Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), enflasyon sepetinde yer alan eserleri ve yüklerini güncellerken, sepette bu yıl 428 husus ve 972 husus çeşidi dikkate alınacak.
TÜİK’in internet sitesinde yer alan açıklamaya nazaran, Kurum, her yıl fiyat derlenen yerleşim ve iş yerleri ile sepette yer alan eserler, yükleri ile eser tariflerini güncelliyor.
Buna nazaran, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), toplumun tüketim kalıplarını mümkün olduğunca gerçeğe yakın formda yansıtmayı hedefleyen mal ve hizmet sepeti üzerinden hesaplanıyor.
Piyasada mevcut tüm mal ve hizmet fiyatlarının, takip edilmesinin mümkün olmaması nedeniyle TÜFE hesaplaması için hane halklarının tüketim harcamalarında değerli yer tutan mal ve hizmetler dikkate alınarak, bir sepet oluşturuluyor. Kelam konusu sepet, tüketicilerin günlük hayatlarında sıkça tercih ettiği eser ve hizmetleri içeriyor.
BAZ YIL GÜNCELLENDİ
Yürütülen çalışmalar sonucunda “2025” TÜFE için yeni baz yılı (temel yıl) olarak belirlendi. Baz yılı, fiyat endekslerinin “100” olarak kabul edildiği yıl olarak tanımlanıyor.
Baz yılının yenilenmesi, endeksin yorumlanmasını kolaylaştırırken, memleketler arası karşılaştırılabilirliği artırmakta ve endeks düzeylerinin çok büyümesini engelleyerek, daha anlaşılır referans noktası sağlıyor.
Baz yılının değişmesiyle, TÜFE’de hala kullanılan mevcut sınıflama yapısı yerine, yeni tüketim kalıplarını daha uygun yansıtan “Amaca Nazaran Ferdi Tüketim Sınıflaması COICOP-2018″e geçilmesine karar verildi.
Yeni baz yılı, sınıflama ve tartı yapısı ile üretilen birinci bilgiler, ocak TÜFE haber bülteniyle yayımlandı.
Bu süreç, endeksin tekrar hesaplanmasını değil, sadece mevcut dataların yeni sınıflama yapısına uygun formda gruplanmasını söz ediyor.
Bu nedenle, manşet enflasyon göstergelerinde rastgele bir değişiklik olmayacak. Sırf birtakım alt endekslerde sınıflama farkından kaynaklı değişiklikler görülebilecek.
SEPETTE YER ALAN ESERLERİN SAYISI DEĞİŞİYOR
Açıklamaya nazaran, bu yıl prestijiyle alandan data derleme tekniğiyle elde edilecek fiyat sayısı, derlenen toplam fiyat sayısının yaklaşık yüzde 51,14’ünü oluşturacak.
TÜFE’de bu yıl 81 vilayet ve 239 ilçe kapsamında, 39 bin 70 iş yeri ve 5 bin 246 konuttan (kira) 428 husus ve 972 unsur çeşidi için her ay yaklaşık 636 bin 640 fiyat derlenecek.
Her yıl Aralık ayında yapılan güncellemede, hanehalklarının tüketim harcamalarında yükü artan mal ve hizmetler endeks sepetine dahil ediliyor, tartısı azalan eserler sepetten çıkarılıyor.
Bu nedenle, TÜFE sepetinde yer alan eserlerin sayısı her yıl değişim gösteriyor. TÜFE tüketim sepeti ve tartıları ise yıl içinde değişmeden sabit kalıyor.
Bu yıl TÜFE tartılarının belirlenmesinde kullanılan temel data kaynağının değişmesi ve yeni sınıflamaya geçilmiş olması nedeniyle husus sepetine yeni giren ve çıkan husus sayısının, geçen yıllara kıyasla fazla olduğu görüldü.
Güncellemeye nazaran, bu yıl sepete simit (fırın, market ve gibisi yerlerde satılan), yöresel peynirler, hazır pizzalar, hazır börekler, okul forması, bebek elbisesi, termos ve araba ekspertiz fiyatı üzere 38 unsur listeye alındı.
Kakao, ekmek hamuru (yufka), kravat, gazeteler ve tıraş gereçleri üzere 30 eser ise sepetten çıkarıldı.
Ayrıca, hanehalklarının husus çeşidi seviyesinde değişim gösteren aktüel tüketim tercihlerinin de TÜFE sepetine yansıtılabilmesi için her yıl olduğu üzere pek çok unsur altına yeni husus çeşitleri eklendi.
Örneğin, 2026 yılında dizel araba (madde) büsbütün TÜFE sepetinden çıkarken, “otomobil (benzinli, elektrikli ve hibrid)” unsurları altına yeni unsur çeşitleri eklendi.
ANA KÜME AĞIRLIKLARI
TÜFE hesaplamalarında kullanılacak, ana küme tartıları da belirlendi. TÜİK’in, enflasyon hesaplama güncellemesiyle “2003=100” olan baz yılını “2025=100” olarak değiştirmesiyle, ana küme sayısı da 12’den 13’e çıktı. Birtakım ana kümelerin isimlerinde de değişikliğe gidildi.
Özellikle dijital eserler ve dijital içerik tüketimine ait kategoriler, COICOP-2018’de başka bir sınıf haline getirildi ve meçhul tanımlar ortadan kaldırıldı.
Sigorta ve finansal hizmetler, yeni harcama kümesi olarak enflasyon hesaplamasında yer aldı.
Buna nazaran, besin ve alkolsüz içeceklerin tartısı yüzde 24,96’dan yüzde 24,44’e, konut, su, elektrik, gaz ve başka yakıtların tartısı yüzde 15,21’den yüzde 11,40’a gerilerken, ulaştırmanın tartısı 15,34’ten 16,62’ye yükseldi.
Gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içecekler, tütün ve tütün eserleri, konut, su, elektrik, gaz ve başka yakıtlar, sıhhat, eğitim, bilgi ve irtibat ana kümelerinin yükünün azaldığı, giysi ve ayakkabı, mobilya, mefruşat ve meskende kullanılan ekipmanlar ile rutin konut bakım ve tamiratı, ulaştırma, cümbüş, dinlence, spor ve kültür, lokantalar ve konaklama hizmetleri, ferdî bakım, toplumsal muhafaza, çeşitli mal ve hizmetler kümelerinin yükünün arttığı görüldü.
Söz konusu tartılar, alkollü içecekler, tütün ve tütün eserlerinde yüzde 2,75, sıhhatte yüzde 2,79, bilgi ve bağlantıda yüzde 3,10, eğitimde yüzde 2,02, giysi ve ayakkabıda yüzde 7,90, mobilya, mefruşat ve konutta kullanılan ekipmanlar ile rutin mesken bakım ve tamirinde yüzde 7,92, cümbüş, dinlence, spor ve kültürde yüzde 4,34, lokantalar ve konaklama hizmetlerinde yüzde 11,13, şahsî bakım, toplumsal muhafaza, çeşitli mal ve hizmetlerinde yüzde 4,49 ve sigorta ve finansal hizmetlerde yüzde 1,07 olarak belirlendi.
Tüketici fiyat endeksi ana kümelerinin isim değişiklikleri ve oran yükleri şöyle:
| Ana harcama grupları | 2025 | Ana harcama grupları | 2026 |
| Gıda ve alkolsüz içecekler | 24,96 | Gıda ve alkolsüz içecekler | 24,44 |
| Alkollü içecekler, tütün | 3,52 | Alkollü içecekler, tütün ve tütün ürünleri | 2,75 |
| Giyim ve ayakkabı | 7,16 | Giyim ve ayakkabı | 7,90 |
| Konut | 15,21 | Konut, su, elektrik, gaz ve öbür yakıtlar | 11,40 |
| Ev Eşyası | 7,67 | Mobilya, mefruşat ve konutta kullanılan ekipmanlar ile rutin konut bakım ve onarımı | 7,92 |
| Sağlık | 4,09 | Sağlık | 2,79 |
| Ulaştırma | 15,34 | Ulaştırma | 16,62 |
| Haberleşme | 3,62 | Bilgi ve iletişim | 3,10 |
| Eğlence ve kültür | 3,36 | Eğlence, dinlence, spor ve kültür | 4,34 |
| Eğitim | 2,30 | Eğitim | 2,02 |
| Lokanta ve oteller | 8,31 | Lokantalar ve konaklama hizmetleri | 11,13 |
| Çeşitli mal ve hizmetler | 4,43 | Kişisel bakım, toplumsal müdafaa ve çeşitli mal ve hizmetler | 4,49 |
| Sigorta ve finansal hizmetler | 1,07 |
TÜİK’in internet sitesinde yer alan açıklamaya nazaran, TÜFE’nin hesaplanması ve kamuoyuna sunulması ile ilgili süreçler, vakit içinde toplumun değişen tüketim alışkanlıklarına, ekonomik şartlara ve memleketler arası standartlara uygun olacak biçimde daima güncelleniyor.
TÜFE’de fiyatlar, belli eserler için tarifli yer, vakit ve satış noktalarına nazaran derleniyor. Bu süreç, saha müşahedelerini, barkod tarama bilgilerini, idari kayıtları ve çevrim içi satış yerlerinden elde edilen web kazıma bilgilerini birlikte kullanan çok kaynaklı bir yapıya sahipken, memleketler arası standartlarda da önerilen bu yaklaşım, hem temsil gücünü hem de ölçümün doğruluğunu artırıyor.
Bilgisayar Dayanaklı Şahsî Görüşme Usulü (CAPI) ile alandan data toplama metodu, TÜİK’in 26 bölge müdürlüğünde vazifeli anketörlerin, seçilen iş yerlerini şahsen ziyaret ederek, mal ve hizmet fiyatlarını tablet bilgisayarlara kaydetmelerine dayalı klâsik bilgi derleme usulü olarak tanımlanıyor. Bu yıl prestijiyle alandan data derleme metoduyla elde edilecek fiyat sayısı, derlenen toplam fiyat sayısının yaklaşık yüzde 51,14’ünü oluşturuyor.
Barkod (satış) datalarının kullanımı formülüyle perakende ticaret dalında değerli hisseye sahip zincir marketlerden sağlanan bilgiler, TÜFE hesaplamalarında birinci olarak 2021’de kullanılmaya başlandı. Tahlil süreçleri tamamlanan iş yeri barkod datalarının TÜFE hesaplamalarına dahil edilmesiyle 2026 yılı prestijiyle bu metotla derlenen fiyat sayısı, toplam fiyat sayısının yüzde 43,29’una karşılık geliyor.
Kullanılan bir öbür formül ise “veri kazıma (web scraping)” biçimindeki fiyat derleme olarak uygulanıyor. 2026 yılı prestijiyle bu prosedürle elde edilen fiyat sayısı, derlenen toplam fiyat sayısının yaklaşık yüzde 5,57’sini oluşturuyor.
Gerek barkod datalarının kullanımı gerekse internet üzerinden derlenen fiyatların TÜFE hesaplamalarına dahil edilmesi istatistik ofisleri için maliyeti düşürürken cevaplayıcı yükünü de azaltıyor. Bunun yanı sıra istatistik üretiminde data derleme sıklığı daha yüksek ve daha büyük hacimli oluyor. TÜFE’nin zamanlılığı gereği bahsedilen her iki usul için de ilgili ayın 1’i ile 24’ü ortasındaki datalar kullanılıyor. Her unsur için elde edilen günlük fiyatın geometrik ortalaması alınarak ilgili unsurun aylık ortalama fiyatına ulaşılıyor.
SAĞLIK VE EĞİTİMDE KLASİK USUL YERİNE CAWI KULLANILIYOR
Bilgisayar Takviyeli İnternet Anketi (CAWI) yoluyla bilgi derleme metodu, cevaplayıcıların internet tabanlı özel olarak tasarlanmış anket formlarını çevrim içi olarak doldurmaları temel prensibine dayanıyor.
TÜFE’de, sıhhat ve eğitim bölümleri kümesinden seçilmiş unsur çeşitleri için fiyatların firma yetkilileri tarafından “www.tuik.gov.tr” internet sitesindeki anketin doldurulması formunda uygulanıyor. Bu sistem 2024 yılı boyunca test edilerek, kelam konusu fiyatlar hem anketörler tarafından yüz yüze görüşme sistemiyle alandan derlenmiş hem de eş vakitli olarak CAWI tekniği kullanılmıştı. Geçen yıl prestijiyle kelam konusu unsurlar klâsik sistemden çıkarılarak yalnızca CAWI yoluyla derlenmeye başlandı.
TÜFE kapsamında kira fiyatlarının takibi için Bilgisayar Takviyeli Telefon Görüşmesi (CATI) sistemi ile merkezde vazifeli operatörler tarafından data derlenirken, hanelerle kurumsal irtibat sınırı olan “ALO 124” üzerinden telefonla görüşülerek kira anketi gerçekleştiriliyor. Bu formda yapılan tüm görüşmeler kayıt altına alınıyor. Telefon ile kira anketi yapılamayan hanelerle ise bölge müdürlüklerinde misyonlu işçi tarafından bilgisayar dayanaklı yüz yüze görüşülerek anket uygulanıyor. Yıl boyunca “aynı konutun” kira fiyatı kesintisiz takip ediliyor. 2023’ten itibaren 5 bin 246 konuttan kira fiyatı inceleniyor.
TÜFE’de 2025 yılı prestijiyle yüklü olarak hizmet kümesinden (otel, lokanta ve benzeri) seçilmiş kimi husus çeşitleri için fiyatların CATI tekniğiyle derlenmesine başlanmıştı.
TÜFE’de idari kaynaklardan tam kapsamda ve yeni olarak derlenebilecek fiyatların direkt ilgili kurumlardan temini yoluna gidildi. Bu kapsamda akaryakıt fiyatları, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) kayıtlarından sağlanıyor.
patronlardunyasi.com