Bazı kentler en büyük kıssalarını sessizce saklar. Günlük hayatın telaşı içinde fark edilmezler; ancak durup bakıldığında, dünya tarihine dokunan izler taşırlar. Kocaeli de bu kentlerden biri. Gebze’de bir doruğun üzerinde yer alan ve birçok kişi için yalnızca bir tabeladan ibaret görünen “Hannibal Anıt Mezarı”, aslında insanlık tarihinin en ünlü kumandanlarından birinin son perdesine işaret ediyor olabilir.
Haber Kocaeli’nin özel haberine nazaran bu isim sıradan bir yol detayı değil. Hannibal Barca, Roma İmparatorluğu’nu yıllarca peşinden koşturan, Alpleri fillerle aşarak askeri tarihin istikametini değiştiren Kartacalı kumandan. Ve antik kaynaklara nazaran onun hayatı, bugünkü Kocaeli sonlarına yakın bir yerde, Libyssa isimli bir yerleşimde sona erdi.
ROMA’YI YENEN LAKİN TESLİM ALAMAYAN KOMUTAN
Hannibal, İtalya topraklarında Roma’ya arka arda ağır hezimetler yaşattı: Trebia, Trasimene ve Cannae. Roma ordusu büyük kayıplar verdi, kent sarsıldı. Fakat Roma, savaş meydanında yıkılmasa da sabırla ayakta kaldı. Açık çatışmadan kaçınan Roma, Hannibal’ı yıpratmayı, ikmal sınırlarını kesmeyi ve vakti kendi lehine çevirmeyi tercih etti.
Hannibal cephede kazanıyordu lakin gerisinde Kartaca’dan gelen nizamlı ve güçlü bir siyasi dayanak yoktu. Roma ise oyunu genişletti; savaşı İtalya’dan çıkarıp Kartaca’nın kalbine taşıdı. Scipio Africanus’un komutasındaki Roma ordusu, MÖ 202’de Zama’da Hannibal’ı mağlup etti. Bu hezimet yalnızca bir savaşın değil, Hannibal’ın mukadderatının de dönüm noktası oldu.
SÜRGÜN, KAÇIŞ VE DİPLOMATİK KUŞATMA
Zama’dan sonra Hannibal için asıl güç periyot başladı. Artık bir orduya değil, yalnızca zekâsına ve deneyimine güveniyordu. Roma, onu savaş meydanında yenememişti lakin diplomasiyle kuşatmayı başardı. Kartaca’daki siyasi faaliyetleri Roma’yı rahatsız edince Hannibal sürgün hayatına başladı; Doğu Akdeniz’de farklı krallıklara sığındı.
Son durağı Bitinya oldu. Antik kaynaklara nazaran Hannibal, burada bile yakalanma ihtimaline karşı kaldığı konutta birden fazla kaçış yolu hazırladı. Fakat Roma elçileri Bitinya’ya ulaştığında çember büsbütün daraldı. Kaçamayacağını anlayan Hannibal, yanında taşıdığı zehri içerek hayatına son verdi. Böylelikle Roma’ya “son bir zafer” kazandırmamayı tercih etti.
LİBYSSA BİLMECESİ VE MEZAR TARTIŞMALARI
Antik tarihçi Cornelius Nepos’un aktardığı “Libyssa toprağı Hannibal’ı örtecek” kehaneti, yüzyıllardır süren bir tartışmanın da kaynağı oldu. Hannibal bu ismi Kuzey Afrika’daki Libya ile ilişkilendirmiş olabilir; lakin antik metinlerde geçen Libyssa, Marmara kıyılarında yer alan bir yerleşim olarak tanım ediliyor.
Plinius’a nazaran kendi periyodunda Libyssa yerleşimi ortadan kalkmıştı, lakin Hannibal’a atfedilen tümülüs hâlâ gösteriliyordu. Bugün ise “Libyssa tam olarak neresiydi?” ve “Hannibal’ın mezarı sahiden burada mı?” soruları hâlâ kesin bir karşılık bulmuş değil. Türkiye’de yapılan akademik çalışmalarda Gebze’nin yanı sıra Hereke ve Lisan İskelesi üzere farklı noktalar da ihtimal olarak bedellendiriliyor.
ATATÜRK’ÜN İLGİSİ VE SEMBOLİK ANIT
Hannibal’ın mezarı problemi, Cumhuriyet periyodunda de ilgi gördü. Resmî anlatılara nazaran Mustafa Kemal Atatürk, 1934 yılında Hannibal’ın mezarının bulunmasını ve etrafının düzenlenmesini istedi. Yer kesinleşmemesine karşın Gebze’nin güneyinde sembolik bir anıt-mezar yapılması kararlaştırıldı. Bugün görülen anıtın, Atatürk’ün doğumunun 100. yılı olan 1981’de hayata geçirildiği belirtiliyor.
patronlardunyasi.com