TCMB analizine göre hanehalkı enflasyon beklentilerinde iyileşme kademeli sürecek

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nda (TCMB) uzman olarak misyon yapan Furkan Höçük ve Ahmet Bilal Kurtoğlu ile ekonomist olarak misyon yapan Halil İbrahim Korkmaz tarafından hazırlanan “Hanehalkı Enflasyon Beklentileri ve Hissedilen Enflasyon” başlıklı tahlil, bankanın blog sayfası Merkezin Güncesi’nde yayımlandı.

Enflasyon beklentileri tüketim-tasarruf kararlarının portföy tercihleri ve fiyatlama davranışları üzere çeşitli kanalları etkilediği için enflasyon dinamiklerinde değerli rol oynadığının belirtildiği tahlilde, “TCMB fiyat istikrarı temel emeli doğrultusunda ekonomik aktörlerin enflasyon beklentilerini siyaset belirlemede kıymetli bir girdi olarak kullanıyor. Bu yazıda, hanehalkı beklentilerinin şekillenmesinde, hissedilen enflasyonun, tüketim sepetinde öne çıkan kalemlerin ve merkez bankası bağlantısının rolünü global örneklerle mukayeseli olarak inceliyoruz.” değerlendirmesi yapıldı.

Analizde, aylık frekansta kamuoyu ile paylaşılan “Sektörel Enflasyon Beklentileri”nin profesyonel iştirakçilerin yanı sıra gerçek dal ve hanehalkı kesitlerini de kapsadığı belirtilerek, “Son 10 yıllık periyoda dair anket sonuçları hanehalkının 12 ay sonrası için enflasyon beklentisinin mevcut enflasyon seviyesinin genel olarak hayli üzerinde seyrettiğini ortaya koyuyor.” denildi.

Analizde, kelam konusu farkın enflasyonun tek hane hududunda seyrettiği yıllarda da kendini gösterdiği kaydedildi. Gerçek bölümün enflasyon beklentisinin enflasyonun altında yahut üstünde olabilmekle birlikte daha yüksek korelasyon sergilediği belirtilen tahlilde, piyasa iştirakçilerinin beklentilerinin ise dezenflasyon öngörüsü ile manşet enflasyondan daha düşük bir düzeyde oluştuğunun görüldüğü söz edildi.

EN AZ REAKSİYON PİYASA KATILIMCILARINDAN

Analizde, manşet enflasyonda gözlenen oynaklıklara en az yansıyı yeniden piyasa iştirakçilerinin verdiği aktarıldı.

Buna nazaran her üç bölümün enflasyon beklentilerinin 12 ay sonra gerçekleşen enflasyonu varsayım etme gücü incelendiğinde piyasa iştirakçilerinin en düşük, hanehalkının ise en yüksek kusur hissesine sahip olduğunun görüldüğü analizde, “Hanehalkı beklentileri, enflasyonun görece daha düşük seyrettiği yıllarda dahi enflasyonun ortalama 10 puan üzerinde kalıyor. Enflasyonun daha yüksek ve oynak seyrettiği son yıllarda ise hanehalkı beklentileri ile enflasyon ortasındaki fark daha da açılıyor.” tabirlerine yer verildi.

ENFLASYON BEKLENTİLERİNİN FARKLILAŞMASI ÖBÜR ÜLKELERDE DE GÖZLENİYOR

Hanehalkı ve piyasa iştirakçileri başta olmak üzere başka ekonomik aktörlerin enflasyon beklentilerinin farklılaşmasının başka ülkelerde de gözlenen bir durum olduğunun bildirildiği tahlilde, “Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde, hanehalkı beklentilerinin mevcut enflasyonun ve profesyonel varsayımların epeyce üzerinde gerçekleştiği görülüyor. Bilhassa enflasyonun uzun müddet yüzde 2 yahut altında seyrettiği birçok ülkede yüzde 10 seviyesindeki hanehalkı beklentileri dikkat çekiyor.” denildi.

Söz konusu ayrışmanın nedenlerine bakıldığında ise hissedilen enflasyonun hanehalkı beklentilerindeki görece yüksek seviyeyi açıklamada öne çıktığının görüldüğü bildirilen tahlilde, hakikaten gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde hissedilen enflasyon ile enflasyon beklentilerinin epeyce yakın seviyelerde olduğuna dikkati çektiği tabir edildi.

Analizde, bu fotoğrafın mevcut enflasyon ve enflasyon beklentileri ortasındaki değerli farkın, hissedilen enflasyondan kaynaklandığını ortaya koyduğu vurgulandı.

Sonuçların daha evvelki TCMB çalışmalarındaki bulguları da desteklediği bildirilen tahlilde, burada dikkati çeken bir öbür konunun ise ülkelerin değişen enflasyon oranlarına karşın hissedilen enflasyon ve enflasyon beklentilerinin yuvarlama tesiriyle yüzde 5, 10 üzere düzeylerde ağırlaşması olduğu aktarıldı.

Analizde, “Sonuçlar hanehalkının hissettiği enflasyonun mevcut enflasyondan daha yüksek olduğunu ve hissedilen enflasyon ile beklentilerin yakın seyrini ortaya koyuyor. Beklentileri ve hissedilen enflasyonu etkileyen faktörleri incelemek de bu noktada kıymet kazanıyor. Bu doğrultuda, iştirakçilerin enflasyon beklentilerini oluştururken hangi harcama kalemlerini dikkate aldıklarına ait bilgileri ele alıyoruz.” değerlendirmelerine yer verildi.

Hanehalkı enflasyon beklentilerinde besin ve güç üzere sistemli harcama kalemlerinin global olarak öne çıktığının görüldüğünün belirtildiği analizde, Avrupa Birliği özelinde yapılan çalışmalardan elde edilen bulguların da birebir ortak faktörlerin varlığına işaret ettiği tabir edildi.

Analizde, Türkiye’de ise kelam konusu kalemlere hassasiyetin genel olarak daha yüksek olduğu aktarıldı. Ayrıyeten besin ve gücün yanında kiranın da hanehalkı beklentilerinde tesirli rol oynamasının dikkati çektiği vurgulanan tahlilde, şunlar kaydedildi:

“Son periyotta gerilemekle birlikte uzun müddettir manşet enflasyonun üzerinde seyreden kira enflasyonu bu ayrışmayı destekliyor. Sonuçlar besin üzere sık tüketilen eserler ve kira üzere harcama sepetinde değerli yer tutan kalemlerin hissedilen enflasyonun kıymetli belirleyicileri olduğunu ortaya koyuyor. Hissedilen enflasyonu en fazla etkileyen kalemlerdeki fiyat artışları ile manşet enflasyon ortasındaki farkın açılması hanehalkı beklentilerini üst çekiyor. Hanehalkı beklentilerinin iddia gücünün zayıflaması ise bu alandaki bağlantının aktif yapılmasının değerini ortaya koyuyor. Hakikaten, merkez bankası hakkındaki bilgi ve farkındalığın enflasyon beklentileri ile manalı bir ilgiye sahip olduğu biliniyor. Bu noktada, hanehalklarının merkez bankaları hakkındaki bilgiyi nereden aldığına da bakmak gerekir.”

SOSYAL MEDYA BİLGİ EDİNMEDE TESİRLİ BİR MECRA

Analizde, öbür gelişmekte olan ülkelerle misal formda Türkiye’de televizyon ve radyonun yanında toplumsal medyanın da bilgi edinmede tesirli bir mecra olduğunun dikkati çektiği belirtildi.

Bunun ise son yıllarda TCMB tarafından farklı kanallar kullanılarak yürütülen irtibat faaliyetinin dezenflasyon süreci açısından kıymetini ortaya koyduğu vurgulanan tahlilde, şunlar kaydedildi:

“Özetle, hanehalkı enflasyon beklentileri dünya genelinde olduğu üzere Türkiye’de de yapısal olarak mevcut enflasyonun ve öbür ekonomik aktörlerin beklentilerinin üzerinde seyrediyor. Bu farklılaşmanın temelinde ise hissedilen enflasyon yer alıyor. Türkiye’de besin ve gücün yanında kira da hissedilen enflasyonu açıklamada öne çıkıyor. Bu görünüm altında, hanehalkı beklentilerinin düzeyinin yanı sıra eğilimi de kıymet kazanıyor. Para siyasetindeki sıkı duruşun devamı ile düşecek enflasyon eşliğinde, hanehalkı beklentilerinin güzelleşmeyi kademeli bir biçimde sürdürmesini bekliyoruz. Bu süreçte iktisadın tüm kısımlarıyla aktif irtibatın sürdürülmesi de beklentilerdeki güzelleşmenin istikrarlı formda devamı için kıymetini koruyor.”

patronlardunyasi.com