OWL araştırmasına göre, hanelerin yarısından fazlası borçlu, borçluların yüzde 45’inden fazlasının vadesi geçmiş borcu var

OWL Intelligence LTD’nin, Türkiye genelinde 2 bin 200 şahısla gerçekleştirilen Finansal Yeterlilik Hali Monitörü (FWBM) 2025 Son Çeyrek Araştırması’nın sonuçlarına nazaran hanelerde gelir beklentisi yükseliyor, lakin nakit istikrarı bozuluyor. Haneler tarafında borçluluk yaygın, risk ise görünenden daha derin. Hanelerin yarısından fazlası borçlu ve borçlu haneler içinde vadesi geçmiş borcu olanların oranı %45–49 bandında seyrediyor. Borçlulukta bir de enformel alan var. Aile, arkadaş ve esnafa borçluluk. Bu alanda da kayda kıymet oranlar kelam konusu. Araştırmanın bulguları şöyle:

-Finansal Yeterlilik Hali Endeksi, 2025’in son çeyreğini 44,0 düzeyinde tamamladı ve çeyrek boyunca 50 eşik bedelinin altında kaldı. Haftalık dalgalanmalara gösterge hanehalkı tarafında kalıcı bir olağanlaşmanın şimdi oluşmadığını gösteriyor.

-Beklenti yükseliyor, bütçe rahatlamıyor: Yıl sonu çalışan maaşları artış beklentileri sayesinde gelir artışı beklentisi Kasım başındaki %17 düzeyinden aralıkta %39’a yükseldi. Fakat toplumun yaklaşık %60’ı hâlâ gelirinde artış beklemiyor.

-Daha çarpıcı olan ise gelir–gider istikrarındaki bozulma. Gelirinin masraflarını karşıladığını söyleyenlerin oranı çeyrek boyunca gerileyerek Kasım başındaki %20–23 bandından aralık sonunda %18,6’ya düştü.

-Borçluluk yaygın, risk enformel alana taşıyor. Hanelerin yarısından fazlası borçlu ve borçlu haneler içinde vadesi geçmiş borcu olanların oranı %45–49 bandında seyrediyor. Kredi kartı borcunu sadece taban fiyatla ödeyenlerin oranının %38,4 olması, hiç ödeyemeyenlerin ise %6,6 olması borç idaresinin büyük ölçüde nakit akışı sıkışıklığı üzerinden sürdüğünü gösteriyor.

-Borç kompozisyonu görünmeyen bir kırılganlığa işaret ediyor. Kredi kartı (%34,5) ve kişisel krediler (%23,3) başı çekerken, arkadaş/aileye borç (%12,4) ve esnafa/bakkala borç (%7,1) üzere enformel borçlanma kanallarının kayda paha hissesi, resmi finansal istatistiklere yansımayan “gizli risk alanları” oluşturuyor. Toplumun yaklaşık %80’i farklı seviyelerde finansal risk taşıyor.

Ekonomim’in haberine nazaran, tüketim kısıntı ve erteleme üzerinden ayarlanıyor. Harcama öncesi fiyat ve alternatif araştırması (%80,4) ile harcamaları erteleme (%78,2) en yaygın stratejiler olarak öne çıkıyor. Mecburî olmayan sosyo-kültürel harcamalardan kaçınma ve temel gereksinimler dışındaki kalemlerde kısıntı da yüksek oranlarda gözleniyor.

İKTİSATTA OLAĞANLAŞMA REFAH ARTIŞINA DÖNÜŞMEDİ

Araştırmacılar Saygın Alkurt ve Beyza Polat, sonuçları şöyle pahalandırıyor:

“Finansal Yeterlilik Hali Monitörü’nün 2025 son çeyrek endeks bedeli 44 düzeyinde ve 50 eşik bedelinin altında kalması, iktisatta “normalleşme” olarak isimlendirilen sürecin şimdi geniş tabanlı bir refah artışına dönüşmediğini gösteriyor. Beklenti ile gerçek ortasındaki makas açılıyor. Beklenti optimist, bütçe kırılgan. Bu da hanehalkını borçla ayakta kalmaya, tüketimi ise kısıntı ve erteleme yoluyla dengelemeye zorluyor. FWBM bilgilerinin en kritik katkısı, finansal riski sadece borç ölçüsü üzerinden değil; borcun taşınabilirliği üzerinden ele alması. Bu yaklaşım, Türkiye’de giderek büyüyen ancak birden fazla vakit gözden kaçan bir risk alanını görünür kılıyor. Kredi kartı borcunun sırf taban meblağla çevrilmesi, borcun bir finansman aracı olmaktan çıkıp hayatta kalma düzeneğine dönüştüğünü gösteriyor. Daha da değerlisi, borcun kayda kıymet bir kısmının enformel kanallara kaymış olması. Aileye, arkadaşlara ya da esnafa olan borçlar, resmi istatistiklerde görünmüyor; fakat bu borçlar, şoklara karşı hiçbir tampon düzeneği içermiyor.”

patronlardunyasi.com