülürse, bu indirime karşın enflasyonun aylık bazda daha güçlü çıkabileceği öngörülüyor. Faiz daha düşük olunca talep üzerinde üst istikametli baskı oluşturabiliyor, bu da fiyat artışlarını kolaylaştırıyor. Kredi ucuzlaması, tüketim ve yatırımı artırıyor, talebi yükseltiyor, firmalar fiyat artırmakta daha rahat davranıyor, sonuçta talep taraflı enflasyon baskısı oluşuyor.

Yılbaşı ve mevsimsel tesirler: Ocak, aralıktan gelen fiyat artışlarının da taşındığı bir ay. Vergi, harç ve cezalarda yılbaşı artışları, elektrik/gaz artırımları üzere etkenler de ocak enflasyonunu yükseltiyor. Bu durum, her yıl görülen bir mevsimsel gelişme.

Beklentiler ve fiyatlama davranışı: Piyasa iştirakçilerinde ocak için yüksek bir aylık enflasyon beklentisi bulunuyor. Bu beklenti sinyalleri, firmaların fiyatlama eğilimini de etkiliyor. Kelam konusu beklenti yüksekse işletmeler fiyatları daha süratli üst çekme eğilimi gösteriyor.

patronlardunyasi.com