Zeytinyağı markası Kristal’in ikinci kuşak yöneticisi Noel Micaleff, 91 yaşında hayatını kaybetti
Deniz DALLI
‘Levanten’ sözcüğü Fransızca kökenlidir. ‘Doğu’ manasına gelen ‘Levant’ sözünden gelir. 18 ve 19’uncu yüzyılda İzmir ve Lübnan’ı da içine alacak biçimde Doğu Akdeniz ve Ortadoğu’nun bir kısmını içine alan bölgeye yerleşen Avrupalılara, bilhassa de Fransız ve İtalyanlara denilirdi.
Levantenlerin büyük kısmı Osmanlı periyodunda, bilhassa Kapitülasyonların sağladığı avantajla İzmir’e gelmiş ve burayı periyodun en kıymetli ticaret merkezlerinden biri haline getirmişti.
İşte o gelen ailelerden biri de Micaleff Ailesi’ydi. Malta’dan 1860’lı yıllarda gemiyle geldikleri İzmir’de, gemi levazımında başladılar işe.
Levantenlerin birçoğu Kurtuluş Savaşı’nın akabinde kenti terk etti lakin Micaleff Ailesi, gitmeyenler ortasında yer aldı.
İzmir’i terk etmeyen Micaleff Ailesi, ülkede endüstrileşmenin de önünü açan birinci ailelerden oldu.
Micaleff Ailesi’nin fertlerinden Anthony Micaleff, 1930’lu yıllarda tiftik, zeytinyağı, tütün, zerdali cekirdeği ürülerinin alım satımını gerçekleştiren bir tüccardı.
1938 yılında, İzmir’de Kristal Zeytinyağı’nın temelini attı.
Milliyet gazetesinde Dilek Gappi Mayıs 2010’daki yazısında, Noel Micaleff, babasının fabrikayı nasıl kurduğunu şöyle anlatmıştı:
“O devirlerde Türkiye’yi çok uygun tanıyan ve Kuşadası’nda ülkenin en es- ki rafinelerinden birine sahip İtalyan bir endüstrici vardı. Babam öbür işlerine ek olarak, bu İtalyan endüstrici ile birlikte 1938’de rafine üretim te- sisi kurdu. Hayal meyal hatırlıyorum o tarihlerde İzmir’de elektrik yoktu. Fabrikayı çalıştıracak sistemi kurmak için eski bir lokomotif satın almışlardı. O vakitler İzmir bile lakin gaz lambaları ile aydınlanabiliyordu. Havagazı tesisi fabrikadan sonra kuruldu.
Söke’den Aydın, Torbalı, Sultanhisar, Ayvalık yörelerinden satın alınan zeytinler bu fabrikada işleniyordu.
Bilir misiniz yağlar o tarihte deve kervanları ile gelirdi. Güğümler, tulumlarla taşınırdı. 1940’lardan sonra kamyonlar başladı. Kristal Türkiye’nin birinci rivera zeytinyağını tekene kutuya koyan birinci kurumdur. Babamlar fabrika kurulduğunda birinci ihracata Güney Amerika’yla başlamışlar. Türkiye’nin rafine zeytinyağında birinci ihracatını Amerika ve Kanada’ya biz gerçekleştirdik. Birinci ihracat kutuları, 200 kiloluk varillerdi. Güney Amerika işleri ke- sildi ve dahili piyasayla çalışmaya sürat verdik.”
Kristal markasının logosu da dedeleri Carmelo Micaleff’i Malta’dan Türkiye’ye getiren vapurdu. Zeytinyağlarının konulduğu teneke kutularının üzerine gemi logosu konuldu. Onun öyküsünü ise ailenin şirketteki üçüncü nesil temsilcisi Christopher Dologh şöyle söz etmişti:
“Kristal, zeytinyağı kültürünün Türkiye’de yeşermesine, gelişmesine kuşaklar uzunluğu öncülük ve hizmet etmiş çok bedelli bir marka, hatta kimileri için bir markadan da fazlası. Bilhassa Anadolu’da zeytinyağının kullanılmasına ve yaygınlaşmasına öncülük etmiş. Anadolu insanı Kristal zeytinyağı demektense bize logomuzda yer alan vapur görselinden esinlenerek ‘vapurlu yağ’ demeye başlamış.
Logomuzdaki vapurun kıssası ise aslında bir başlangıcı söz ettiği için çok manalı. 1860’lı yıllarda Micaleff ailesi Malta’dan İzmir’e bir vapurla gelir ve bir ailenin kıssası vakitle bir birincinin öyküsüne dönüşür. 1938’de zeytinyağı üretimine başlayan Micaleffler, 1945’de Türkiye’nin birinci zeytinyağı markalarından birinin yaratıcısı olur.
Dedelerini bu bereketli topraklara taşıyan vapuru da unutmaz onu markalarının logosuna taşırlar ve bu genç markaya eserlerinin berraklığına, saflığına ve pahasına yakışır bir isim verirler: Kristal.”
Kristal Zeytinyağı şirketi, 1945 yılında Bakanlar Kurulu kararı ve onayıyla Ticaret ve Sanayi Kontuvarı Türk Anonim Şirketi ismiyle hukukî kişiliğe kavuştu. O yıllarda, Cumhuriyet’in kurulmasından çabucak sonra başlatılan ekonomik kalkınma ve büyüme siyasetleri kapsamında bilhassa yerli sermaye ile kurulacak şirketlerin kurulması Bakanlar Kurulu’nun müsaade ve onayına sunuluyordu. Şirketin kuruluşu 1945 yılında dönemin Bakanlar Kurulu kararıyla gerçekleşmiş ve şirkete T.A.Ş., yani “Türk Anonim Şirketi” unvanı verilmiştir.
Noel Micaleff, şirketin ikinci nesil yöneticisiydi, 1954 yılından itibaren fiilen işlerin başında bulundu. Charles Michaleff’in vefatından sonra bayrağı devralan Noel Micaleff, 2003 yılında şirkette çalışmaya başlayan yeğeni Christopher Dologh’u kendi yerine hazırladı.
Şirket 2007 yılında Arkas Holding’le ortak oldu. Kristal Zeytinyağları’nın üreticisi Ticaret ve Sanayi Kontuvarı’nın yüzde 49 payı Arkas Holding’e satıldı. Noel Micaleff, bu iştirak için “Yeni bir ortak değil, yarım asırlık bir arkadaşla buluştum” demişti.
Şirket yönetimini yeğenine bırakan Noel Micaleff, yeni yılın birinci günlerinde, 4 Ocak’ta, 91 yaşında hayatını kaybetti.
Arkas Holding, Noel Micaleff’in vefatıyla ilgili bildirisinde şu sözlere yer verdi:
“Kristal Yağları Yönetim Kurulu Üyesi ve ortaklarımızdan, zeytinyağı dalı ve Ege iş dünyasının saygın isimlerinden, duayen iş insanı Sayın Noel Micaleff’i kaybetmenin derin ıstırabını yaşıyoruz.
Kristal Yağları’nın ikinci nesil temsilcisi olarak birinci ambalajlı zeytinyağı ve ihracatının yapılmasında öncülük eden, Türkiye’de zeytinyağı üretiminin endüstrileşmesi ve kalite standartlarının yükseltilmesinde değerli rol üstlenen Sayın Noel Micaleff, sektöre kazandırdığı kalıcı pahalarla her vakit hürmetle anılacaktır.
Arkas Holding olarak, iş dünyasına bıraktığı güçlü mirası ve ilham verici katkılarını şükranla hatırlayacağız. Tüm Kristal çalışanlarına ve ailesine başsağlığı dileriz.”
Noel Micaleff, Meryem Ana Konutu Derneği Başkanlığı vazifesinde de bulundu. Bölge turizmine bu manada da katkı sağlamış bir iş insanı. Micaleff için 9 Ocak Cuma günü sabah 11.00’de İzmir’deki Notre Dame du Rosaire (Santo Rosario) Kilisesi’nde merasim düzenlenecek. Merasimin akabinde Noel Micaleff, Paşaköprü Aile Mezarlığı’nda toprağa verilecek.
patronlardunyasi.com
