Türkiye yolcu taşımacılığında bir efsane olan Mercedes 0 302 otobüslerin üretilmesinde önemli rol oynayan Bedirhan Çelik vefat etti

Burak ARTUNER

Otomarsan’ın birinci ürettiği model olan 0 302, şehirlerarası seyahatlerin vazgeçilmezi olmuştu. Türkiye’yi birinci defa çağdaş otobüs kavramıyla tanıştıran otobüs olan 0 302 uzun yıllar otobüs seyahatlerinde yolcuların da otobüsçülerin de birinci tercihi oldu.

Fabrikada üretilen birinci otobüs, Mayıs 1968’de banttan çıkmıştı. Kırmızı-krem renkli aracın, birinci olmasından kaynaklanan birtakım kusurları vardı. Tekrar de, açılış nedeniyle Türkiye’ye gelen Daimler-Benz yöneticilerini karşılamak üzere Yeşilköy Havalimanı’na bu araç gönderildi. Fabrika’da 8 Haziran 1968 günü yapılan açılışta ise banttan ikinci çıkan mavi-bej renkli otobüs kullanıldı. Otobüslerin açılışa yetiştirilmesi için birinci iki gün boyunca herkes sabahlamıştı. Birinci otobüs, bir gelin üzere süslenmiş olarak kapıdan çıkarılırken, fabrikada bayram havası esiyordu. Türk imali birinci Mercedes-Benz otobüs, aylardır büyük zorluklarla, özveriyle canla başla çalışan takımın gurur vesilesi olarak, artık yola çıkmaya hazırdı.

Otomarsan’ın birinci imalat müdürü Bedirhan Çelik (Arkada sağda) bir Arap müşteriye O 302yi tanıtırken. Mardin doğumlu olan Bedirhan Çelik, Arapça bildiği için efsane otobüsün Arabistan’a ihracında değerli roller üstlenmişti.

1968’DE YOLLARA ÇIKTI

Mercedes-Benz Türk Emekli Genel Koordinatörü o vakitler Bedirhan Çelik’ti. O günleri bir söyleşisinde şöyle aktarmıştı: “Davutpaşa fabrikasının açılışını yapacağız. 1 tane otobüs yapmışız. Allah’a şükür 1 tane daha yapmıştık. Zira yerli yapılan kablo demeti çalışmıyordu. O gece sabaha kadar çalıştık. Alman ustalar bile fiilen çalıştı o gece otobüsleri yetiştirdik. Almanları almaya havalananına gittik. Ahmet Veli Menger ve Kadir Has önümüzde oturuyor. Artlarında ise Johann Mayr ve ben. Kadir Bey “ne hoş şeyler yaptık.” Ahmet Veli Menger ise “arkandaki iki gence şükret, biz ne yaptık? Onlar her şeyi yaptı.” dedi.

1 numaralı otobüs Havalimanına giden araçtı birtakım eksiklikleri vardı 2 numaralı ise hoş olan. Fabrikadaki açılışta ise 2 numaralı O302 sergilendi. O gün kim 1 numarayı kim 2 numarayı alacak diye ortaklar ortasında bahis oldu. Kadir Bey “asla tek numaraları almam” deyince, yıllarca satılan O302’lerin çift numaraları Kadir Has’a, tek numaralar ise Mengerler’e gitti.” diye aktarmıştı.

Piyasadan büyük talep görmesine rağmen birinci yıl fabrikada yalnızca 73 otobüs üretilebilmişti. Zira fiziki kuralların yetersizliği kadar, mevzuat zorlukları ve döviz yokluğu nedeniyle yurtdışından materyal temininde de önemli kahırlar vardı. Buna karşın Otomarsan çalışanları, kimi vakit gereksinim duydukları donanımları donanım ve teçhizatı kendi imkanlarıyla geliştirerek, kimi vakitte meselelere pratik tahliller üreterek imalatın devam etmesini sağlıyorlardı. Beklentilerin üzerine çıkan talep nedeniyle daha birinci yılında Davutpaşa Fabrikası’nda kapasite artışı zarurî hale gelmişti.

17.03.2013 Soldan 4’üncü Bedirhan Çelik

Tesisin kuruluş kapasitesi tek vardiyada günde yaklaşık 1 araçtı. Fabrika 17 bin 500 metrekare üzerine kurulmuştu; bunun 8 bin 600 metrekaresi kapalı alandan oluşuyordu. Başlangıç takımında 6 mühendis, 12 konstrüktör ve teknisyen, 40 memur ve 235 emekçi olmak üzere 293 kişi misyon almıştı. Bir otobüsü üretmek için Bin 200 saat personellik ve 18 bin kesim materyale muhtaçlık duyuluyordu. Açılıştan kısa bir müddet sonra çift vardiyaya geçilerek yılık üretim kapasitesi yükseltildi. Akabinde fabrikada kimi ek geliştirmeler yapılarak 1972 yılında 1000 adetlik üretim sayısına erişildi.

17 YIL BOYUNCA PAZARIN TEK HAKİMİ OLDU

Türkiye’de otobüs nakliyeciliğinde yeni bir bölümün kapıların açan 0 302, otobüs pazarının en genç üyesi olmasına karşın satış başarılarıyla bölümdeki pozisyonunu süratle yükseltti. Efsane otobüs, yüzde 93’lere ulaşan hissesiyle, üretimde kaldığı 17 yıl boyunca pazarın tek ve mutlak hakimi oldu. Bu muvaffakiyet, tıpkı vakitte Otomarsan’ı Türkiye’nin en değerli sanayi kuruluşlarından biri haline getirdi.

İşte bu otobüsün yollara çıkmasında ve 17 yıl dorukta kalmasında hisse sahibi olan Bedirhan Çelik’e, Mercedes-Benz Türk AŞ’den ilanlı veda geldi.

Şirketin ilanında şu sözlere yer verildi: “Mercedes-Benz Türk’ün ülkemizdeki temellerinin atılmasında büyük emekleri olan, şirketimizin bugünlere hazırlanmasında öncü rol üstlenen ve kurumsal hafızasında silinmez izler bırakan, Türk otomotiv endüstrisinin bedelli duayenlerinden Emekli Koordinatörümüz Sn. Bedirhan Çelik’in vefatını büyük bir keder ile öğrendik.

Sn. Çelik’in değerli ailesi ve sevenlerine başsağlığı ve sabırlar dileriz.”

patronlardunyasi.com