Türk bilim insanları, iki hedefli yerli akıllı kanser ilacı geliştirdi
Moleküler biyoloji ve genetik uzmanı Doç. Dr. Urartu Şeker ve grubu iki akıllı ilacı birleştirerek genetik mühendislik yoluyla daha akıllı bir ilaç üretmeyi başardı. Bilim dünyasında “bispesifik antikor” (aynı anda iki farklı amaca bağlanacak formda üretilen) olarak isimlendirilen bu teknoloji, bugüne kadar Türkiye’de birinci kere muvaffakiyetle geliştirildi ve işlevsel olarak doğrulandı.
Göğüs kanseri başta olmak üzere birçok kanser çeşidinde kullanılma potansiyeline sahip iki gayeli bu akıllı ilaç adayı Türkiye’nin ileri biyoteknoloji ligine resmen adım attığının güçlü bir göstergesi olarak bedellendiriliyor.
TEK İLAÇ, İKİ HEDEF
Bugüne kadar kullanılan akıllı kanser ilaçlarının büyük kısmının sırf tek bir maksada odaklandığını anlatan Doç. Dr. Şeker, “Ancak zamanla kanser hücreleri mutasyon geliştirerek bu ilaçlara karşı direnç kazanabiliyor, tedaviler tesirini kaybedebiliyordu. Direnç gelişiyordu. Geliştirdiğimiz yeni molekül ise bu soruna direkt tahlil getirmeyi hedefliyor. Antikor, kanser hücresinin yüzeyindeki EGFR ve HER2 isimli iki kritik reseptörü birebir anda amaç alıyor. Bu sayede tümör hücresinin kaçış yolları büyük ölçüde kapanıyor ve ilaç direncinin ortaya çıkması çok daha güç hâle geliyor. Bu yaklaşımı “kanser hücresini iki kapıdan birden kilitlemek” formunda tanımlayabiliriz” dedi.
Bu keşfin en çarpıcı taraflarından biri de mevcut iki farklı akıllı ilacın özelliklerinin, genetik mühendisliği yoluyla tek bir yeni molekülde birleştirilmesi olduğunu anlatan Doç. Dr. Şeker, “Normalde bu iki ilaç başka ayrı verilebiliyor. Fakat bilimsel bilgiler, bu ilaçların tek bir bispesifik yapı içinde birleştirilmesinin, başka kullanımına kıyasla çok daha güçlü ve tesirli sonuçlar ortaya koyduğunu gösteriyor. Ayrıyeten Türkiye’nin bu stil teknolojiye sahip birinci kez üretilmiş bir ilacı. Dünyada çok fazla var fakat Türkiye’de yok” diye konuştu.
TÜRKİYE İÇİN STRATEJİK DEĞERE SAHİP
Türkiye gazetesinden Ziyneti Kocabıyık’ın haberine nazaran, bu çalışmanın ‘sadece bir yayın değil, bir teknoloji platformu’ olduğunu söz eden Doç. Dr. Şeker, “Bu başarı, Türkiye’nin artık, antikor mühendisliği, akıllı kanser ilaçları, İleri biyoterapötik geliştirme alanlarında kendi teknolojisini üretebileceğini gösteren bir platform niteliği taşıyor. Bu cins çalışmaların artması için buluşumuzu patentlemedik ve herkese açık hâle getirdik. Diğerleri da üzerine yeni şeyler koysun diğer çalışmalarla geliştirsin istedik. Bugün Türkiye, kullandığı akıllı kanser ilaçlarının tamamını yurt dışından ithal ediyor. Bu durum hem hastalar hem de sıhhat sistemi için önemli bir ekonomik yük oluşturuyor. Bu çalışma, ilaçta dışa bağımlılığını azaltabilecek stratejik bir adım” dedi.
İSTEDİĞİMİZ HER İLACI YAPABİLECEK NOKTADAYIZ
Doç. Dr. Urartu Şeker, bu çalışmanın en büyük kazanımını şu sözlerle özetledi:
“Biz yalnızca bir molekül üretmedik. Bu ilacı nasıl geliştireceğimizi öğrendik. Artık knowhow Türkiye’de. Bundan sonra bizi durduracak teknik bir pürüz yok. Geliştirilen molekül şimdi klinik kademede değil. Bir sonraki maksat; molekülün daha da güzelleştirilmesi, akabinde faz-1 ve faz-2 klinik çalışmalara geçilmesi. Bunun için kamu dayanakları ve yatırım süreçleri planlanıyor.”
TÜBİTAK FONUYLA YAPILDI
Araştırma, TÜBİTAK tarafından fonlandı ve TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezinin ilaç geliştirme altyapısında yürütüldü. Çalışma, tüm zorluklara ve manilere karşın, bilim insanlarının imece adabı dayanışmasıyla tamamlandı.
patronlardunyasi.com
