Türkiye’de Süleyman Demirel ile popüler olan avokado, Fatih Altaylı’nın cezaevi anıları sonrası tekrar gündemde 

Toygun ATİLLA

SÜLEYMAN DEMİREL İLE ŞÖHRET OLDU

1990’lı yıllarda Süleyman Demirel’e atfedilen “Her gün avokado yerim” sözü, o periyot için alışılmadık bir beslenme tercihini kamuoyuna taşıdı.

Bu cümle lisanlardan diller dolaştı, Süleyman Demirel’in sıhhat sırrının avokado olduğu efsane olarak hepimizin hafızasına yerleşti.

Her ne kadar yıllar sonra Süleyman Demirel’in doktorluğunu yapan Prof. Dr. Osman Müftüoğlu bu bilginin yanlışsız olmadığını açıklamış olsa da Türkiye’de bir kuşağın avokado ile tanışması Süleyman Demirel sayesinde oldu.

FATİH ALTAYLI İLE GÜNDEME GELDİ

Avokado o yıllarda büyük kentlerde sonlu bulunan, çoğunlukla ithal ve değerli bir eserdi.

Aradan yıllar geçti.

Bu kere gazeteci Fatih Altaylı’nın cezaevi günlerini anlatırken “dilekçe vererek avokado ve brokoli talep ettiğini” söylemesi, tıpkı meyveyi yine gündeme taşıdı. Avokado bir sefer daha konuşuluyordu.

ÜRETİM 100 KAT ARTTI

Bende bunun üzerine tekrar tanınan olan avokadonun Türkiye’deki yol haritasını araştırmayı kendime keder edindim.

Hemen oturdum, TÜİK datalarını inceledim.

Bu datalara nazaran, 2004’te 400 ton üretilen avokado üretimi 2023’te 38 bin 462 yol olmuştu. Yani 19 yılda üretim yaklaşık 100 kat artmıştı.

Ekim alanları ise tıpkı devirlerde 700 dekardan 47 bin 205 dekara çıkmıştı.

Bu artış, Türkiye’de sağlıklı beslenme trendinin yükselişiyle paralel ilerledi. Lakin asıl belirleyici öge, Akdeniz çizgisindeki üretim potansiyelinin fark edilmesi oldu.

Bugün üretimin büyük kısmı, Antalya (özellikle Alanya ve Gazipaşa), Mersin (Anamur, Bozyazı), Muğla’nın birtakım ilçeleri tarafından karşılanıyor.

Antalya tek başına üretimde açık orta birinci sırada yer alıyor.

Avokado uzun mühlet Türkiye için ithal bir eserdi. Lakin tablo değişmeye başladı.

İHRACATTA YAPIYORUZ

Dünya Bankası WITS bilgilerine nazaran, 2023 yılında Türkiye’nin dış ticaret sayılarına nazaran 2023 ithalatı 10 milyon 953 bin 900 kilo ve bunun karşılığı ise 9.85 milyon dolar. İhracatı ise 5 milyon 728 bin 130 kilo ve 8.07 milyon dolar…

Türkiye hala avokado ithalatçı üzere görünse de ihracatla gelinen noktada aranın epey daraldığını görmek mümkün.

RUSYA’YA SATIYOR KENYA VE TANZANYA’DAN ALIYORUZ

Türkiye’nin avokado ihracatında en büyük pazarı Rusya olurken ithalatta evvel çıkan ülkeler ise Kenya ve Tanzanya…

Tarım iktisadına bakıldığında, küçük alanda yüksek gelir potansiyeli sağlayan, ihracat geliri bahtı bulunan avokado çiftçiler içinde tercih sebebi olmuş.

AVOKADO’NUN YARARLARI

Şimdi gelelim avokadonun yararlarına. Okuduğum bilimsel makalelere nazaran, avokado, tekli doymamış yağ asitleri bakımından güçlü (kalp-damar sıhhati ile ilişkilendiriliyor), yüksek lif içeriyor, potasyum ve folat açısından güçlü, E ve C vitamini barındırıyor.

Belki bir “Mucize” değil lakin istikrarlı beslenme içinde güçlü bir oyuncu.

Bu nedenle sportmen diyetlerinden CEO menülerine kadar geniş bir tüketim alanı buldu.

Demirel’in sofrasında “alışkanlık” olarak anılan avokado, Fatih Altaylı’nın cezaevi anılarında “dilekçeyle gelen ürün” oldu.

Bir devir “Batılı alışkanlık” diye anılan eser, bugün Antalya’daki üreticinin bilançosunda yer alıyor, cezaevi koğuşlarının sofralarını süslüyor.

patronlardunyasi.com