TCMB: Zayıflayan çıpalamanın sıkı para politikası altında giderek iyileştiği görülüyor
TCMB’de Başdanışman Halil İbrahim Aydın, Başdanışman Eren Ocakverdi ve Araştırmacı Velihan Başpınar tarafından hazırlanan “Para Siyaseti ve Beklentilerin Çıpalanması” başlıklı tahlil, Bankanın blog sayfası Merkezin Güncesi’nde yayımlandı.
MERKEZ BANKASI MALİ DURUŞUNU BELİRLEMEKTEDİR
Enflasyon beklentilerinin çıpalanmasının fiyat istikrarının ön şartları ortasında yer aldığı belirtilen tahlilde, “Beklentilerin çıpalandığı bir ortamda enflasyon beklentileri merkez bankalarının enflasyon amacına yakınsarken, beklentilerin vakit içindeki oynaklığı düşer ve anket iştirakçileri ortasındaki farklı beklentiler birbirine yakınlaşır. TCMB ileriye dönük iddia patikasını oluştururken beklentilerin düzeyinin yanında bu kriterleri de dikkate almakta ve mali duruşunu belirlemektedir. Bu yazıda, Türkiye’deki piyasa iştirakçileri, firmalar ve hanehalkı kısımlarının enflasyon beklentilerinden yararlanarak, enflasyon beklentilerinin çıpalanmasına yönelik bulgularımızı paylaşıyoruz.” değerlendirmesi yapıldı.
Çıpalamayı ölçebilmek maksadıyla, birinci olarak, Piyasa İştirakçileri Anketi’nde (PKA) yer alan 12 aylık enflasyon beklentilerinin TCMB enflasyon varsayımlarından hareketli sapmasının hesaplandığı bildirilen tahlilde, daha sonra, bu beklentilerin vakit içerisinde oluşan oynaklığı ve anket iştirakçileri ortasındaki beklenti farklılaşmasının ölçüldüğü aktarıldı.
Analizde, “Son adımda, birbirinden farklı bilgiler sunan bu çıpalama ölçütlerini bir ortada kıymetlendirmek gayesiyle bileşik bir gösterge türetiyoruz. Ek olarak, İktisadi Yönelim Anketi (İYA) ve Tüketici Eğilim Anketi (TEA) bilgilerini kullanarak firmalar ve hanehalkı kesitleri için de oluşturduğumuz bileşik göstergeyi hesaplıyoruz.” tabirlerine yer verildi.
YAKIN PERİYODA BAKILDIĞINDA İSE OYNAKLIK ÖLÇÜTÜNÜN GERİLEME EĞİLİMİNDE OLDUĞU GÖZLENİYOR
Piyasa iştirakçilerinin enflasyon beklentilerinin TCMB kestirimlerinden ortalamada ne kadar ayrıştığını gösteren birinci ölçütün sapmanın sıkı para siyasetinin uygulanmaya başlandığı 2023’ün ikinci yarısından itibaren azaldığı ve 2024’ün ikinci yarısından itibaren yatay seyrettiğini gösterdiğine işaret edilen tahlilde, şunlar kaydedildi:
“Fiyatlama davranışlarının bozulduğu yüksek enflasyon ortamında, beklentiler daha sık güncellenebiliyor. Bu türlü periyotlarda, ikinci çıpalama ölçütü olan beklentilerin vakit içerisindeki oynaklığı ehemmiyet kazanıyor. Bu noktada, yüksek enflasyon ortamında oynaklığın düşmesinin çıpalama açısından tek başına kâfi olmayabileceği de not edilmelidir. Para siyaseti duruşunun değiştiği periyotlarda oynaklıkta artış olabileceği üzere, beklentilerin katılaştığı periyotlarda oynaklıkta düşüş görülebiliyor. Yakın periyoda bakıldığında ise oynaklık ölçütünün gerileme eğiliminde olduğu gözleniyor. Bir öbür çıpalama ölçütü olan yayılım, beklentileri oluşturan farklı iştirakçilerin ne ölçüde birbirlerine yakın kestirimlere sahip olduğunu gösteriyor. Anket iştirakçileri ortasındaki uzlaşının artması, beklentilerin çıpalanmasını destekliyor. Bu ölçüte nazaran yayılımın vakit içerisinde bariz bir biçimde azaldığı, böylece farklı iştirakçilere ilişkin beklentilerin vakit içerisinde birbirine yakınlaştığı görülüyor.”
Analizde, üstte anlatılan ölçütlerin beklentilerin çıpalanmasını farklı açılardan ele alsa da bu ölçütlerin her birini tek başına yorumlamanın çıpalanmayı ölçmek açısından kâfi olmayabileceği kaydedildi.
ZAYIFLAYAN ÇIPALAMANIN GİDEREK GÜZELLEŞTİĞİ GÖRÜLÜYOR
Bu nedenle, beklentilerin resmi iddialardan sapmasına, beklentilerin vakit içindeki oynaklığına ve iştirakçilerin beklentileri ortasındaki farklılaşmaya eşit yük vererek bileşik çıpalama göstergesi oluşturulduğu belirtilen tahlilde, “Elde edilen bu bileşik göstergeye nazaran, 2021’in son çeyreğinden itibaren zayıflayan çıpalamanın sıkı para siyaseti altında giderek güzelleştiği görülüyor.” tespitinde bulunuldu.
Analizde, öte yandan, piyasa iştirakçilerine kıyasla hanehalkı ve firmalar kesitinin enflasyon beklentilerini sistematik olarak üst istikametli, oynak ve yüksek yayılımlı oluşturduğunun bilindiği vurgulandı.
Buna rağmen, piyasa iştirakçileriyle benzeri halde, firma ve hanehalkı kesitlerinin enflasyon beklentilerinin de çıpalanma eğiliminde olduğunun görüldüğü aktarılan tahlilde, “Bileşik çıpalama göstergesi her iki kesim için de 2021’in sonundan itibaren bozulurken, 2023’ün yaz periyodundan itibaren toparlanıyor. Özetle, 2023’ün ikinci yarısından itibaren uygulanan sıkı para siyasetiyle birlikte enflasyon beklentilerinin düzeyi ve dağılımında güzelleşmeler görülmektedir. Çıpalama ölçütlerinde görülen güzelleşmenin önümüzdeki devirlerde devam etmesi, fiyat istikrarının sağlanmasını ve sürdürülmesini destekleyecektir.” değerlendirmelerine yer verildi.
patronlardunyasi.com
