Üniversite diplomasının iş garantisi algısı çökerken yüz binlerce genç kayıt yaptırmaktan vazgeçiyor

Demografik daralma, üniversite fiyatlarındaki artış, mezun–istihdam uyumsuzluğu ve gençlerin yurtdışı eğitim ile alternatif öğrenme modellerine yönelmesi, üniversiteye talebi besbelli biçimde azaltıyor. Hürriyet’in haberine nazaran, geçtiğimiz yıl YKS’ye toplam 2 milyon 560 bin 649 aday başvurdu. Yerleştirme sürecinde ise 1 milyon 412 bin 734 aday tercih yaptı. Tercih yapan adayların 785 bini üniversitelere yerleşme hakkı kazandı lakin bunlardan 336 bini kayıt yaptırmadı. Bu tabloyu Ulusal Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu eski Lideri ve Başkent Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri öğretim üyesi Prof. Dr. Burhanettin Dönmez, kıymetlendirdi:

İŞ GARANTİSİ ALGISI ÇÖKTÜ

“Üniversite dediğimiz kurum, hiçbir siyasi ve ticari dert olmadan bilimsel, felsefi ve sanatsal üretim yapan bir merkezdir. Fakat bugün geldiğimiz noktada bu tarif büyük ölçüde aşınmış durumda. Vakıf üniversitelerinde de çok hudutlu sayıda istisna dışında ticari dertler belirleyici hâle geldi. Bu türlü olunca üniversite, kamusal bir kurum olmaktan çıkıp yatırım alanı üzere algılanmaya başlandı. Üniversite tercihlerindeki kırılmanın temel nedenlerinden biri istihdam sorunu. Evvelce üniversite mezuniyeti Türkiye’de büyük ölçüde iş garantisi manasına geliyordu. Bugün ise üniversite öğrencilerinin en büyük sorunu istihdam. Fen-edebiyat fakülteleri başta olmak üzere birçok fakülte bilim üretmek hedefiyle kurulmuş olmasına karşın öğrencilerin çok büyük bir kısmı öğretmen olmak için bu kısımlara yöneldi. Bu alan artık tıkandı. Üniversite geleceği meçhul, yapılan yatırımın ne vakit karşılık bulacağının bilinmediği bir alan haline geldi.

GENÇ NÜFUS AZALIYOR

Türkiye’de genç nüfus giderek azalıyor. Üniversite çağındaki öğrenci sayısındaki bu demografik düşüş, mevcut üniversite sayısını taşıyamayacak bir tabloyu beraberinde getiriyor. Önümüzdeki yıllarda üniversiteler öğrencisizlik problemiyle daha açık biçimde karşı karşıya kalabilir. Geçtiğimiz devirde üniversiteyi kazandığı halde kayıt yaptırmayan 336 bin kişi var. Bu sayı, kolay bir hesapla yaklaşık 10 üniversiteye karşılık geliyor. Bugün Türkiye’de öğrenci sayısı 20 binin altında olan çok sayıda üniversite bulunuyor. Şayet bu eğilim devam ederse, önümüzdeki yıllarda öğrenci yetersizliği nedeniyle üniversitelerin kapanması gündeme gelebilir. Kazandığı halde kayıt yaptırmayan öğrenci sayısı bu yıl 336 bin ise gelecek yıl bunun 500 bin olmayacağının bir garantisi yok.

BÖLGESEL OKULLARA GEÇİŞ

Üniversiteler ortasındaki ayrışma derinleşiyor. Çok sayıda kurum ‘bölgesel üniversite’ pozisyonuna gerileyebilir. Bu üniversitelerin daha çok bulundukları ilin ya da etraf vilayetlerin öğrenci talebine dayanan bir yapıya yönelmesi kelam konusu olabilir. Öğrenci profili büyük ölçüde mahallî seviyede şekillenir. Bu durumda da mezunların ulusal ve global ölçekte rekabet gücü zayıflar. Bugün iş dünyasının üniversite diplomasına bakışı da değişti. Bugün özel bölüm giderek daha fazla ‘Bu işi yapabiliyor musun?’ diye soruyor. ‘Bir ay deneyelim, sonra konuşuruz’ deniliyor. Global ölçekte kimi büyük şirketler diploma koşulunu kaldırdı. Üniversiteler ise doküman ve sertifika dağıtan kurumlar haline geldi.”

PANDEMİNİN TESİRİ OLDU

“Pandemiyle birlikte uzaktan eğitimin sürat kazandığı görülüyor. Dünyanın saygın üniversiteleri uzaktan eğitim yoluyla global geçerliliği olan diplomalar vermeye başladığında, mahallî üniversitelerin durumu daha da zorlaşacak. Yabancı lisanı olan ve bu imkânlara erişebilen öğrenciler farklı seçeneklere yöneliyor. Bu tablo uzun vadede sürdürülebilir değil. Üniversite sayısının azaltılması, niteliğin artırılması gerekiyor. Üniversitelerin pedagojik, etik ve akademik olarak özüne dönmesi kural. Biz öğretim üyeleri olarak dikkat çekmekle yükümlüyüz. Tedbir alacak olanlar ise sistemi yönetenlerdir.”

patronlardunyasi.com