Türkler yurt dışında 700 milyar TL harcadı, yabancılar Türkiye’de frene bastı
Türkiye’nin son yıllarda yurt dışına kıyasla değerli bir ülke haline gelmesi, yerli ve yabancı tüketicinin fiziki alışveriş davranışlarını esaslı biçimde değiştirdi. 2017’den bu yana her yıl yabancıların Türkiye’de yaptığı alışveriş, Türklerin yurt dışı harcamalarını açık farkla geride bırakırken, bu tablo 2025’te birinci sefer bilakis döndü.
Bankalararası Kart Merkezi (BKM) dataları, yerli tüketicinin yurt dışına yöneliminin tarihi bir eşiği aştığını ortaya koydu. Tabloya nazaran Türklerin yurt dışı alışveriş harcamaları 2025’te bir evvelki yıla nazaran yüzde 67 artarak 699,7 milyar TL’ye yükseldi. Bu sayıyla yıllık bazda birinci defa turist alışverişini geçmekle birlikte birebir vakitte rekor da kırıldı. Birebir devirde yabancıların Türkiye’de yaptığı harcamalar ise sadece yüzde 6 artışla 496,2 milyar TL’de kaldı. Daha çarpıcı olan ise süreç adedi tarafı oldu.
Yabancıların Türkiye’den yaptığı alışverişte süreç sayısı 2024’te 149,3 milyon iken 2025’te 122,9 milyona geriledi. Buna karşılık Türklerin yurt dışı alışveriş süreç adedi 379,4 milyondan 500,6 milyona çıktı. Bu tablo, yabancıların Türkiye’de daha az sayıda eseri daha yüksek fiyatlarla satın aldığını, Türk tüketicinin ise yurt dışında daha sık ve daha yaygın alışveriş yaptığını gösteriyor.
YURT DIŞI İLE FİYAT FARKI YÜZDE 20’LERE ULAŞTI
Uzmanlara nazaran kırılmanın temelinde üç ana öge bulunuyor. Birincisi, Türkiye’deki yüksek enflasyon nedeniyle fiyatların yalnızca yerliler için değil yabancılar açısından da dahi kıymetli hale gelmesi. Uzun yıllar boyunca döviz kurlarının TL karşısında süratli kıymet kazanması, Türkiye’yi turistler için “alışveriş cenneti”ne dönüştürmüştü. 2022-2023 yıllarında yabancılar, adeta hudut bölgelerinde alışveriş tipleri düzenliyordu. Lakin son iki yılda kur artış suratının enflasyonun altında kalması ve fiyatların süratle yükselmesi bu avantajı ortadan kaldırdı.
İkincisi, “Türkiye kıymetli ülke” algısının yabancı tüketici nezdinde güçlenmesi. Bilhassa dokuma, ayakkabı ve kozmetik üzere kalemlerde fiyatların Avrupa ve Körfez ülkeleriyle yakınsaması, hatta kimi eserlerde daha değerli hale gelmesi, alışveriş iştahını sınırladı. Dal temsilcilerine nazaran halihazırda Türkiye, tıpkı eserde birçok Avrupa ülkesinden yüzde 20 daha değerli bir ülke pozisyonunda bulunuyor.
Üçüncü öge ise Türk tüketicinin yurt dışında fiyat karşılaştırmasına daha fazla yönelmesi. Balkanlar, Orta Doğu ve Avrupa kentlerinde yapılan fiziki alışverişlerde, birçok eserde Türkiye’ye kıyasla daha uygun fiyatlar sunulması, yurt dışı harcamaları hızlandırdı. Artık bu nedenler ile Türkiye’den Avrupa’ya alışveriş çeşitleri düzenleniyor.
ALIŞVERİŞİN ROTASI DEĞİŞTİ
Ekonomim’den Yener Karadeniz’in haberine nazaran, bilgiler, değişimin ne kadar keskin olduğunu net biçimde ortaya koyuyor. 2022 ve 2023’te yabancıların Türkiye’deki alışveriş harcamaları, Türklerin yurt dışı harcamalarının neredeyse iki katına kadar çıkmıştı. 2024’te fark kapanırken, 2025’te birinci sefer büsbütün bilakis döndü. Böylelikle yıllardır süren “turist alışverişi Türkiye’yi taşır” istikrarı bozulmuş oldu.
Bu eğilim devam ederse, perakende bölümü açısından değerli riskler gündeme gelebilir. Turist alışverişinin zayıflaması, bilhassa turizm bölgelerindeki mağazalar, AVM’ler ve mahallî esnaf için gelir kaybı manasına geliyor. Tıpkı vakitte yerli tüketicinin harcamasının yurt dışına kayması, iç talep üzerinde baskı yaratıyor. Kesim temsilcilerinin verdiği bilgilere nazaran 2022-2023’te yüzde 30-35 üzere yüksek oranlara çıkan turist alışverişinin oranı, geçen yıl yüzde 10’lar mertebesinde kaldı.
patronlardunyasi.com
