Selçuk Bayraktar, Türkiye’de yazılı basınla ilk kapsamlı söyleşisini PD Dergi’yle gerçekleştirdi, hayatı, kavgası, ailesi ve gelecek vizyonunu anlattı

Toygun ATİLLA

TEKNOLOJİ ÜSSÜNDEKİ BULUŞMA

Baykar’ın Hadımköy’deki tesislerinde buluşmak üzere sözleşiyoruz. Ocak ayının zemheri soğuğunun İstanbul’lularının iliklerine karşı hissettiği bir gün…

Baykar’ın teknoloji üssü 6 bin kişinin çalıştığı, Amerika’daki, Çin’deki, Japonya’daki muaddilerin de fazlası var eksiği yok. O denli bir yer… Türkiye’nin gelecek vizyonunun tam kalbindeyim.

Ana girişteki güvenlik noktasından dördüncü denemede lakin geçebiliyorum. Selçuk Bayraktar’ın “özel misafiri” olmam bile burada bir ayrıcalık değil. “Ötmeyene” kadar içeri adımımı atamıyorum. Bu noktadan sonra ise cep telefonunun kamerası güvenlik tarafından bantlanarak kapatılıyor. Tüm bunlar yalnızca rutin bir güvenlik önlemi.

Baykar’ın Basın Sözcüsü eski gazeteci İlker Akgüngör, gülerek karşılıyor beni kapının eşiğinde…

İlk cümlem “Bu ne yahu” oluyor. Savunma sanayi şirketlerindeki sıkı tedbirler konusunda bilgilendiriyor. Her şeyi o vakit daha âlâ anlıyorum.

GERÇEK VE GERÇEK BİR KARAKTER

Selçuk Bayraktar’ın odasındayız. Beni birinci evvel yüzündeki samimi gülümseme karşılıyor. Kendisi ile bu 4 ya da 5’ncİ kere bir ortaya gelişim. Tokalaşmak üzere birbirimize hakikat ilerlerken içimden “Bu adamı neden seviyorum?” diye süratlice düşünüyorum. Cevabı süratle başımda beliriyor: “Bu adam gerçek” diyorum kendi kendime…

Tokalaşmak üzere elini uzatırken, sarılıyorum. Birebir samimiyetle karşılık veriyor.

Sevinci, öfkesi, memnunluğu, gülümsemesi, kızgınlığı, yanlışsız ya da yanlış inandığı gerçeği içtenlikle savunan art planını olmayan, sevdiğini de sevmediğini de aşikâr eden insanlara sempatim var. Selçuk Bayraktar da onlardan biri. Kendisini ile tüm müsabakalarımızda, sohbetlerimizde hissettiğim duygu bu…

Selçuk Bayraktar değil aslında “sarıldığım” sarıldığım “samimiyet” “gerçek”…

Gazetecilik hayatı boyunca da “gerçeğin” peşinde koşmuş biri olarak “gerçek” insanı görünce karşısınızda ona karşı bir bağ kuruyorsunuz.

BİSMİLLAH DİYEREK BAŞLAYAN SOHBET

Selçuk Bayraktar’ın odası bu teknoloji üssünün kaptan köşkü… Masasının sağ başında duran ekranlarda SİHA’ların anlık manzaraları, telsiz konuşmaları… Sol tarafında uzunluktan boya bir kütüphane… Aldığı mükafatlar, Azerbaycan, Ukrayna tarafından verilen devlet nişanları, diğer ülkelerin verdiği plaketler odayı süslüyor. Bir öbür yanda ise her biri birbirinden özel tesbih koleksiyonu…

Karşılıklı hal hatır sormanın akabinde ben kayıt cihazımı açıyorum. O da “Bismillah” diyerek başlıyor kelama.

Hayatım boyunca, “sonuçlardan” çok “sonucu doğuran süreci” merak ettim. Selçuk Bayraktar’ın “başarısı” “teknoloji vizyonu” nasıl bir geçmişin bugüne yansımasıydı ? Selçuk Bayraktar’ı Selçuk Bayraktar yapan geçmiş öyküsünü anlamak istedim.

Selçuk Bayraktar’ın öyküsü Sarıyer’de başlıyor. Dedesi balıkçı. Deniz, onun çocukluk oyuncağı. “Sarıyer bizim için balıkçı kasabasıydı” üzere diyor. Altı yaşında olta ile tanışıyor, ağ atıyor, mahalle kültürü ile büyüyor.

“Site çocuğu değil, mahalle çocuğuyduk. Deniz hayatımızın içindeydi”

Hafızasında bir vapur iskelesi var. Birinci balık tutma anısı altı yaşında. “Voli” denilen uzatma ağlarla gece avları, ufak tekneyle ağ atmalar, yakalanıp birlikte pişirilen balıklar.

Deniz, onun için bir görüntü değil birebir vakitte bir disiplin. Çocukken teknenin motorunu tamir etmek, bakım yapmak, sintine temizlemek, aileyi tekneyle gezdirmek üzere ayrıntılar, Bayraktar’ın dünyasında “öğrenmenin” kitaplardan evvel alanda başladığını gösteriyor. Bu ortada söylediği bir cümle karakter özeti üzere düşüyor masaya…

“On yaşında kaptan gibiydim”

Bu çocukluk dünyasının merkezi ise Sarıyer’in Garipçe köyü…Nüfusa kayıtlı olduğu yer…

“Dedem balıkçıydı” diye başlıyor cümleye… O konuştukça ve anlatmaya başladıkça, köy kültürünün onun anlatısında yalnızca folklor değil birebir vakitte güçlü br muhazafakarlık tabanı olduğunu anlıyorum.

Garipçe’nin “çok mütedeyyin” oluşunu, köyde alkol olmamasını, dedesinin sigara ve alkole karşı sert tutumunu anlatıyor. Aile mezarlarının orada olmasını, babası merhum Özdemir Bayraktar’ın orada yatmasını, kendisinin de “son istirahatgah” vurgusu olarak orayı söylemesi Selçuk Bayraktar’ın kökleri ile kurduğu ilgi ve hayatı temellendirdiği yer açısından manalı bir telaffuz içeriyor.

AİLE İÇİ TABLO

Selçuk Bayraktar, “Babam meskendeki otoriteydi” diyor. Mühendis ve sürekli çalışan bir baba. Bu çocukluk günleri için bir boşluk değil daha çok bir disiplin kaynağı…

Annesi Canan hanım ise başka bir mana tabir ediyor onun için… İktisatçı, İstanbul İktisat mezunu… Sanayi Kalkınma Bankası’nda çalışmış. 70 ‘li yıllarda üniversite mezunu ve çalışan bir bayandan bahsediyoruz. Şimdi üniversiteyi bitirmeden çalışma hayatına atılmış kendi kazandığı para ile kendi otomobilini almış bir bayandan bahsediyoruz.

Canan Bayraktar bu türlü bir bayan…

Selçuk Bayraktar annesi ile ilgili bunları anlatırken, “O yıllar için çok aydın” vurgusu ve tanımlaması annesini sırf “çocuk büyüten kişi” olarak değil, bir rol model olarak gördüğünü de gösteriyor.

Selçuk Bayraktar annesinden bahsederken “İlkokulda annemi çok özlerdim” diye bir cümle kuruyor.

Bu hasret, Selçuk Bayraktar’In aile ve çalışma tertibine dair bugünkü tercihlerinde de sessiz bir art plan üzere duruyor.

“Çocukken annemi çalıştığı için çok özlerdim” cümlesi ilerde kendi çocuklarıyla kurduğu “birlikte olma ” modeline bağlanan bir hafıza üzere…
Neden mi bu türlü söylüyorum, Odaya bir anda 2 yaşındaki oğlu Asım Özdemir giriyor. Çabucak koşarak babasına sarılıyor. Birlikte kısa da olsa vakit geçiriyorlar.

Asım Özdemir, Baykar tesislerindeki tüm çalışaların çocukları ile birlikte kreşte vakit geçiriyor. Gün içinde de baba-oğul vakit zaman bir ortaya gelip hasret gideriyor.

Selçuk Bayraktar’ın “Çocukken çok özlerdim” dediği annesi Canan hanım ile de Baykar tesislerinde artık daima bir ortada… Oğlu ile birebir çalışma katında kendine ilişkin bir odada, kurucusu olduğu Can Sıhhati Vakfı ile ilgili çalışmaları yürütüyor. Ana-oğul artık birbirlerini her özledikleri an birbirlerine sarılıp, birbirlerinin kokusunu duyacak, hasret giderecek kadar yakın…

ANNEM SAYESİNDE ROBERT’E GİRDİM

Eğitimde de annesinin rolünü saklamıyor: “Annem çalıştırdı beni imtihana.” Ders çalışmayı sevmediğini söylüyor; matematiğe ve fene meraklı fakat “zor disipline edilen” bir çocuk. Robert Kolej’i ve İstanbul Erkek’i kazanmasının ardına da annesinin disiplinini koyuyor: “Annem sayesinde Robert’e girdim.”

Selçuk Bayraktar’ın anlatısında mühendislik bir “zeka gösterisi” değil; bir “kurum kültürü.” Küçük yaşlardan itibaren atölyede çalıştıklarını, babası Özdemir Bayraktar’ın kurduğu Baykar’ın o devir talaşlı imalat yaptığını anlatıyor. Tornada, frezede, tesviyede… “Yağın pasın içinde.”
Onların kış tatilleri, Uludağ kıssaları yok. Onların tatili Sarıyer’in denizi. Bu sert lakin gerçekçi art plan, Bayraktar’ın teknolojiye bakışında romantizmin değil dayanıklılığın belirleyici olduğununda bence en değerli göstergesi…

MODEL UÇAK MERAKI VE ÇOCUKLUK ANILARI

Söyleşimizin en canlı damarlarından biri de model uçak anlatısı. Babasının yurt dışında çalışırken getirdiği lakin uçuramadığı model uçağı “sonra bana nasip oldu” diyerek anlatıyor. Garipçe’de düzlükte model uçak uçurmak 90’lı yıllarda “çok nadir” bir faaliyet. O günler Bayraktar’ın çocukluk merakının somut fotoğrafı.

Hatta içten yanmalı akaryakıt motorlu model uçaklarla konutun önünden kaldırıp denize indirme kıssaları var. Komşuların hatırladığı bir “garip” çocukluk. Robotiğe ve model havacılığa merakını burada kuruyor. Bir de kritik ayrıntı: Babası Özdemir Bayraktar, pilotluk eğitimi almış; sekiz yaşında onu Samandıra’ya götürüp ufak uçaklarla uçurmuş. Bayraktar’ın da özel pilot lisansı var. “Havacılık o denli girdi kanıma” diyor. Bu cümle, bugün “yüksek teknoloji” denen şeyi çocuklukta “hürriyet duygusu”yla bağlayan bir köprü.

ERKEK ÇOCUK İÇİN BABA KAHRAMANDIR

O yıllarda kahramanınız kimdi diye soruyorum?

“Erkek çocuk için baba kahramandır” diyor. Sonrasında muhabbet açıldıkça anlıyorum ki, onun için kahramanlık yalnızca “güç” değil; mühendislik formasyonu. Ufacık yaşta mühendisliğe merakı baba figürü ile birleşiyor.

Sohbetimiz o sırada beklenmedik bir yere gidiyor…

Ansiklopedi. Fotoğraflı bilgi ansiklopedisi. Oradan hayvanlara bakması, “müellifi belli” bilgi vurgusu… Bugün geliştirdikleri “Küre” isimli açık kaynak ansiklopedi projesine bağlanıyor. Bilginin kaynağı ve müellifi problemi, onun teknoloji anlayışında “hakikat” ve “metodoloji” ile iç içe.

GARİPÇE KÖYÜ’NDEN ROBERT KOLEJ’E

Selçuk Bayraktar ile söyleşimiz ilerledikçe Sarıyer’in Garipçe köyünde bir balıkçı kasabasında geçen çocukluk, mütedeyyin bir etraf sonrasında ise Robert Kolej…

Tüm bunlar sinema şeridi üzere dönüyor başımda. Soruyorum, “Garipçe köyünden Robert Koleji’ne… “Beyaz Türklerin” çocuklarının okuluna… Nasıl ahenk sağladınız ? Sizin hayatınızda neler değiştirdi ? ”

Selçuk Bayraktar, Robert’e geçişi “kasabadan gelmiş gibi” diye tanım ediyor. Sarıyer’den Robert’e geçiş, bir sosyal-kültürel sıçrama. Bu sıçramanın duygusal ve ideolojik yükü var onun için.

BABA NASİHATI: AMERİKA’NIN DEVŞİRME MEKTEBİNE GİDİYORSUN

Babası Özdemir Bayraktar, daha okula gitmeden tembihlemiş: “Burası Batı’nın Amerika’nın devşirme mektebi üzere bir yer.” Osmanlı’nın devşirme benzetmesini bilakis çevirerek kullanıyor. Robert’in misyoner kökenini hatırlatıyor; “inanç dünyamız açısından büyük farklar” diyor. Bu cümleler Türkiye’de tartışma çıkarır; fakat tıpkı vakitte Bayraktar’ın kimliğini nasıl kurduğunu anlamak için referans niteliğinde.

Bu tansiyon, onda kopuşa değil, “bilerek okuma” refleksine dönüşmüş görünüyor. Bir yandan da Robert’in ona açtığı diğer bir pencere var: farklı kültürlere birinci sefer maruz kalma. Sarıyer’in kasaba kültüründen, İstanbul’un ve Türkiye’nin diğer kültürlerine geçiş. İşte tüm bunlar bugün karşısınıza çıkan Selçuk Bayraktar’ın hamurundaki en değerli ögeler…

HÂLÂ LAZ UŞAĞI

Selçuk Bayraktar’ın Amerika anlatısı, “Batı beni değiştirdi” klişesine gelmiyor. Tam bilakis.

“Robert Kolej’de de MIT’de de okudum, Lakin hala laz uşağı olarak duruyorum.” diyor ve kahkaha atıyor. Sonra tekrar gülerek ekliyor; “Allah’tan anacığım Kastamonu’lu ya her ikisi de Trabzonlu olsaydı”

Söyleşimizden sonra Selçuk Bayraktar’ın söylediklerini düşünüyorum. Kurduğu cümleler tezli olduğu kadar sosyolojik bir itirazı da içinde barındırıyor. Global tüketim kültürünün “stereotip” insan üretmesine karşı çıkıyor. “Herkes Amerikalı üzere olursa robot üzere beşerler olacak” diyor. Kendi “orijinal” kalışını bir renk olarak savunuyor. Fransa, Yunanistan, Hindistan, Çin, Tayvan üzere farklı milletlerden arkadaşlarla “fıkra gibi” bir küme olduklarını anlatması da bu renklilik fikrini güçlendiriyor.

Selçuk Bayraktar, global seçkin sistemin içinden geçip onu reddeden bir lisan kuruyor; fakat bunu kaba bir anti-Batı lisanıyla yapmıyor. “Seçici öğrenme” diyebileceğimiz bir duruma eviriyor. Bence çok değerli bir pencere…

TÜRK VE MÜSLÜMAN SELÇUK BAYRAKTAR

Şimdi tam yeri diyorum kendi kendime… Böylesi bir kıssa ve geçmişten sonra pekala “Selçuk Bayraktar kendini nasıl tanımlıyor ? ”

Kendini “Robertli/Amerika eğitimli” üzere etiketlerle tanım etmiyor. Tek bir cümle söylüyor ve hiç düşünmeden yanıtlıyor: “Türk Müslüman Selçuk Bayraktar diye tanımlarım. Bu ülkenin evladı.”

SELAHADDİN EYYUBİ’NİN DE FATİH SULTAN MEHMET’İN DE TORUNUYUZ

Ardından “biz etnik olarak bir millet değiliz” diyerek medeniyet tarifi yapıyor: “Selahaddin Eyyubi’nin de torunuyuz, Fatih Sultan Mehmet’in de… “

Röportajım tamamını PD Dergi’de okuyabilirsiniz

YARIN: TESİRİMİZ VARSA SORUMLULUĞUMUZ DA VAR

patronlardunyasi.com