Uzay enkazı tehlikesi artıyor; uçuş iptalleri kapıda
Uzay sanayisinin süratli büyümesiyle birlikte atmosferin çabucak üstündeki “uzay çöpü” ölçüsü giderek çoğalıyor. Uzmanlar, yalnızca büyük roket gövdelerinin değil, atmosfere tekrar girerken yanmadan kalan küçük modüllerin bile 30.000–40.000 feet seyir irtifasında uçan ticari uçaklar için tehlike oluşturduğunu belirtiyor.
Avrupa Uzay Ajansı (ESA) Enkaz Sistemi mühendisi Benjamin Virgili Bastida, tehlikeyi volkanik kül bulutlarına benzeterek şöyle diyor:
“Uçaklar çok daha küçük enkaz modüllerinden etkilenebilir. Atmosfere tekrar giren enkaz modülleriyle karşılaşmak önemli bir risk yaratıyor.”
İspanya’da yaşanan kritik olay, bu riske somut örnek teşkil ediyor. 2022’de Çin’in Long March 5B roketinin denetimsiz düşüşü nedeniyle İspanya hava alanının büyük bir kısmı kapatılmış; 300’den fazla uçuş gecikmiş, rota değiştirmiş yahut iptal edilmişti.
Uzmanlara nazaran, yüksek doğrulukla enkazın nereye düşeceğini iddia etmek hâlâ güç. Bu belirsizlik havacılık yetkililerini bir ikilemle karşı karşıya bırakıyor: geniş hava alanı kapatmalarıyla ekonomik kayıplar yaratmak ya da riski göze alarak standart uçuşlara devam etmek.
ESA, atmosferin 100–200 km üzerindeki dinamikleri daha uygun anlamak ve enkaz hareketlerini daha yanlışsız izlemek üzere 2027’de DRACO (Yıkıcı Tekrar Giriş Kıymetlendirme Konteyneri Hedefi) vazifesini başlatmayı planlıyor. Bu kapsül, 200’den fazla sensörle uyduların parçalanma sürecini inceleyerek data toplayacak.
patronlardunyasi.com
