Seyfülislam Kaddafi’nin evinin bahçesinde öldürülmesiyle Muammer Kaddafi’nin hayatta üç oğlu kaldı, biri Türkiye’de

Mustafa Ali AYKOL

Libya’nın devrik lideri Muammer Kaddafi’nin oğlu, bir devir “veliaht prens” olarak görülen Saif el-İslam Kaddafi, dün ülkenin kuzeybatısındaki Zintan kentinde dün gece uğradığı silahlı taarruzla hayatını kaybetmişti.

53 yaşındaki Saif el-İslam, yüksek güvenlikli olduğu belirtilen yerleşkesinin bahçesinde, kameralara karşın suikastçılardan kaçamadı. Böylelikle Libya’nın bitmeyen iç hesaplaşmalarında bir sayfa daha kanla kapandı.

LİBYA’NIN ‘YUMUŞAK YÜZÜ’ OLARAK GÖRÜLÜYORDU

Babası üzere tartışmalı fakat ondan farklı olarak Batı’yla konuşabilen, ıslahat lisanı kullanan Saif el-İslam, uzun yıllar Libya’nın “yumuşak yüzü” olarak sahneye çıktı.

Londra’da eğitim aldı, London School of Economics’te doktora yaptı, akıcı İngilizcesi ve diplomatik temaslarıyla Kaddafi rejiminin dünyaya açılan kapısı oldu. Batı’nın gözünde, babasının gölgesinde ancak ondan daha “makul” bir figürdü.

REJİMİN İÇİNDE BİR REFORMCUYDU

Saif el-İslam, 2000’li yıllarda kendisini açıkça “reformcu” olarak tanımladı. Libya’da anayasa yapılması, insan haklarının tanınması ve devletin çağdaşlaşması gerektiğini savundu.

Lockerbie faciası sonrası tazminat görüşmelerinde faal rol aldı, Libya’nın kitle imha silahlarından vazgeçme sürecinde Batılı başkentlerle temas kurdu. Bir devir, “Kaddafi sonrası Libya” senaryolarında ismi en sık geçen isimdi.

Ancak Arap Baharı her şeyi aykırı yüz etti. 2011’de NATO’nun –İngiltere ve Fransa öncülüğünde– Libya’yı bombalaması, Kaddafi rejiminin sonunu getirdi. Babası linç edilerek öldürüldü, Saif el-İslam ise çöl yollarından kaçtı. Bedevi kılığıyla Nijer’e ulaşmaya çalışırken yakalandı ve Zintan’a götürüldü.

İDAM CEZASI, AF VE YERALTI HAYATI

2015’te Trablus’taki bir mahkeme tarafından savaş cürümleri gerekçesiyle idama mahkûm edildi. Tıpkı evrak nedeniyle Memleketler arası Ceza Mahkemesi tarafından da aranıyordu. Buna karşın 2017’de çıkarılan af maddesiyle özgür bırakıldı. O günden sonra suikast kaygısıyla gözlerden uzak bir hayat sürmeye başladı.

2021’de bir kere daha sahneye çıktı ve Libya devlet başkanlığına adaylığını koydu. Bu atak, ülkede büyük reaksiyon yarattı. Kaddafi ailesinin düşmanları için bu, “geçmişin geri dönüşü” manasına geliyordu. Seçim süreci esasen kaos içindeydi; Saif el-İslam’ın adaylığı, ülkeyi daha da böldü.

TÜRKİYE İLE YAKIN TEMAS İÇERİSİNDEYDİ

Saif el-İslam Kaddafi’nin Türkiye ile münasebetleri, babası periyodunda kurulan güçlü ekonomik ve siyasi bağların bir uzantısıydı.

Kaddafi idaresi altında Türk müteahhitlik firmaları Libya’da milyarlarca dolarlık projelere imza atarken, Saif el-İslam bu bağlantıların sürdürülebilmesi için temaslarda bulunan isimlerden biri olarak öne çıktı.

Çeşitli devirlerde Türkiye’nin bölgedeki tesirine dikkat çeken Saif el-İslam, Libya’nın dışlanmak yerine bölgesel aktörlerle iş birliği yapması gerektiğini savundu.

Ankara’yı, Ortadoğu ve Kuzey Afrika’da “denge kurabilen az ülkelerden biri” olarak tanımladığı açıklamaları, Libya iç siyasetinde de dikkat çekmişti.

BİTMEYEN BİR KISSADA KANLI BİR SAYFA DAHA

Salı akşamı Zintan’daki yerleşkesine giren dört silahlı saldırgan, güvenlik kameralarını devre dışı bırakarak Saif el-İslam’ı bahçede öldürdü.

Aileye yakın kaynaklar, adresin bâtın tutulduğunu lakin yerinin sızdırıldığını söylüyor. Kuzeni Hamid Kaddafi, vefatını “şehadet” olarak nitelendirdi.

KADDAFİ’NİN 8 ÇOCUĞUNDAN BUGÜN 4’Ü HAYATTA KALDI

Kaddafi’nin öldürülen birinci oğlu Seyfularab oldu. Seyfularab NATO tarafından Nisan 2011’de Kaddafi’nin sarayına yapılan hava taarruzunda hayatını kaybetti. Libya hükümeti o atakta Seyfularab ve Kaddafi’nin 3 torununun hayatını kaybettiğini duyurdu. 1981 doğumlu Seyfularab, ABD’nin 1986’da Trablus’a düzenlediği atakta yaralanmıştı.

Oğullarından Hamis de birebir periyotta hayatını kaybetti. 1983’te doğan Hamis, 32. Tabur kumandanıydı. Yönettiği özel askeri birliğe “Hamis Tugayı” da deniyordu. Rusya’da askeri eğitim almıştı. NATO’nun Trablus ataklarına karşı savunmadan sorumluydu. Rus savunma sistemleri sayesinde kısmen de başarılı oldu. Hamis’in Ağustos 2011’de NATO hücumunda öldürülmesinin akabinde Trablus’ta denetim devrimcilere geçti.

BİRİ BABASIYLA BİRLİKTE YAKALANIP ÖLDÜRÜLDÜ

Kaddafi’nin oğullarından Mutasım babasının yanında kaldı. Babasıyla Sirte’ye gitti ve orada babasıyla birlikte muhalifler tarafından yakalanarak öldürüldü. 1974 doğumlu Mutasım, Libya ordusunda subay ve ulusal güvenlik müşaviriydi.

Kaddafi’nin büyük oğlu Seyfülislam ise öldürülen dördüncü çocuğu oldu.

BİR OĞLU TÜRKİYE’DE OLABİLİR

AA’da 2022’de yer alan bir habere nazaran Kaddafi’nin spora meraklı olan 1973 doğumlu oğlu Sadi, gençlik yıllarında uzun müddet futbol oynadı. Libya’nın iki büyük ekibi Ehli ve İttihad’da top koşturdu. İtalya’ya Perugia ekibine transfer oldu lakin pek başarılı olamadı. İhtilal olayları esnasında aksiyonları bastırmak için Sadi Tugayı olarak isimlendirilen askeri birliğin başındaydı. Bu tugay devrimcilere karşı Bingazi’yi kuşattı. Sadi, babasının devrilmesinin akabinde Nijer’e kaçtı. 2014’te Nijer idaresi tarafından Libya’ya teslim edildi. 7 yıl mahpus yattıktan sonra 6 Eylül 2021’de mahpustan çıkarıldı. Akabinde Türkiye’ye gittiği duyuruldu.

Kaddafi’nin hayattaki öbür oğlu Hanibal 2015’ten bu yana Lübnan’da hapishanede tutuluyor. 1975’te dünyaya gelen Hanibal, denizcilik ve lojistik eğitimi aldı. 19 Temmuz 2008’de İsviçre’de bir otelde yaşananlardan ötürü Lübnanlı model eşi Alina Skaf ile gözaltına alındı. Libya ile İsviçre ortasında bu nedenle kriz çıktı. Hanibal, babasının devrilmesinin akabinde Cezayir’e sığındı. Sonra eşinin yanına Beyrut’a gitti, fakat orada yakalanarak mahpusa atıldı.

Kaddafi’nin birinci eşinden olan oğlu Muhammed’in Umman’da yaşadığı biliniyor. 1969 doğumlu Muhammed daha çok irtibat ve GSM şirketleri bulunan bir iş insanıydı. Birebir vakitte Coca Cola’nın Libya’daki yönetim kurulu lideriydi. Muhammed 17 Şubat 2011’de Arap Baharı olayları başlayınca internetin kesilmesinden sorumlu tutulmuştu. Cezayir’e sığındı. Akabinde Umman’a sığınmacı olarak kabul edildi. Babasının kimi siyasetlerine karşı çıkıyordu, Arap Baharı’na karşı fiili bir direniş göstermedi.

Kaddafi’nin tek kızı Ayşe 1976’da dünyaya geldi. 4 çocuk annesi olan Ayşe daha çok hayır işleriyle uğraştığı için “Barış Prensesi” olarak isimlendirildi. Birleşmiş Milletler tarafından 2009’da düzgün niyet elçisi seçildi. Hukuk eğitimi alan Ayşe, doktora yapmak için Fransa’ya gitti. Lakin ABD’nin 2003’te Irak’a saldırmasının akabinde buna reaksiyon olarak ülkesine döndü. Babasının kabilesinden Ahmed Kaddafi ile evli olan Ayşe hala Umman’da yaşıyor.

patronlardunyasi.com