Türkiye ihracatında son 5 yılda sektör yoğunlaşması arttı, ilk 10’un payı yüzde 76’yı aştı
2025 yılı prestijiyle Türkiye’nin en fazla ihracat yaptığı birinci 5 bölüm, toplam ihracatın yarısından fazlasına, birinci 10 dal de 4’te 3’üne imza atarken; sektörel bazda ihracatın kompozisyonunda son 5 yılda dikkat çeken gelişmeler yaşandı. Buna nazaran, 2022 yılı hariç liderliği kimseye kaptırmayan otomotiv bölümü, 2025 yılına gelindiğinde ikinci ile ortasındaki farkı 10 milyar dolara kadar çıkarırken, bu bölümün hissesi da yüzde 13’ten yüzde 17,5’e tırmanarak en yüksek düzeye ulaştı.
Ekonomim’in haberine nazaran, 5 yılda en süratli çıkışı yapan da savunma ve havacılık sanayii oldu. 2021 yılında ihracattan yüzde 1,4 hisse alan savunma, 2025 yılına gelindiğinde hissesini 4,2’ye kadar yükseltti. İhracatını kelam konusu devirde yüzde 213 artıran kesim, böylelikle geçen yıl birinci kere birinci 10’a girmeyi başardı. Birinci 10 dalın içinde son 5 yılda ihracattaki hissesi en fazla gerileyen ise çelik ile hazır giysi ve konfeksiyon kesimleri oldu.
7 BÖLÜM EKSİDE KALDI
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) datalarından derlenen bilgilere nazaran, genel ihracat 2021’den 2025’e yüzde 21 artarak geçen yıl 273 milyar 434 milyon dolara ulaştı. Bu devirde 26 kesimden yalnızca 9’unun ihracat artışı, yüzde 21’lik genel ihracat artışının üzerinde gerçekleşti. 5 yılda ihracatını en fazla artıran kesim yüzde 213 ile savunma sanayi olurken, onu yüzde 60 ile zeytin ve zeytinyağı, yüzde 42 ile de otomotiv kesimi izledi.
Öte yandan 19 bölümün ihracat artış suratı genel ihracat artış suratının altında kalırken, bu bölümlerden 7’sinin ihracatının 5 yılda gerilediği göze çarptı. 2021-2025 devrinden en fazla ihracat kaybı yüzde 26 düşüşle çelik bölümünde olurken, bu bölümü yüzde 18 düşüşle deri ve deri mamulleri, yüzde 17 düşüşle de hazır giysi ve konfeksiyon takip etti.
İLK 5’İN YÜKÜ ARTIYOR
Veriler, Türkiye ihracatında sektörel ağırlaşmanın da son yıllarda besbelli halde arttığını ortaya koyuyor. Genel ticaret sistemine nazaran 2025 yılında birinci 10 kesim toplam ihracatın yüzde 76,3’ünü gerçekleştirdi. 2021 yılında ise bu oranın yüzde 70,3 olduğu hesaplanıyor. Benzeri bir eğilim birinci 5 dalda de görülüyor. 2021 yılında birinci 5 dal, toplam ihracatın yüzde 49,4’ünü gerçekleştirirken; bu oran 2025 yılına gelindiğinde yüzde 52,6’ya yükseliyor.
Peki ihracatta ağırlaşmanın yaşandığı birinci 10 dalda tablo nasıl değişti? Birinci 10’da sıralama değişse de dalların çok fazla değişmediği görülüyor. 2021’den 2025’e birinci 10’dan yalnızca mobilya, kağıt ve orman eserleri kesimi düşerken, savunma ve havacılık sanayii listeye süratli biçimde girdi. Savunma sanayi 2021 yılında 16’ncı sırada iken, 2025 yılında 9’uncu sıraya kadar yükseldi.
OTOMOTİV ORTAYI AÇTI, SAVUNMA ATAĞA KALKTI
İhracatın lokomotif kesimlerindeki duruma bakıldığında, otomotiv sanayisinin tepe yarışında rakipleriyle ortasını giderek açtığı göze çarpıyor. Son 5 yılda, yalnızca 2022 yılında birinci sırayı kimyaya bırakan otomotiv sonrasında yükselişe geçerek hissesini bu süreçte yüzde 13’ten yüzde 17,5’e çıkardı; 2025 yılında 41,5 milyar dolarlık ihracatı ile ikinci sıradaki kimya dalına yaklaşık 10 milyar dolarlık bir fark attı. İkinci sıradaki kimya bölümünün hissesi da 2021’den 2025’e 2,3 puan artarak yüzde 13,5’e çıktı; bölüm ihracatını 5 yılda yüzde 26 oranında artırdı.
Elektrik ve elektronik dalının hissesi bu süreçte yüzde 6,3’ten yüzde 7,5’e yükselirken, sıralamada 5’incilikten 3’üncülüğe yükseldi. İhracatı 5 yılda yüzde 17 gerileyen hazır giysi ve konfeksiyon kesiminin hissesi da yüzde 9’dan yüzde 7,1’e düştü; ihracattaki sıralaması ise değişmedi. İhracatı 5 yılda 22,3 milyar dolardan 16,5 milyar dolara düşen çelik bölümünün hissesi yüzde 9,9’den yüzde 7’ye geriledi; ihracat sıralamasmasında 3’üncülükten 5’inciliğe geriledi.
İlk 10’un süratlisi savunma ve havacılık sanayii, ihracatını 5 yılda 3,2 milyar dolardan 10 milyar dolara yükseltirken, ihracattaki hissesi yüzde 1,4’ten yüzde 4,2’ye çıktı. Birinci 10’daki öteki kesimlerden demir/demir dışı metaller; hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri; makine aksamları ile tekstil/hammaddelerinin ihracattaki hisselerinde ise değişimler sonlu gerçekleşti.
patronlardunyasi.com
