Tarife gerilimi sürerken Çin ekonomisi hedefi yakaladı, yuan 2023’ten bu yana en güçlü seviyeye çıktı
Geçen yıl yüzde 5 ile hükümetin 2025 yılı için öngördüğü büyüme amacına ulaşan Çin’in Gayri Safi Yurtiçi Hasılası (GSYH) birinci sefer 140 trilyon yuanı (20 trilyon dolar) aştı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın ikinci başkanlık devrindeki tarife artışlarının Çin’in ihracatını yavaşlatmasının beklendiği bir yılda, dış ticarette güçlü performans sergileyen Çin’in ihracatı iç talepteki zayıflığı dengeleyen kritik büyüme motoru oldu.
Ülkede 2025’te üretim artarken tüketim ve iç talep zayıf bir ivme gösterdi. Üretici fiyatlarındaki azalma ve tüketici fiyatlarındaki sakinliğin yanı sıra gayrimenkul yatırımlarında süren düşüş büyümeyi olumsuz etkilemeyi sürdürdü.
BÜYÜME AMACI YAKALANDI
Ulusal İstatistik Ofisi (UİB) datalarına nazaran, 2025’te evvelki yıla nazaran yüzde 5 artan GSYH, 140,1 trilyon yuana (20,1 trilyon dolar) ulaştı. Böylelikle hükümetin belirlediği “yüzde 5 civarındaki büyüme” oranı yakalanmış oldu. Ülke, 2020’de yüzde 2,2, 2021’de yüzde 8,4, 2022’de yüzde 3, 2023’te yüzde 5,2 ve 2024’te yüzde 5 büyümüştü.
Geçen yıl sanayi üretimi yüzde 5,9, hizmet arzı yüzde 5,4, tüketim ve iç talebin ölçüsü kabul edilen perakende satışlar ise yüzde 3,7 arttı. Altyapı, taşınmazlar, makine ve donanım harcamalarını içeren sabit sermaye yatırımları ise yüzde 3,8 azaldı.
Sanayide kapasite kullanım oranı, 2025 sonunda evvelki yıla nazaran 1,3 puanlık düşüşle yüzde 74,9 oldu.
GAYRİMENKUL DALINDAKİ DÜŞÜŞ SÜRDÜ
Gayrimenkul dalı ve konut piyasası, 2025’te de yatırımları ve ekonomik büyümeyi olumsuz etkilemeyi sürdürdü. Gayrimenkul yatırımları, 2025’te evvelki yıla nazaran yüzde 17,2 azalırken, yeni konut satışlarının pahası yüzde 12,6 düştü.
Sektörde 2022 yılından bu yana süregelen düşüş, 2025’te hızlanarak devam etti. 2021 yılında 14,7 trilyon yuanla (2,1 trilyon dolar) zirve noktasına ulaşan yatırımlar, geçen yıl 8,2 trilyon yuana (1,1 trilyon dolar) geriledi.
GENÇ İŞSİZLİK YÜKSEK SEYRETTİ, ÜRETİCİ FİYATLARI DÜŞTÜ
Çin’de kentlerdeki işsizlik oranı 2025 sonunda yıllık bazda 0,1 puan artarak yüzde 5,2 oldu. 16-24 yaş aralığında işsizlik oranı, 2024’te 15,7 iken 2025’te yüzde 16,5 olarak gerçekleşti. Genç işsizlik oranı, genel işsizlik oranının üzerinde seyretmeye devam etti.
Çin’de tüketici fiyatlarındaki sakinlik ve üretici fiyatlarındaki düşüş geçen yıl da devam etti. Enflasyonun temel göstergesi kabul edilen tüketici fiyatlarında 2025’te yıllık bazda artış kaydedilmezken, üretici fiyatlarında evvelki iki yıldaki gerileme sürdü. 2023’te yüzde 3, 2024’te yüzde 2,2 düşüş kaydeden Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ise 2025’te de yüzde 2,6 geriledi. ÜFE’de 2022’nin son çeyreğinde görülen gerileme hala devam ediyor.
Tüketici Fiyat Endeksi ise 2024’teki yüzde 0,2’lik artışın akabinde 2025’te sabit kaldı. Fiyat artışı, hükümetin 2025 için belirlediği yüzde 2’lik enflasyon maksadının altında gerçekleşti. Mart 2023’ten bu yana yüzde 1’in altında seyreden TÜFE, 2023 ve 2024’te yalnızca yüzde 0,2 artmıştı. Çin hükümeti, süregelen deflasyon eğilimi nedeniyle olağanda yüzde 3 olarak belirlediği yıllık enflasyon maksadını 2024’te yüzde 2’ye düşürmüştü.
Dünyada Kovid-19 salgını sonrasında başta gelişmiş ekonomiler olmak üzere enflasyonun yüksek seyrettiği bir periyotta Çin’de zıt taraflı eğilimin yerleştiği gözleniyor.
DIŞ TİCARET FAZLASI 1 TRİLYON YUANI AŞTI
İç ekonomik göstergelerin istikrarsız seyrettiği bir yılda büyüme maksadının yakalanmasında ülkenin dış ticaretteki güçlü performansı tesirli oldu.
Çin Gümrükler Genel Yönetiminin bilgilerine nazaran, 2025’te ihracat yıllık bazda yüzde 5,5 artışla 3,77 trilyon dolara ulaşırken, evvelki yıla nazaran artış kaydetmeyen ithalat 2,58 trilyon dolar oldu.
Kasımda kümülatif olarak birinci sefer 1 trilyon doları aşan dış ticaret fazlası, yıl sonunda 1,19 trilyon dolarla tüm vakitlerin en yüksek düzeyine ulaştı.
Washington idaresi ile yıl boyunca devam eden tarife tansiyonu, Çin’in bu ülke ile dış ticaretine olumsuz yansıdı ve Çin’in ABD’ye ihracatı yüzde 20 azaldı.
Bu devirde Çin’in ihracatı Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) ülkelerinden yüzde 13,4, Avrupa Birliği’nde (AB) yüzde 8,4, Latin Amerika’da yüzde 7,4 ve Afrika’da yüzde 25,8 artış gösterdi.
DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR GERİLEDİ
ABD’nin teknoloji alanındaki yaptırımları ve iki büyük gücün rekabeti nedeniyle artan jeopolitik risk algısı Çin’e gelen direkt yabancı yatırımları (FDI) 2025’te de olumsuz etkilemeyi sürdürdü.
Çin Ticaret Bakanlığının datalara nazaran, direkt yabancı yatırımlar, Ocak-Kasım 2025 periyodunda 693,1 milyar yuan (98,4 milyar dolar) seviyesinde gerçekleşti. Aktüel kullanılan yabancı sermaye ölçüsü, 11 ayda yıllık bazda yüzde 7,5 azaldı.
Çin’de 2023’te direkt yabancı yatırımlar yüzde 8 azalarak 1998’den bu yana birinci defa yıllık bazda gerilemişti. Direkt yabancı yatırımlar, 2024’te yıllık bazda yüzde 27,1 gerileyerek kayıtların tutulmaya başlandığı 1998’den bu yana en sert düşüşü kaydetmişti.
Batılı ülkelerin, Çin ile ekonomik bağımlılığa bağlı riskleri azaltma yönelimi ve bunun tedarik zincirlerinde yol açtığı süregelen değişimlere ek olarak, ABD Başkanı Donald Trump’ın ikinci iktidar periyodunda izlediği siyasetlerin yarattığı belirsizlikler Çin’e direkt yabancı yatırım akışını olumsuz etkiledi.
GRÖNLAND TANSİYONU YUAN’A YARADI
Dolar endeksinin, ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’la ilgili açıklamalarının yarattığı belirsizlikle gerilemesi, Çin yuanını güçlendirdi. Yuan/dolar paritesi Haziran 2023’ten bu yana birinci defa 7 düzeyinin altına inerken, Çin Merkez Bankası günlük orta noktayı 6,9929 olarak belirledi. Trump’ın Grönland’ın ilhakına onay vermeyen Avrupa ülkelerine yönelik gümrük tarifesi tehdidi, dolar üzerindeki baskıyı artırdı.
patronlardunyasi.com
