Türkiye’de mevduat yapısı değişiyor: TL hesaplar büyüyor, döviz hesapları azalıyor
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) enflasyonla uğraş kapsamında attığı adımlar ve sistemde Türk Lirası’nın hissesini artırma stratejisi meyvelerini vermeye devam ediyor. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) haftalık datalarına nazaran 18 Ağustos 2024’te 12 trilyon 987 milyar TL olan sistemdeki toplam mevduat, 25 Temmuz 2025 tarihi prestijiyle yüzde 81.7 artarak 23.6 trilyon lirayı aştı.
TL MEVDUAT %240 BÜYÜDÜ
Bu devirde TL mevduat yüzde 93.3 artarak 7 trilyon 554 milyar liradan 14.6 trilyona çıktı. Kur Muhafazalı Mevduat (KKM) hariç bakıldığında ise TL mevduatın yüzde 240 artarak 4 trilyon 146 milyar liradan 14 trilyon 117 milyara ulaştığı dikkat çekti. Yaklaşık 2 yıllık devirde döviz hesaplarının büyüklüğü ise yüzde 65.6 artarak 8 trilyon 996 milyara ulaştı. KKM hariç TL mevduatın toplam içerisindeki hissesi yüzde 31.9’dan 59.8’e çıkarken, dövizin hissesi yüzde 38.1’e düştü.
KKM 101 HAFTADIR DÜŞÜYOR
Sabah’tan Oktay Özdabakoğlu’nun haberine nazaran, iktisat idaresinin bu yıl sonlandırmayı hedeflediği kur muhafazalı mevduatta 18 Ağustos 2023’teki tarihi doruğun akabinde başlayan düşüş süreci kesintisiz olarak 101 haftadır devam ediyor. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun son açıkladığı datalara nazaran KKM hesapları 25 Temmuz haftasında 489 milyar liraya indi. KKM’nin büyüklüğü dolar bazında ise 12.1 milyar dolara geriledi. KKM’de 18 Ağustos 2023’te 3.4 trilyon TL (126.4 milyar dolar) ile rekor kırılmıştı. Kur muhafazalı mevduatın TL mevduattaki hissesi yüzde 45.1’den 3.6’ya inerken, toplam mevduattaki hissesi ise yüzde 26.2’den 2’ye geriledi. BDDK’nın hazirana ait aylık dataları, mevduatta kısa vadeye ilginin bilhassa son 1 yılda süratle arttığını ortaya koyuyor. Haziran 2025 prestijiyle vadesiz mevduat yüzde 43.8 artarak 8.1 trilyonu geçerken, 1 aya kadar vadeli mevduat yüzde 69.2 artarak 3.3 trilyona, 1-3 ay ortası vadeli mevduat ise yüzde 101.5 artarak 8.7 trilyona çıktı. 3 aya kadar vadeli toplam mevduat yüzde 68.8 artarak 20.2 trilyona dayandı. 3 aya kadar vadelinin toplam mevduat içerisindeki hissesi 1 yılda yüzde 72.5’ten 88’e ulaştı. Son 1 yılda 3-6 ay ortası vadeli mevduat yüzde 22.2, 6-12 ay ortası vadeli mevduat yüzde 64.1, 1 yıldan uzun müddetli vadeli mevduat ise yüzde 41.7 azaldı.
18 TRİLYONU 1 MİLYONUN ÜZERİNDE
Mevduatın fiyat olarak dağılımına bakıldığında ise, 1 milyon liranın üzerindeki hesapların toplamdaki hissesinin yükseldiği gözleniyor. BDDK’nın datalarına haziran sonu prestijiyle 1 milyon TL’nin üzerinde büyüklüğe sahip olan yurtiçi yerleşiklere ilişkin 2 milyon 289 bin hesapta 17 trilyon lira meblağında mevduat bulunuyor. Yurtiçi yerleşiklerin toplam 21 trilyon 346 milyar liralık mevduatının yüzde 79.6’sı, hesap büyüklüğü 1 milyon liranın üzerinde olan mudilere ilişkin görünüyor. Yurtdışı yerleşiklere ilişkin 208 bin 1 milyon TL’nin üzerinde büyüklüğü sahip hesapta da 1 trilyon 328 milyar lira tutuluyor. Böylelikle 1 milyon liranın üzerinde büyüklüğe sahip olan 2 milyon 498 bin hesapta, 18 trilyon 331 milyar lira ile, 22 trilyon 912 milyar lira olan mevduatın yüzde 80’i bulunuyor.
TL’YE DÖNÜŞÜME DESTEK
Öte yandan TCMB, firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerini TL’ye çevirmeleri karşılığında sağlanan dönüşüm takviyesinin müddetini üç ay daha uzattı. Karar, 1 Ağustos 2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. TCMB’nin 26 Ocak 2023’te başlattığı, yurt dışından getirilen dövizlerin TL’ye dönüşünü teşvik eden uygulamanın mühleti, daha evvel belirlenen 31 Temmuz 2025 tarihinden 31 Ekim 2025 tarihine kadar uzatıldı. Uygulama kapsamında, firmalar yurt dışından getirdikleri dövizleri bankalar aracılığıyla Merkez Bankası’na satarak TL’ye çevirdiklerinde, dönüşüm kuru üzerinden çevrilen meblağın yüzde 3’üne kadar dönüşüm dayanağı alabiliyor. Bud esteğin sağlanabilmesi için firmaların, belirlenen mühlet boyunca döviz alımı yapmama taahhüdünde bulunmaları gerekiyor. Merkez Bankası, bu düzenleme ile yurt dışı döviz kaynaklarının iç piyasaya kazandırılmasını ve finansal istikrarın güçlendirilmesini amaçlıyor.
patronlardunyasi.com
